پایتخت ۸ فعلاً در بنبست؛ سیروس مقدم: هنوز ایدهای برای فصل جدید نداریم / شرط سخت سازندگان برای بازگشت خانواده معمولی
سیروس مقدم روز ۲۶ شهریور در کارگاه آموزشی «صد راه» که در چارچوب جشنواره فیلمهای ۱۰۰ ثانیه برگزار شد، به شکل صریح درباره آینده «پایتخت» صحبت کرد. او گفت گروه سازنده همواره تلاش کرده هر فصل، قصه و ایدهای تازه داشته باشد و خط قرمز آنها این است که فصل بعدی صرفاً تکرار گذشته نباشد.
مقدم توضیح داد که برای فصل جدید هنوز چنین ایدهای پیدا نشده و همین موضوع باعث شده «پایتخت» جدید به سرانجام نرسد. به بیان دیگر، برخلاف برخی گمانهزنیها، فعلاً نمیتوان از آغاز پیشتولید، نگارش کامل فیلمنامه یا برنامه مشخص برای پخش فصل هشتم سخن گفت.
این صحبتها در واقع ادامه موضعی است که سازندگان در ماههای اخیر داشتهاند. محسن تنابنده، طراح و بازیگر اصلی مجموعه، ۲۶ مرداد اعلام کرده بود که تا آن زمان نه اراده جدی از سوی او برای تولید فصل هشتم وجود داشته و نه قصهای برای فصل تازه نوشته شده است.
آیا «پایتخت ۸» کاملاً منتفی شده است؟
نه؛ دستکم از اظهارات فعلی نمیتوان چنین نتیجه قطعی گرفت.
تفاوت مهمی میان «نداشتن ایده و برنامه فعلی» با «پایان همیشگی مجموعه» وجود دارد. سیروس مقدم نگفته پرونده پایتخت برای همیشه بسته شده، بلکه تأکید کرده تا زمانی که گروه به ایدهای درخور این مجموعه نرسد، تولید فصل جدید منطقی نیست.
حتی چند ماه قبل نیز مقدم گفته بود اطلاعی از اقدام جدی تلویزیون برای آغاز تولید فصل هشتم یا انعقاد قرارداد ندارد و در آن مقطع ارتباط کاری مشخصی با تیم سازنده و صداوسیما شکل نگرفته بود.
بنابراین وضع فعلی «پایتخت ۸» را میتوان توقف در مرحله ایدهپردازی توصیف کرد، نه لغو قطعی.
چرا سازندگان برای ساخت فصل هشتم عجله ندارند؟
دلیل این احتیاط را باید در جایگاه خاص «پایتخت» جستوجو کرد.
این مجموعه دیگر یک سریال عادی نیست که هر سال بتوان با چند تغییر در قصه نسخه تازهای از آن ساخت. خانواده نقی معمولی، هما، ارسطو، بهتاش، رحمت و سایر شخصیتها در طول چند فصل به بخشی از حافظه جمعی مخاطبان تلویزیون تبدیل شدهاند و همین محبوبیت، ساخت فصل تازه را دشوارتر میکند.
مقدم در صحبتهای جدید خود به نمونههایی از ایدههای فصلهای قبلی اشاره کرده است؛ از ماجرای «پراید پرنده» و بالون گرفته تا شهابسنگ فصل هفتم. منظور او روشن است: هر فصل باید یک موتور داستانی مرکزی داشته باشد که بتواند شخصیتها را وارد فضایی متفاوت کند.
ساخت فصل هشتم بدون چنین ایدهای ممکن است در کوتاهمدت مخاطب زیادی جذب کند، اما خطر فرسوده شدن برند «پایتخت» را هم به همراه دارد.
موفقیت پایتخت ۷ فشار را برای فصل هشتم بیشتر کرده است
فصل هفتم «پایتخت» در نوروز ۱۴۰۴ پس از چند سال وقفه روی آنتن رفت و از نظر میزان دیدهشدن، موفقیت قابل توجهی داشت.
تلوبیون تنها پس از پخش هفت قسمت ابتدایی، بیش از ۱۵ میلیون بازدید و ۳۳۰ میلیون دقیقه تماشا برای سریال ثبت کرد. در ادامه نیز گزارشهایی از ثبت دهها میلیون بازدید برای کل فصل منتشر شد.
این میزان استقبال نشان داد مخاطب هنوز به خانواده معمولی علاقه دارد؛ اما همین مسئله انتظارات از فصل بعد را بالاتر میبرد.
اگر «پایتخت ۸» صرفاً به دلیل موفقیت آماری فصل هفتم ساخته شود و قصه قدرتمندی پشت آن نباشد، محبوبیت مجموعه میتواند به نقطه ضعف آن تبدیل شود. به همین دلیل تأکید مقدم بر «ایده ناب» بیش از آنکه یک جمله تبلیغاتی باشد، به یکی از چالشهای واقعی ادامه این مجموعه اشاره دارد.
جای خالی خشایار الوند هنوز احساس میشود
یکی از مهمترین بخشهای صحبت سیروس مقدم به خشایار الوند مربوط بود.
مقدم پذیرفت که زمانی که الوند در تیم نویسندگان حضور داشت، برخی ایدهها و قصهها کیفیت و فضای متفاوتی پیدا میکردند. او در عین حال تأکید کرد که گروه سازنده بعد از آن نیز سعی کرده با طرح ماجراهای تازه، هویت سریال را حفظ کند.
خشایار الوند یکی از مهمترین نویسندگان چند فصل «پایتخت» بود و فقدان او از مدتها قبل یکی از موضوعات مهم پیرامون ادامه سریال محسوب میشود. مسئله اصلی فقط نوشتن دیالوگهای طنز نیست؛ «پایتخت» برای ادامه به قصهای نیاز دارد که هم شخصیتهای قدیمی را حفظ کند و هم آنها را وارد موقعیتی تازه و باورپذیر کند.
این همان نقطهای است که مقدم اکنون از آن بهعنوان مانع اصلی فصل بعدی یاد میکند.
از پراید پرنده تا شهابسنگ؛ فرمول «پایتخت» چیست؟
یکی از ویژگیهای ثابت مجموعه «پایتخت» قرار دادن یک خانواده عادی در موقعیتهایی غیرعادی بوده است.
در یک فصل، خانواده معمولی راهی سفر و ماجرایی تازه میشود؛ در فصلی دیگر پای سیاست، ورزش، مهاجرت، سفر خارجی، بالون و اتفاقات عجیبتر به زندگی آنها باز میشود. فصل هفتم نیز با ایده شهابسنگ و ماجراهای پیرامون آن تلاش کرد همین سنت را ادامه دهد.
این مدل داستانگویی یک مزیت دارد: شخصیتها ثابت میمانند اما جهان اطرافشان عوض میشود.
مشکل اینجاست که پس از هفت فصل، یافتن موقعیتی که هم تازه باشد و هم به جهان «پایتخت» بخورد، سختتر شده است. اگر ایده بیش از حد عجیب باشد، ممکن است باورپذیری شخصیتها از بین برود و اگر بیش از حد معمولی باشد، مجموعه تکراری به نظر برسد.
سیروس مقدم از ناصر تقوایی چه آموخت؟
بخش دیگری از کارگاه مقدم به آغاز مسیر حرفهای او اختصاص داشت. او از ناصر تقوایی بهعنوان یکی از چهرههای تأثیرگذار بر مسیر زندگی حرفهایاش یاد کرد و توضیح داد که به دلیل نسبت خانوادگی و حضور در فضای تولید «دایی جان ناپلئون»، از سن پایین با پشت صحنه حرفهای آشنا شده است. ناصر تقوایی مهر ۱۴۰۴ در ۸۴ سالگی درگذشت.
مقدم به انرژی بالای تقوایی در صحنه و توجه دائمی او به جزئیات اشاره کرد و گفت همین ویژگی بعدها روی روش کاری خودش اثر گذاشت.
او همچنین استوریبرد را یکی از ارکان مهم فیلمسازی دانست و گفت برای «پایتخت» شخصاً برخی طراحیهای تصویری را انجام داده است. به اعتقاد او، حتی طراحی ساده با خط و نقطه میتواند به کارگردان کمک کند پیش از فیلمبرداری بداند دقیقاً چه تصویری میخواهد.
یک اصلاح؛ بازیگر «منیژه» در مسافر گلاب آدینه نبود
در برخی بازنشرهای صحبتهای سیروس مقدم نام گلاب آدینه بهعنوان بازیگر نقش منیژه در سریال «مسافر» آمده است، اما بررسی منابع نشان میدهد این نقش را پانتهآ بهرام بازی کرده بود.
خود گزارش اصلی خبرگزاری مهر نیز نام پانتهآ بهرام را ذکر کرده و منابع مربوط به عوامل سریال «مسافر» محصول سال ۱۳۷۹ نیز نقش منیژه را به پانتهآ بهرام نسبت میدهند.
مقدم در کارگاه توضیح داده بود که هنگام انتخاب این بازیگر احساس کرده ویژگیهای او با شخصیت موردنظر کاملاً هماهنگ است؛ مثالی که برای توضیح اهمیت انتخاب بازیگر در نتیجه نهایی اثر مطرح کرد.
«پایتخت ۸» چه زمانی ساخته میشود؟
در شرایط فعلی هیچ تاریخ رسمی برای تولید یا پخش فصل هشتم وجود ندارد.
از یک طرف سیروس مقدم میگوید هنوز ایدهای که استاندارد موردنظر او را داشته باشد شکل نگرفته و از طرف دیگر محسن تنابنده نیز در مرداد گفته بود قصهای برای فصل تازه نوشته نشده است.
این دو اظهار نظر، فعلاً معتبرترین تصویر از آینده مجموعه را ارائه میدهند.
در نتیجه، خبرهایی درباره پخش «پایتخت ۸» در مناسبت مشخص یا آغاز قریبالوقوع فیلمبرداری، تا زمانی که سازندگان یا تلویزیون رسماً آن را اعلام نکنند، مبنای محکمی ندارند.
مهمترین شرط بازگشت خانواده معمولی؛ یک قصه تازه
صحبتهای تازه سیروس مقدم شاید برای هوادارانی که انتظار داشتند خیلی زود فصل هشتم ساخته شود خوشایند نباشد، اما از زاویه دیگری میتواند خبر مثبتی تلقی شود: سازندگان نمیخواهند صرفاً برای استفاده از محبوبیت برند، سریال را وارد تولید کنند.
«پایتخت» در طول بیش از یک دهه چند بار ثابت کرده که حتی بعد از وقفه نیز توان بازگرداندن مخاطبان را دارد. موفقیت گسترده فصل هفتم در پخش تلویزیونی و آنلاین نیز همین موضوع را نشان داد.
اما همین سرمایه اجتماعی یک خطر بزرگ هم دارد؛ فصل هشتم اگر ساخته شود، باید دلیل محکمی برای ساخته شدن داشته باشد.
فعلاً آن دلیل پیدا نشده است. به همین علت، مهمترین خبر درباره «پایتخت ۸» نه انتخاب بازیگر جدید، نه زمان پخش و نه لوکیشن است؛ خبر اصلی همان جمله سیروس مقدم است: گروه سازنده هنوز به ایدهای نرسیده که احساس کند میتواند یک قدم از فصلهای گذشته جلوتر برود.
تا زمانی که چنین قصهای پیدا نشود، خانواده معمولی ظاهراً باید کمی بیشتر از همیشه برای بازگشت به تلویزیون منتظر بماند.