انقلاب روی نیمکت تیم‌های ملی پس از جام جهانی ۲۰۲۶؛ از کلوپ و زیدان تا ژاوی و مانچینی

بدون تردید یکی از جذاب‌ترین انتصاب‌های تابستان، انتخاب یورگن کلوپ به‌عنوان سرمربی تیم ملی آلمان بود.

فدراسیون فوتبال آلمان ۲۴ ژوئیه رسماً اعلام کرد کلوپ با قراردادی چهار ساله جانشین یولیان ناگلزمان می‌شود و مسئولیت مانشافت را تا یورو ۲۰۲۸ و جام جهانی ۲۰۳۰ برعهده خواهد داشت. ناگلزمان پس از حذف آلمان برابر پاراگوئه در جام جهانی استعفا کرده بود.

آلمان از زمان قهرمانی جام جهانی ۲۰۱۴ نتوانسته جایگاه سابق خود را در فوتبال جهان تثبیت کند. حذف‌های زودهنگام جام‌های جهانی و نتایج پرنوسان، فشار فراوانی روی ساختار تیم ملی وارد کرده بود و حالا کلوپ با اعتبار دوران دورتموند و لیورپول وارد یکی از سخت‌ترین پروژه‌های دوران مربیگری خود شده است.

او برای نخستین پنجره ملی حتی رویکرد غیرمعمولی داشت و ۴۴ بازیکن را در دو گروه برای چهار مسابقه لیگ ملت‌ها دعوت کرد تا بتواند دایره وسیع‌تری از نفرات را آزمایش کند.

اولین نتیجه هم ثبت شده است؛ آلمان پنجشنبه شب در آمستردام با گل فلیکس انمچا پیش افتاد اما گل دیرهنگام کودی خاکپو باعث شد اولین مسابقه کلوپ روی نیمکت مانشافت با تساوی یک بر یک برابر هلند تمام شود.

زیدان بالاخره به آرزوی قدیمی خود رسید

اگر انتخاب کلوپ هیجان‌انگیز بود، حضور زین‌الدین زیدان روی نیمکت فرانسه شاید حتی بازتاب بیشتری داشت.

فدراسیون فرانسه در ۲۸ ژوئیه زیدان را جانشین دیدیه دشان کرد. دشان پس از ۱۴ سال حضور روی نیمکت خروس‌ها و کسب قهرمانی جام جهانی ۲۰۱۸، نایب‌قهرمانی ۲۰۲۲ و رتبه چهارم ۲۰۲۶ از تیم ملی جدا شد. زیدان نیز با قراردادی چهار ساله وارد نخستین تجربه مربیگری ملی خود شد.

این همان سمتی است که سال‌ها نام زیدان در کنار آن مطرح می‌شد.

سرمربی سابق رئال مادرید از سال ۲۰۲۱ بدون تیم بود و حالا مأموریت دارد نسلی را مدیریت کند که همچنان کیلیان امباپه مهم‌ترین چهره آن است. امباپه نیز در نخستین اردوی زیدان گفت حضور زیر نظر او در تیم ملی برایش شبیه «یک فیلم» است.

فرانسه امروز در لیگ ملت‌ها مقابل ترکیه نخستین مسابقه خود در دوره جدید را برگزار می‌کند.

ژاوی در هلند؛ یکی از غیرمنتظره‌ترین تصمیم‌های تابستان

هلند نیز پس از پایان دوران رونالد کومان به انتخابی رفت که کمتر کسی آن را پیش‌بینی می‌کرد.

فدراسیون فوتبال هلند در ۱۲ اوت ژاوی ارناندس را با قراردادی تا جام جهانی ۲۰۳۰ به‌عنوان سرمربی جدید معرفی کرد. این اولین تجربه مربیگری ملی ژاوی و در عین حال نخستین بار است که او هدایت تیم ملی کشوری غیر از اسپانیا را برعهده می‌گیرد.

پیوند فوتبالی ژاوی با هلند البته کاملاً بیگانه نیست. خودش هنگام معرفی به تأثیر یوهان کرویف، رینوس میشل، لوئیس فان‌خال و فرانک رایکارد بر فلسفه فوتبالی‌اش اشاره کرد.

شروع کار او نیز مقابل کلوپ بود؛ هلند و آلمان در آمستردام یک بر یک مساوی کردند. در نتیجه، نخستین شب رسمی دو مربی جدید و پرسر‌و‌صدای فوتبال اروپا بدون برنده به پایان رسید.

بازگشت مانچینی؛ ایتالیا دوباره به گذشته پناه برد

شرایط ایتالیا با تیم‌های دیگر متفاوت بود.

آتزوری برای سومین دوره متوالی از صعود به جام جهانی بازماند و بعد از کنار رفتن جنارو گتوزو و یک تابستان پرآشوب، بار دیگر سراغ مردی رفت که این تیم را قهرمان یورو ۲۰۲۰ کرده بود: روبرتو مانچینی.

فدراسیون ایتالیا ۲۸ ژوئیه بازگشت مانچینی را رسمی کرد. این مربی از ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۳ نیز ایتالیا را هدایت می‌کرد و علاوه بر قهرمانی اروپا، رکورد ۳۷ مسابقه بدون شکست را تجربه کرده بود.

مانچینی در اولین فهرست دوره دوم خود نیز پیام روشنی داد: ۹ بازیکن بدون سابقه بازی ملی را دعوت کرد تا بازسازی آتزوری از همین فیفادی آغاز شود. ایتالیا امروز مقابل بلژیک اولین مسابقه دوره جدید خود را انجام می‌دهد.

پرتغال به ژرژ ژسوس رسید؛ رونالدو همچنان هست

پرتغال هم بعد از حذف یک بر صفر برابر اسپانیا در مرحله یک‌هشتم نهایی جام جهانی با روبرتو مارتینس خداحافظی کرد.

جانشین او ژرژ ژسوس شد؛ مربی ۷۱ ساله‌ای که دهه‌ها تجربه باشگاهی دارد اما برای نخستین بار هدایت یک تیم ملی را تجربه می‌کند. فدراسیون پرتغال انتصاب او را در ماه ژوئیه رسمی کرد.

یکی از مهم‌ترین پرسش‌های دوران جدید نیز سرنوشت کریستیانو رونالدو بود.

ژسوس در نخستین فهرست خود رونالدوی ۴۱ ساله را دعوت کرد و تأکید داشت انتخاب بازیکنان براساس عملکرد آنها انجام می‌شود.

پرتغال بنابراین برخلاف برخی تیم‌ها وارد بازسازی کامل نشده و فعلاً می‌خواهد هسته باتجربه خود را با ایده‌های تازه ترکیب کند.

فورلان و مارکز؛ ستاره‌های سابق حالا روی نیمکت کشورشان

در آمریکای جنوبی و کونکاکاف نیز دو انتخاب نوستالژیک جلب توجه کرد.

دیگو فورلان در ۶ اوت به‌عنوان سرمربی تیم بزرگسالان و زیر ۲۰ سال اروگوئه معرفی شد و جانشین مارسلو بیلسا شد. این اولین پنجره فیفا برای مهاجمی است که بهترین بازیکن جام جهانی ۲۰۱۰ بود و ۱۱۲ بازی ملی برای اروگوئه انجام داد.

در مکزیک نیز رافائل مارکز پس از پایان دوره خاویر آگیره مسئولیت تیم ملی را گرفت. مکزیک برخلاف بسیاری از میزبانان جام جهانی، عملکرد نسبتاً موفقی داشت و تا مرحله حذفی پیش رفت؛ حالا مارکز باید این تیم را برای چرخه ۲۰۳۰ آماده کند.

این دو انتصاب نمونه‌ای از اعتماد فدراسیون‌ها به ستاره‌های نسل گذشته برای ساخت نسل آینده است.

پاتریک ویرا به ریشه‌هایش برگشت

سنگال نیز پس از جام جهانی سراغ یک نام بسیار شناخته‌شده رفت.

پاتریک ویرا، قهرمان جهان با فرانسه در سال ۱۹۹۸، سرمربی جدید سنگال شد و در سپتامبر رسماً در داکار معرفی شد. او جای پاپ تیاو را گرفته و حالا هدایت یکی از پرستاره‌ترین تیم‌های آفریقا را برعهده دارد.

ویرا متولد سنگال است و این انتخاب از نظر هویتی نیز اهمیت زیادی دارد.

اولین مأموریت جدی او، رقابت‌های انتخابی جام ملت‌های آفریقا ۲۰۲۷ است و سنگال کار خود را مقابل موزامبیک آغاز می‌کند.

دالیچ رفت؛ اما میراث او در کرواسی کوچک نبود

در مورد کرواسی یک نکته باید اصلاح شود.

زلاتکو دالیچ را نمی‌توان مربی‌ای دانست که «به افتخار بزرگی» نرسید. او کرواسی را در جام جهانی ۲۰۱۸ به نایب‌قهرمانی رساند و چهار سال بعد نیز در قطر مقام سوم جهان را گرفت؛ دستاوردهایی که او را موفق‌ترین مربی تاریخ این کشور کرد.

پس از جام جهانی ۲۰۲۶ و حذف مقابل پرتغال، دالیچ بعد از ۹ سال کنار رفت و اسلاون بیلیچ برای دومین بار سرمربی کرواسی شد. فدراسیون کرواسی نیز هنگام اعلام این تغییر صراحتاً از نتایج برجسته دوران دالیچ تمجید کرد.

بیلیچ قبلاً از ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۲ هدایت تیم ملی کشورش را در اختیار داشت.

موج تغییرات فقط محدود به قدرت‌های بزرگ نیست

بلژیک پس از جام جهانی قرارداد رودی گارسیا را تمدید نکرد و مارک فن‌بومل را با قرارداد دو ساله تا یورو ۲۰۲۸ انتخاب کرد. بلژیک در جام جهانی تا یک‌چهارم نهایی پیش رفته بود.

اسکاتلند نیز پس از پایان دوره هفت‌ساله استیو کلارک به سباستین پوکونیولی رسید؛ مربی بلژیکی ۳۹ ساله‌ای که قرارداد اولیه دو ساله امضا کرده است.

جمهوری چک بعد از کنار رفتن میروسلاو کوبک، سانتی دنیا، سرمربی موفق سابق تیم‌های پایه اسپانیا را انتخاب کرد. دنیا نخستین سرمربی خارجی تاریخ تیم ملی جمهوری چک است.

در کره‌جنوبی نیز پس از استعفای هونگ میونگ‌بو در پی حذف مرحله گروهی جام جهانی، روبرت مورنو به‌صورت موقت تا پایان نوامبر منصوب شد.

آفریقای جنوبی بعد از بازنشستگی هوگو بروس، برای سومین دوره به پیتسو موسیمانه اعتماد کرد و کیپ‌ورد هم پس از جدایی بوبیستا، دستیار قدیمی او هومبرتو بتِنکورت را ارتقا داد.

مهم‌ترین تغییرات نیمکت‌های ملی بعد از جام جهانی ۲۰۲۶

چرا این موج تغییر مربیان مهم است؟

وجه مشترک اغلب این تیم‌ها یک موضوع است: جام جهانی ۲۰۲۶ پایان چرخه قبلی بود و جام جهانی ۲۰۳۰ از همین حالا آغاز شده است.

بعضی کشورها مانند آلمان و فرانسه مربیان فوق‌ستاره را انتخاب کرده‌اند. برخی مثل مکزیک و اروگوئه به اسطوره‌های سابق خود اعتماد کرده‌اند. هلند و جمهوری چک از مربی خارجی استفاده کرده‌اند و ایتالیا به سرمربی موفق گذشته برگشته است.

فیفادی سپتامبر نخستین فرصت برای مشاهده تفاوت این پروژه‌هاست؛ اما قضاوت درباره نتیجه آنها هنوز بسیار زود خواهد بود.

کلوپ، زیدان، ژاوی، ژسوس و حتی فورلان باید برخلاف فوتبال باشگاهی با زمان تمرینی بسیار محدود، بازیکنانی از لیگ‌های مختلف و فاصله‌های چندماهه میان اردوها کار کنند. همین موضوع مربیگری ملی را به چالشی کاملاً متفاوت تبدیل می‌کند.

ستاره‌های نیمکت، شروع یک چرخه تازه

شاید کمتر دوره‌ای پس از یک جام جهانی شاهد چنین حجم بزرگی از جابه‌جایی مربیان شناخته‌شده بوده باشد.

کلوپ و زیدان برای اولین بار وارد فوتبال ملی شده‌اند؛ ژاوی برای نخستین بار هدایت تیمی خارج از کشور خودش را تجربه می‌کند؛ مانچینی به خانه قدیمی بازگشته و فورلان و مارکز از قهرمانان داخل زمین به رهبران روی نیمکت تبدیل شده‌اند.

فعلاً تنها چیزی که قطعی است این است که فوتبال ملی جهان وارد یک دوره تازه شده است. از سپتامبر ۲۰۲۶ تا جام جهانی ۲۰۳۰ زمان زیادی باقی مانده، اما بسیاری از تیم‌های بزرگ پروژه چهار سال آینده خود را همین حالا آغاز کرده‌اند؛ پروژه‌هایی که نام‌هایی چون کلوپ، زیدان، ژاوی و مانچینی در مرکز آنها قرار دارند.