انتقاد تند اصغر شرفی از تیم امید؛ «تدارکات در حد روستا بود» / یک اشتباه تاریخی در روایت ۵۴ ساله

حذف ایران زمانی تلخ‌تر شد که شاگردان حسین عبدی قبل از مسابقه آخر صدرنشین گروه بودند و حتی یک تساوی مقابل کره شمالی می‌توانست مسیر صعود را هموار کند. ایران مسابقه را با گل امیرحسین حسین‌زاده جلو افتاد، اما در نهایت چهار گل دریافت کرد و با شکست ۴ بر یک، با چهار امتیاز و به دلیل تفاضل گل پایین‌تر از کره شمالی از مسابقات کنار رفت.

ایران چگونه در ناگویا حذف شد؟

تیم امید بازی‌های آسیایی را امیدوارکننده شروع کرد. ایران در دیدار نخست امارات را ۳ بر یک شکست داد؛ پوریا شهرآبادی گل اول را زد، گل‌به‌خودی بازیکن امارات فاصله را بیشتر کرد و یوسف مزرعه گل سوم را به ثمر رساند.

دیدار دوم مقابل چین با تساوی بدون گل تمام شد و ایران با چهار امتیاز به مسابقه پایانی رسید.

همین شرایط باعث شده بود حذف در مرحله گروهی سناریویی دور از انتظار به نظر برسد. کره شمالی پیش از دیدار آخر تنها یک امتیاز داشت، اما پیروزی ۴ بر یک همه محاسبات را تغییر داد. ایران سوم شد و مسابقات برای تیمی که هدفش حضور در مراحل پایانی بود، خیلی زود تمام شد.

عبدی بعد از مسابقه نیز مسئولیت نتیجه را پذیرفت و شکست را «غیرقابل قبول» خواند. او گفت بازیکنان احتمالاً با این ذهنیت وارد زمین شده بودند که صعود تقریباً قطعی است و همین مسئله در عملکردشان تأثیر گذاشته است.

شرفی: اگر تدارکات خوب نبود، چرا تیم را بردید؟

بخش اصلی انتقاد اصغر شرفی مستقیماً متوجه حسین عبدی است.

او معتقد است وقتی سرمربی از کمبود امکانات و تدارکات گلایه دارد، باید پیش از اعزام موضع روشن‌تری اتخاذ می‌کرد و حتی در صورت فراهم نبودن شرایط مناسب، مسئولیت حضور در مسابقات را قبول نمی‌کرد.

اما بررسی روند آماده‌سازی تیم امید نشان می‌دهد مسئله تدارکات کاملاً سیاه و سفید نبوده است.

ایران در خرداد یک اردوی ۱۲ روزه در آنتالیای ترکیه برگزار کرد و برنامه انجام دو دیدار دوستانه نیز در دستور کار قرار داشت. عبدی همان زمان گفته بود افزایش تعداد مسابقات بین‌المللی برای هماهنگی تیم ضروری است.

مشکل اصلی در هفته‌های منتهی به بازی‌های آسیایی شکل گرفت. عبدی بارها نسبت به تغییر برنامه لیگ و در اختیار نداشتن بازیکنان اعتراض کرد و گفت طبق توافق اولیه باید از دهم شهریور نفرات کامل را تحویل می‌گرفت، اما تغییر برنامه مسابقات باشگاهی این برنامه را برهم زد.

در شروع بازی‌های آسیایی نیز پنج بازیکن هنوز در اختیار تیم نبودند و ایران برای دیدار اول تنها ۱۵ بازیکن میدان و سه دروازه‌بان در دسترس داشت.

با این حال، در روزهای بعد بخشی از این مشکلات برطرف شد و چند مسابقه لیگ نیز برای کمک به تیم امید به تعویق افتاد. به همین دلیل تدارکات نامناسب می‌تواند بخشی از توضیح ناکامی باشد، اما به‌تنهایی شکست ۴ بر یک مقابل کره شمالی و حذف در شرایطی که ایران فقط به یک امتیاز نیاز داشت را توضیح نمی‌دهد.

اشتباه تاریخی شرفی؛ آخرین طلای ایران ۱۹۷۴ نبود

یکی از مهم‌ترین نکات صحبت‌های شرفی ادعای او درباره تاریخچه فوتبال ایران در بازی‌های آسیایی است.

او گفته آخرین قهرمانی ایران به بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴ تهران با هدایت فرانک اوفارل برمی‌گردد.

قسمت مربوط به قهرمانی سال ۱۹۷۴ درست است. فرانک اوفارل سرمربی ایران بود و تیم ملی با پیروزی یک بر صفر مقابل اسرائیل به مدال طلا رسید.

اما آن قهرمانی آخرین طلای ایران نبود.

ایران پس از آن در سال‌های ۱۹۹۰ پکن، ۱۹۹۸ بانکوک و ۲۰۰۲ بوسان نیز قهرمان فوتبال مردان بازی‌های آسیایی شد. از سال ۲۰۰۲ مسابقات فوتبال مردان بازی‌های آسیایی با محدودیت سنی زیر ۲۳ سال برگزار می‌شود و ایران دقیقاً در اولین دوره با این فرمت قهرمان شد.

در فینال بوسان ۲۰۰۲، ایران با گل‌های جواد کاظمیان و محسن بیاتی‌نیا ژاپن را ۲ بر یک شکست داد و طلا گرفت.

بنابراین اگر منظور شرفی مشخصاً «تیم امید» باشد، آخرین قهرمانی ایران ۲۴ سال پیش در بوسان بوده، نه ۵۴ سال قبل در تهران.

مشکل تیم امید فقط سرمربی است؟

شرفی مقصر اصلی را «فرمانده» تیم می‌داند و سرمربی و رئیس فدراسیون را مسئول معرفی می‌کند.

از منظر فنی، سرمربی قطعاً مسئول انتخاب نفرات، چینش تیم و مدیریت مسابقه است و عبدی نیز پس از حذف از مسئولیت نتیجه فرار نکرد. اما پرونده ناگویا نشان می‌دهد مشکلات ساختاری هم وجود داشته است؛ از هماهنگی لیگ گرفته تا آزاد نشدن بازیکنان و کوتاه بودن اردوهای نهایی.

در عین حال شکست مقابل کره شمالی ویژگی دیگری داشت: ایران پس از گل اول کنترل بازی را از دست داد و در فاصله کوتاهی قبل و بعد از نیمه اول سه گل دریافت کرد. خود عبدی نیز بیشتر از کمبود تدارکات، به وضعیت ذهنی بازیکنان و تصور زودهنگام صعود اشاره کرد.

به همین دلیل تقلیل این حذف فقط به «نبود اردو» یا فقط به «ضعف سرمربی» تصویر کاملی از اتفاق ناگویا نمی‌دهد.

پیشنهاد شرفی برای آوردن مربی از ژاپن یا چین

شرفی راه‌حل خود را نیز مطرح کرده و معتقد است ایران برای رده امید می‌تواند به جای مربیان اروپایی سراغ مربیان شرق آسیا، به‌ویژه ژاپن و چین برود.

این پیشنهاد بیشتر یک دیدگاه فنی است و نمی‌توان نتیجه موفقیت آن را از قبل مشخص دانست.

ژاپن و چین در سال‌های اخیر روی آکادمی‌ها، تیم‌های پایه، لیگ‌های جوانان و مسیر انتقال بازیکن به تیم بزرگسال سرمایه‌گذاری کرده‌اند. اما تجربه این کشورها فقط حاصل ملیت سرمربی نیست و بخش مهمی از پیشرفت به ساختار باشگاهی و توسعه بلندمدت بازیکن مربوط می‌شود.

بنابراین حتی استخدام یک مربی خارجی بدون ایجاد تقویم منظم، اردوهای کافی و تضمین در اختیار گرفتن بازیکنان الزاماً مشکل تیم امید ایران را حل نخواهد کرد.

«همه ورزش ایران عقب افتاده»؛ جدول ناگویا چه می‌گوید؟

شرفی انتقاد خود را از فوتبال فراتر برده و گفته ورزش ایران نیز در آسیا در حال عقب افتادن است.

این گزاره یک ارزیابی کلی است و جدول بازی‌های آسیایی که هنوز در جریان است به‌تنهایی برای اثبات آن کافی نیست.

در آخرین به‌روزرسانی‌های روز ۲ مهر، ایران با ۶ طلا، ۹ نقره و ۳ برنز در محدوده رتبه پنجم جدول مدالی قرار داشت؛ البته این جدول در طول روز و با برگزاری فینال‌ها مرتب تغییر می‌کند.

در عین حال فاصله ایران با قدرت‌هایی مانند چین، ژاپن و کره جنوبی همچنان قابل توجه است و بررسی روند بلندمدت مدال‌ها می‌تواند بحث دیگری باشد. اما نتیجه چند روز نخست ناگویا به‌تنهایی تصویری از «سقوط همه ورزش‌ها» ارائه نمی‌کند.

کنایه شرفی به قرارداد قلعه‌نویی؛ رقم رسمی هنوز اعلام نشده

بخش دیگری از صحبت‌های شرفی به قرارداد امیر قلعه‌نویی مربوط بود. او با لحنی کنایه‌آمیز گفت سرمربی تیم ملی «بلد است حقش را بگیرد» و شنیده رقم قابل توجهی برای ادامه همکاری درخواست کرده است.

درباره این موضوع گزارش‌های متناقض منتشر شده است.

برخی رسانه‌ها از درخواست ۹۰ میلیارد تومانی صحبت کرده‌اند، اما فدراسیون فوتبال این روایت را رد کرده و امیرمهدی علوی، سخنگوی فدراسیون، گفته قلعه‌نویی قرارداد جدیدش را بدون درج رقم و به‌صورت «سفید امضا» تحویل داده است.

آنچه رسماً تأیید شده، تمدید همکاری قلعه‌نویی تا پایان جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۷ است؛ رقم نهایی قرارداد به‌صورت عمومی اعلام نشده است.

بنابراین بخش مالی اظهارات شرفی فعلاً در حد شنیده‌ها و ارزیابی شخصی او باقی می‌ماند.

حذف ناگویا؛ زنگ خطر جدی‌تر از یک شکست

شکست ۴ بر یک مقابل کره شمالی یک نتیجه معمولی نبود؛ به‌خصوص برای تیمی که مسابقه آخر را به‌عنوان صدرنشین آغاز کرد و برای صعود تنها به یک امتیاز احتیاج داشت.

انتقاد شرفی از ساختار آماده‌سازی، مسئولیت فدراسیون و مدیریت تیم امید بخشی از بحثی است که بعد از این حذف شکل گرفته و احتمالاً ادامه خواهد داشت.

اما برای تحلیل دقیق ناکامی ناگویا باید سه موضوع را همزمان دید: مشکلات واقعی آماده‌سازی، اشتباهات فنی و ذهنی در بازی تعیین‌کننده و ضعف ساختاری فوتبال پایه ایران.

در کنار این مسائل، یک نکته تاریخی هم باید اصلاح شود: فوتبال ایران ۵۴ سال در انتظار طلای بازی‌های آسیایی نمانده است. آخرین قهرمانی ایران در این رقابت‌ها سال ۲۰۰۲ در بوسان رقم خورد؛ همان دوره‌ای که فوتبال مردان بازی‌ها برای نخستین بار با تیم‌های زیر ۲۳ سال برگزار شد.