قلعه‌نویی قبل از بازی ازبکستان: تیم ملی جای جوان‌گرایی نیست / هدف ما تغییر نسل است

تیم ملی ایران تنها چند ماه بعد از یکی از عجیب‌ترین جام‌های جهانی تاریخ خود، دوباره وارد فضای مسابقات ملی شده است. ایران در جام جهانی برابر نیوزیلند ۲ بر ۲، مقابل بلژیک بدون گل و برابر مصر یک بر یک مساوی کرد؛ سه امتیازی که برای صعود به جمع ۳۲ تیم نهایی کافی نبود و ایران را در رده نهم تیم‌های سوم قرار داد. فیفا در جدول نهایی مسابقات، ایران را در جایگاه سی‌وسوم جام جهانی قرار داد.

حالا مسابقه با ازبکستان اولین محک پس از آن تورنمنت است؛ مسابقه‌ای که علاوه بر نتیجه، به دلیل بحث‌های مربوط به ترکیب سنی تیم ملی و مسیر آماده‌سازی جام ملت‌های آسیا اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

ایران - ازبکستان؛ اولین بازی بعد از جام جهانی

دیدار دوستانه ایران و ازبکستان روز پنج‌شنبه ۲۴ سپتامبر برابر با ۲ مهر در ورزشگاه استقلال شهر فرغانه برگزار می‌شود. طبق اعلام فدراسیون فوتبال ازبکستان و نشست هماهنگی مسابقه، بازی ساعت ۱۹ به وقت محلی و ۱۷:۳۰ به وقت ایران آغاز خواهد شد. ایران نیز در این دیدار یکدست قرمز می‌پوشد.

ازبکستان با هدایت فابیو کاناوارو برای نخستین بار در جام جهانی حضور پیدا کرد، اما سه شکست مقابل کلمبیا، پرتغال و جمهوری دموکراتیک کنگو باعث شد بدون امتیاز از مسابقات کنار برود. فیفا این تیم را در رتبه ۴۶ جدول نهایی جام جهانی قرار داد.

ایران شرایط متفاوتی داشت؛ شکست نخورد، اما سه تساوی هم برای عبور از مرحله گروهی کافی نبود. به همین دلیل هر دو تیم اکنون با انگیزه بازسازی و آماده‌سازی برای چرخه بعدی وارد فیفادی شده‌اند.

قلعه‌نویی نیز در نشست خبری تأکید کرد تیم‌ها هنوز کاملاً از فضای جام جهانی خارج نشده‌اند و هدف اصلی این اردو، آغاز آماده‌سازی جدی برای جام ملت‌های آسیاست.

قلعه‌نویی: تیم ملی جای جوان‌گرایی نیست

بحث‌برانگیزترین بخش نشست خبری جایی بود که از سرمربی ایران درباره میانگین سنی تیم و ادامه اعتماد به بازیکنان باتجربه سؤال شد.

قلعه‌نویی پاسخ داد که در فوتبال امروز «سن یک عدد است» و کیفیت فنی، آمادگی جسمانی و شرایط ذهنی باید ملاک اصلی انتخاب بازیکن باشد. او سپس میان دو مفهوم تفاوت گذاشت: جوان‌گرایی و تغییر نسل.

به گفته سرمربی ایران، جوان‌سازی باید در باشگاه‌ها و رده‌های پایه اتفاق بیفتد و تیم ملی بزرگسالان باید بهترین بازیکنان آماده را مصرف کند. در مقابل، تغییر نسل در تیم ملی باید تدریجی باشد و بازیکنان جوان زمانی وارد ترکیب شوند که آماده رقابت در بالاترین سطح باشند.

این موضع در شرایطی مطرح شده که فهرست ۲۶ نفره جدید ایران همزمان ترکیبی از نفرات قدیمی و چند چهره تازه دارد. علیرضا بیرانوند، احسان حاج‌صفی، شجاع خلیل‌زاده و رامین رضاییان همچنان در فهرست حضور دارند، در حالی که میلاد سورگی، عارف حاجی‌عیدی و امیرحسین محمودی نیز در بین بازیکنان داخلی دعوت شده‌اند. سردار آزمون نیز پس از غیبت در جام جهانی دوباره به تیم ملی برگشته است.

پس تعبیر دقیق‌تر از سیاست فعلی قلعه‌نویی «حفظ ستون باتجربه در کنار تزریق تدریجی نفرات جدید» است، نه جوان‌سازی سریع و گسترده.

جام جهانی و دفاع دوباره قلعه‌نویی از عملکرد ایران

قلعه‌نویی در نشست خبری فرغانه بار دیگر به مشکلات ایران در جام جهانی اشاره کرد و گفت شرایط لجستیکی تیم بسیار دشوار بوده است.

او از سفرهای طولانی، تغییر برنامه‌های پروازی و نرسیدن تیم به شرایط مطلوب پیش از مسابقه نخست صحبت کرد و مدعی شد ایران برای یکی از سفرها حدود ۲۱ ساعت در مسیر هوایی بوده است. این بخش از اظهارات، روایت سرمربی تیم ملی از مشکلات سفر است و جزئیات آن به‌طور مستقل در منابع رسمی فیفا تأیید نشده است.

اما نتیجه ورزشی جام جهانی مشخص است: ایران سه بازی انجام داد و هر سه را مساوی کرد. برابر نیوزیلند دو گل دریافت کرد و ۲ بر ۲ مساوی شد، مقابل بلژیک به تساوی بدون گل رسید و در مسابقه آخر مقابل مصر یک بر یک متوقف شد.

قلعه‌نویی به‌ویژه مسابقه مصر را یکی از نمایش‌های خوب ایران دانسته و معتقد است تیم ملی امکان پیروزی در آن دیدار را داشت.

واقعیت آماری اما این است که ایران با سه امتیاز، تنها یک رتبه با آخرین سهمیه صعود تیم‌های سوم فاصله داشت و در عین شکست‌ناپذیری حذف شد. همین نتیجه باعث شد پس از مسابقات، بحث‌هایی درباره ساختار تیم، ترکیب سنی و آینده کادر فنی شکل بگیرد.

ازبکستانِ کاناوارو چه تفاوتی کرده است؟

یکی دیگر از محورهای نشست خبری به تفاوت ازبکستان فعلی با تیمی مربوط بود که سرتکو کاتانچ در مقدماتی جام جهانی هدایت می‌کرد.

قلعه‌نویی حاضر نشد مستقیماً دو مربی را مقایسه کند، اما گفت ازبکستان طی سال‌های گذشته ساختار مناسبی برای پیشرفت پیدا کرده و این پیشرفت فقط به نام سرمربی محدود نیست. او به سرمایه‌گذاری این کشور در فوتبال پایه و تیم ملی اشاره کرد و کاناوارو و کاتانچ را دو مربی صاحب ایده توصیف کرد.

این نگاه با روند چند سال اخیر ازبکستان همخوانی دارد. ازبک‌ها در سال‌های اخیر در رده‌های پایه آسیا نتایج قابل توجهی گرفته‌اند و در نهایت برای نخستین بار سهمیه حضور در جام جهانی بزرگسالان را به دست آوردند.

البته نخستین تجربه جام جهانی آنها موفقیت‌آمیز نبود؛ ازبکستان هر سه دیدار خود را واگذار کرد و در آخرین مسابقه نیز ۳ بر یک برابر کنگو شکست خورد.

بنابراین بازی پنج‌شنبه برای کاناوارو نیز فرصتی است تا پس از سه شکست جهانی، شکل تازه تیمش را آزمایش کند.

برنامه بعدی تیم ملی؛ از فرغانه تا کازان

اردوی مهر ایران به بازی ازبکستان محدود نمی‌شود.

ملی‌پوشان پس از مسابقه فرغانه در ۴ مهر عازم روسیه خواهند شد و سه‌شنبه ۷ مهر برابر با ۲۹ سپتامبر در کازان به مصاف تیم ملی روسیه می‌روند. فدراسیون فوتبال روسیه اعلام کرده مسابقه در کازان آرنا از ساعت ۱۹:۳۰ به وقت محلی برگزار می‌شود.

دو تیم تاکنون چهار بار با یکدیگر بازی کرده‌اند. آخرین مسابقه در اکتبر ۲۰۲۵ با برتری ۲ بر یک روسیه به پایان رسید؛ دیدارهای سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۲۳ یک بر یک مساوی شدند و ایران در سال ۲۰۱۱ یک بر صفر روسیه را شکست داد.

قلعه‌نویی در پاسخ به سؤال خبرنگاران نیز تأکید کرد برگزاری مسابقه روسیه منفعت مالی مستقیم برای تیم ملی ایران ندارد و هدف اصلی از آن فنی و تدارکاتی است.

این نکته از آن جهت اهمیت دارد که فدراسیون فوتبال در ماه‌های گذشته به دنبال افزایش تعداد مسابقات دوستانه بود، اما در نهایت برنامه این فیفادی به همین دو مسابقه با ازبکستان و روسیه محدود شد.

بازگشت سردار آزمون؛ یکی از تغییرات مهم تیم ملی

یکی از جذاب‌ترین نکات این اردو بازگشت سردار آزمون است.

مهاجم ۳۱ ساله شباب الاهلی که جام جهانی ۲۰۲۶ را از دست داده بود، دوباره به تیم ملی دعوت شده است. رویترز گزارش داده آزمون با ۵۷ گل در ۹۱ بازی، دومین گلزن برتر تاریخ تیم ملی ایران است و حالا برای مسابقات ازبکستان و روسیه به اردو بازگشته است.

محمد محبی، سعید عزت‌اللهی، محمد قربانی، مهدی طارمی، علی نعمتی، دنیس اکرت و شهاب زاهدی نیز در میان لژیونرهای دعوت‌شده قرار دارند. در مقابل علیرضا جهانبخش و سامان قدوس به دلیل شرایط جسمانی این اردو را از دست داده‌اند.

همین تغییرات نشان می‌دهد باوجود تأکید قلعه‌نویی بر اینکه تیم ملی «جای جوان‌گرایی نیست»، فهرست پس از جام جهانی کاملاً ثابت باقی نمانده است.

آزمون اصلی قلعه‌نویی تازه شروع می‌شود

مسابقه با ازبکستان شاید در تقویم فقط یک دیدار دوستانه باشد، اما برای تیم ملی ایران معنای بیشتری دارد.

این نخستین مسابقه پس از حذف بدون شکست از جام جهانی است؛ اولین فرصت برای ارزیابی تغییرات فهرست و آغاز مسیری که باید به جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۷ در عربستان ختم شود. ایران در آن مسابقات با چین، قرقیزستان و سوریه همگروه است.

قلعه‌نویی فعلاً بر یک اصل پافشاری می‌کند: تیم ملی نباید فقط برای پایین آوردن میانگین سنی بازیکن جوان دعوت کند؛ تغییر نسل باید بر اساس کیفیت انجام شود.

این دیدگاه در نهایت نه با نشست‌های خبری، بلکه در زمین محک خواهد خورد. بازی‌های ازبکستان و روسیه نخستین فرصت هستند تا مشخص شود تغییر نسلی که سرمربی ایران از آن حرف می‌زند تا چه اندازه در ترکیب، سبک بازی و استفاده از چهره‌های جدید قابل مشاهده است.

اگر این دو مسابقه صرفاً با همان ساختار گذشته برگزار شوند، بحث سن و آینده تیم ملی دوباره پررنگ خواهد شد؛ اما اگر چهره‌های جدید فرصت واقعی بگیرند، نخستین نشانه‌های تیمی که قرار است در جام ملت‌های ۲۰۲۷ رقابت کند از همین فیفادی دیده خواهد شد.