فولاد ایرانیان
بازار شیرخشک از کمبود عبور کرد؟ تولید ۱.۵ میلیون قوطی بیشتر از مصرف / قیمتها فعلاً ثابت ماند
تازهترین آمار تولید شیرخشک نوزاد از تغییر قابل توجه شرایط این بازار حکایت دارد. هانی تحویلزاده، رئیس انجمن تولیدکنندگان شیرخشک نوزاد، میگوید کارخانههای داخلی ماهانه بین ۶ تا ۶.۵ میلیون قوطی تولید میکنند، در حالی که مصرف ماهانه اکنون حدود ۵ تا ۵.۵ میلیون قوطی برآورد میشود؛ یعنی در بهترین حالت تا یکونیم میلیون قوطی مازاد تولید در ماه وجود دارد. قیمت هر قوطی شیرخشک معمولی نیز در محدوده ۲۹۰ تا ۳۳۰ هزار تومان اعلام شده و فعلاً افزایش جدیدی نداشته است. با این حال تجربه کمبودهای مقطعی گذشته نشان میدهد بالا بودن تولید ملی به تنهایی برای تضمین موجودی یکسان همه برندها در تمام داروخانهها کافی نیست و استمرار تخصیص ارز، ورود مواد اولیه و توزیع منظم همچنان سه حلقه حساس این بازار هستند.
۱۳:۲۹ - ۰۱ مهر ۱۴۰۵
وانانیوز|
بر اساس آمار تازه انجمن تولیدکنندگان، تولید ماهانه شیرخشک نوزاد در محدوده ۶ تا ۶.۵ میلیون قوطی قرار دارد، در حالی که میزان مصرف ۵ تا ۵.۵ میلیون قوطی برآورد شده است. با در نظر گرفتن دو سر این بازهها، تولید ماهانه بین ۵۰۰ هزار تا ۱.۵ میلیون قوطی بیشتر از مصرف جاری است.
این اختلاف برای بازاری که طی چند سال گذشته بارها با گزارشهایی از کمبود برخی برندها، تأخیر در تخصیص ارز و مشکلات مواد اولیه روبهرو بوده، عدد مهمی محسوب میشود.
تحویلزاده نیز گفته بخشی از این مازاد برای تقویت ذخایر راهبردی استفاده میشود و از تأمین حدود ۵۰ درصد نیاز ذخایر استراتژیک سخن گفته است. همچنین به گفته او، روند تخصیص ارز مواد اولیه در جریان است و فعلاً مشکل جدی برای استمرار تولید گزارش نمیشود.
قیمت شیرخشک چقدر است؟
رئیس انجمن تولیدکنندگان قیمت هر قوطی شیرخشک نوزاد را در شرایط فعلی حدود ۲۹۰ تا ۳۳۰ هزار تومان اعلام کرده و تأکید کرده است که قیمتها نسبت به دوره قبل تغییر نکردهاند.
البته این رقم را نباید برای تمام انواع شیرخشک یکسان دانست.
شیرخشکهای معمولی یا رگولار، شیرخشکهای رژیمی و محصولات مخصوص بیماریهای متابولیک ساختار قیمت و نحوه تأمین متفاوتی دارند. برند، سن کودک، نوع فرمولاسیون و میزان حمایت بیمهای نیز میتواند مبلغ نهایی پرداختی خانواده را تغییر دهد.
بنابراین محدوده ۲۹۰ تا ۳۳۰ هزار تومان بیشتر تصویر کلی بازار شیرخشک معمولی داخلی را نشان میدهد و الزاماً قیمت همه محصولات تخصصی نیست.
سهمیه شیرخشک یارانهای؛ ماهانه ۸ قوطی با کدملی
طبق توضیح تازه تحویلزاده، خانوارها میتوانند شیرخشک را با نرخ آزاد تهیه کنند، اما برای بخش یارانهای، ماهانه هشت قوطی با ثبت کدملی نوزاد در نظر گرفته شده است.
ثبت کدملی بخشی از سازوکار رهگیری توزیع است که برای کنترل یارانه، جلوگیری از خریدهای غیرواقعی و مدیریت موجودی داروخانهها اجرا میشود.
در ماههای گذشته جزئیات سهمیه بر اساس سن نوزاد نیز تغییراتی داشته و در برخی مقاطع تعداد قوطی یارانهای برای گروههای سنی متفاوت یکسان نبوده است. به همین دلیل خانوادهها برای سهمیه دقیق هر کودک باید ملاک ثبتشده در سامانه توزیع داروخانه را در نظر بگیرند، نه صرفاً اعداد قدیمی منتشرشده در شبکههای اجتماعی.
نکته ثابت این است که سازمان غذا و دارو تأکید دارد محل مجاز عرضه شیرخشک، داروخانه است و توزیع تحت سامانههای رسمی رهگیری انجام میشود.
آیا دیگر کمبود شیرخشک نداریم؟
از منظر تولید کل کشور، پاسخ فعلی به این سؤال مثبتتر از ماههای گذشته است.
سازمان غذا و دارو نیز در هفتههای اخیر اعلام کرده تعادل عرضه و تقاضا به بازار برگشته و وضعیت تأمین پایدارتر شده است. در زاهدان نیز معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی اعلام کرده سهمیه توزیع منطقه ۱۵ درصد افزایش یافته و کمبود عمومی وجود ندارد.
اما «مازاد تولید ملی» به معنای آن نیست که هر برند در هر داروخانهای در تمام ساعات روز موجود باشد.
ممکن است یک برند خاص به دلیل الگوی مصرف منطقه، زمان توزیع یا ترجیح خانوادهها سریعتر تمام شود، در حالی که محصول همرده برند دیگری موجود باشد. سازمان غذا و دارو نیز در گزارشهای قبلی به همین تفاوت میان کمبود کلی و کمبود مقطعی برند خاص اشاره کرده بود.
بنابراین تصویر دقیقتر این است: فعلاً نشانهای از کمبود سراسری تولید وجود ندارد، اما کمبود موضعی یا برندمحور همچنان میتواند رخ دهد.
ارز مواد اولیه؛ متغیری که هنوز تعیینکننده است
یکی از مهمترین دلایل بحرانهای قبلی شیرخشک، تأخیر در تأمین ارز واردات مواد اولیه بود.
بخش عمده تولید در داخل انجام میشود، اما برخی ترکیبات تخصصی مورد استفاده در فرمولاسیون شیرخشک از خارج تأمین میشوند. سازمان غذا و دارو در ۲۰ شهریور نیز اعلام کرد شیرخشک و غذاهای ویژه همچنان در اولویت دریافت ارز قرار دارند و تأمین ارز این گروه متوقف نشده است.
این مسئله توضیح میدهد چرا حتی با ظرفیت بالای کارخانههای داخلی، ثبات بازار همچنان به جریان واردات مواد اولیه وابسته است.
در دورههایی که ارز دیر تخصیص یافته، تولیدکنندگان ناچار شدهاند مواد را اعتباری تهیه کنند یا با بدهی ارزی به تأمینکنندگان خارجی تولید را ادامه دهند. برعکس، هر زمان تخصیص ارز منظمتر شده، امکان افزایش تولید و تشکیل ذخایر نیز بیشتر شده است.
یک اختلاف آماری مهم درباره میزان مصرف
در تحلیل اعداد جدید باید به یک نکته نیز توجه کرد.
رئیس انجمن اکنون مصرف ماهانه را ۵ تا ۵.۵ میلیون قوطی اعلام میکند، اما سازمان غذا و دارو در فروردین ۱۴۰۵ از مصرف ماهانه نزدیک به ۶.۵ میلیون قوطی سخن گفته بود. همان گزارش رسمی، تولید و مصرف دوره قبلی را به ترتیب ۸۶.۵ و ۸۳.۸ میلیون قوطی ثبت کرده بود.
این اختلاف الزاماً به معنای خطا نیست؛ بازه زمانی محاسبه، نوع شیرخشکهای مورد شمارش، مصرف ثبتشده در سامانه و تغییر رفتار خرید میتواند ارقام را جابهجا کند.
اما برای ارزیابی دقیق میزان «مازاد تولید»، بهتر است آمار انجمن و داده سامانه رسمی توزیع در کنار یکدیگر دیده شوند.
با فرض ارقام فعلی انجمن، بازار مازاد قابل توجهی دارد؛ با فرض مصرف ۶.۵ میلیونی اعلامشده در ابتدای سال، حاشیه مازاد بسیار محدودتر خواهد بود.
تولید داخلی سهم اصلی بازار را در اختیار دارد
یکی از نقاط قوت بازار ایران، سهم بالای تولید داخلی است.
مدیرکل فرآوردههای طبیعی و شیرخشک سازمان غذا و دارو در فروردین گفته بود حدود ۹۰ درصد شیرخشک مورد نیاز کشور توسط شرکتهای داخلی تولید میشود.
در مرداد نیز تفاهمنامهای با ارزش حدود ۷ هزار میلیارد تومان برای توسعه ظرفیت تولید شیرخشک نوزاد امضا شد که هدف آن افزایش ظرفیت داخلی و کاهش نیاز به واردات عنوان شده است.
اگر این سرمایهگذاریها به تولید پایدار منجر شوند، حساسیت بازار به واردات محصول نهایی کمتر خواهد شد؛ هرچند وابستگی به برخی مواد اولیه خارجی همچنان باقی میماند.
چرا وجود ذخیره استراتژیک مهم است؟
شیرخشک با بسیاری از کالاهای مصرفی تفاوت دارد. کمبود کوتاهمدت یک برند میتواند خانوادههایی را که کودکشان به فرمول خاصی عادت دارد با دشواری روبهرو کند.
به همین دلیل ذخیره راهبردی فقط برای مواقع بحران ملی نیست؛ میتواند در زمان توقف یک خط تولید، تأخیر مواد اولیه، افزایش ناگهانی تقاضا یا اختلال در توزیع نیز وارد بازار شود.
تحویلزاده پیشتر نیز گفته بود تولید بیشتر از مصرف در حال استفاده برای بازسازی ذخایر استراتژیک است و وضعیت ذخیره نسبت به سال قبل بهبود یافته است.
در نتیجه، مازاد یک میلیون قوطی در یک ماه اگر مستمر باشد، الزاماً به معنی محصول بدون مصرف نیست؛ بخشی از آن میتواند به موجودی اطمینان بازار تبدیل شود.
چشمانداز بازار شیرخشک در مهر ۱۴۰۵
با اطلاعات فعلی، بازار شیرخشک مهرماه از نظر عرضه در شرایط آرامتری نسبت به دورههای کمبود قرار دارد.
تولید ۶ تا ۶.۵ میلیون قوطی، مصرف اعلامی ۵ تا ۵.۵ میلیون قوطی، ادامه تخصیص ارز و نبود افزایش قیمت جدید، چهار سیگنال مثبت بازار هستند.
با این حال سه ریسک همچنان باقی است: اختلال در تخصیص ارز مواد اولیه، مشکل نقدینگی کارخانهها و توزیع نامتوازن میان استانها و برندها.
به همین دلیل بهتر است از عبارت «پایان قطعی مشکل شیرخشک» با احتیاط استفاده شود.
تصویر امروز نشان میدهد کشور در سطح تولید از کمبود عبور کرده و حتی ظرفیت ایجاد ذخایر دارد؛ اما پایداری این وضعیت زمانی قابل اطمینان خواهد بود که تولید مازاد برای چند ماه ادامه پیدا کند، مواد اولیه بدون وقفه وارد شود و موجودی تولیدشده نیز به شکل متوازن به داروخانهها برسد.
فعلاً خبر مهم برای خانوادهها این است که قیمت جدیدی اعلام نشده، تولید از مصرف اعلامی جلو زده و شبکه تولید شیرخشک در نخستین روزهای پاییز با ظرفیت بالاتری نسبت به نیاز جاری بازار فعالیت میکند.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
