ماجرای استعفای دستهجمعی معلمان چیست؟ آموزشوپرورش رد کرد؛ افزایش ۱۰۰ درصدی اضافهتدریس در راه
علی فرهادی در برنامه «به وقت گفتوگو» اعلام کرد اطلاعات مربوط به استخدام، استعفا، اخراج، مأموریت و انتقال کارکنان آموزشوپرورش به صورت متمرکز در اختیار وزارتخانه قرار دارد.
استدلال او این است که اگر شمار زیادی از معلمان بهطور همزمان از مجموعه خارج شده بودند، این تغییر باید در دو جای مشخص دیده میشد: آمار نیروی انسانی و فهرست ماهانه پرداخت حقوق.
فرهادی بر همین اساس گفت چنین تغییری در دادههای وزارتخانه مشاهده نشده و از نگاه آموزشوپرورش عنوان «استعفای دستهجمعی» با واقعیت آماری موجود تطابق ندارد.
با این حال، سخنگوی وزارتخانه اصل استعفا را رد نکرد.
او توضیح داد مانند هر دستگاه دولتی دیگری ممکن است هر سال تعدادی از کارکنان به دلایل شخصی یا برای تغییر مسیر شغلی استعفا دهند، مأمور دستگاه دیگری شوند یا انتقال بگیرند. بنابراین تفاوت مهمی میان «وجود استعفا» و «موج استعفای دستهجمعی» وجود دارد.
آمار استعفای معلمان چرا هنوز مهم است؟
نکته قابل توجه در صحبتهای فرهادی این است که او اعلام کرده وزارت آموزشوپرورش قادر است آمار استعفاها را از ۱۰ سال گذشته تاکنون منتشر کند.
اما در همین مصاحبه تعداد دقیق استعفاکنندگان در سال جاری یا سالهای قبل ارائه نشده است.
از منظر تحلیلی، انتشار این آمار میتواند بخش زیادی از ابهام موجود را برطرف کند.
برای مثال، مقایسه تعداد استعفاها با کل نیروی انسانی، تعداد بازنشستگیها و نقلوانتقالات و همچنین روند چندساله میتواند نشان دهد آیا خروج داوطلبانه معلمان واقعاً افزایش غیرعادی داشته یا صرفاً چند مورد فردی در شبکههای اجتماعی بیشتر دیده شده است.
| موضوع | اعلام وزارت آموزشوپرورش |
|---|---|
| استعفای دستهجمعی | رد شده است |
| استعفای فردی | وجود دارد |
| تعداد کل حقوقبگیران | حدود ۱.۰۸ میلیون نفر |
| آمار ۱۰ ساله استعفا | وزارتخانه میگوید در اختیار دارد |
| رقم دقیق استعفاهای اخیر | در این گفتوگو اعلام نشد |
| مشکلات معیشتی معلمان | مورد تأیید وزارتخانه |
| افزایش اضافهتدریس | ۱۰۰ درصد |
| افزایش حق مدیریت | میانگین دو برابر |
یک میلیون و ۸۰ هزار حقوقبگیر در آموزشوپرورش
فرهادی تعداد حقوقبگیران این وزارتخانه را حدود یک میلیون و ۸۰ هزار نفر عنوان کرده؛ عددی که دانشجومعلمان، معلمان، کارکنان اداری، مدیران و معاونان، مربیان پرورشی و سلامت و دیگر گروههای شغلی را دربرمیگیرد.
این رقم پیشتر نیز از سوی سخنگوی آموزشوپرورش اعلام شده بود و نشان میدهد این وزارتخانه یکی از بزرگترین مجموعههای نیروی انسانی دولت را در اختیار دارد.
در چنین سازمان بزرگی، حتی صدها استعفای فردی نیز باید در نسبت با بیش از یک میلیون حقوقبگیر بررسی شود؛ در مقابل، اگر واقعاً یک موج گسترده و هماهنگ خروج شکل بگیرد، اثر آن باید در دادههای پرداخت و تأمین معلم قابل مشاهده باشد.
ویدئوهای استعفا؛ روایت وزارتخانه چیست؟
یکی از محورهای صحبت فرهادی، ویدئوهایی بود که در فضای مجازی منتشر شدهاند.
او مدعی شد بررسی وزارتخانه نشان داده برخی افرادی که در ویدئوها از استعفا صحبت کردهاند، در واقع استعفا ندادهاند. به گفته او، در یک مورد فردی پیشتر در نتیجه رسیدگی به تخلف اداری اخراج شده بود اما بعداً خروج خود را استعفا معرفی کرده است.
فرهادی همچنین مدعی شد برخی دیگر از افرادی که خود را معلم معرفی کردهاند، اساساً کارمند آموزشوپرورش نبودهاند.
این موارد در اظهارات سخنگوی وزارتخانه مطرح شدهاند و برای ارزیابی مستقل هر نمونه، اطلاعات هویتی و پرونده اداری مربوط به همان فرد لازم است.
آموزشوپرورش مشکلات معیشتی معلمان را تأیید کرد
شاید مهمترین بخش صحبتهای سخنگوی وزارتخانه این باشد که رد استعفای دستهجمعی با انکار مشکلات اقتصادی همراه نشد.
فرهادی به صراحت گفت میانگین دریافتی فرهنگیان با نیازهای اقتصادی و معیشتی فاصله دارد و این مسئله از سوی وزارت آموزشوپرورش پذیرفته شده است.
بنابراین موضع رسمی را میتوان در دو جمله خلاصه کرد: وزارتخانه وجود موج استعفای دستهجمعی را رد میکند، اما فشار اقتصادی بر معلمان را یک مسئله واقعی میداند.
همین فشار معیشتی نیز در سالهای اخیر یکی از دلایل اصلی تمرکز سیاستهای جبرانی بر رتبهبندی، اضافهتدریس، مزایای مدیریت و پرداخت معوقات بوده است.
اضافهتدریس معلمان ۱۰۰ درصد افزایش یافت
فرهادی در این گفتوگو از یکی از مهمترین تغییرات پرداختی سال تحصیلی جدید نیز خبر داد.
طبق مصوبه شورای حقوق و دستمزد، نرخ اضافهتدریس معلمان شاغل و بازنشسته دو برابر شده است؛ یعنی افزایش ۱۰۰ درصدی.
این تصمیم پیشتر نیز اعلام شده بود و قرار است از مهرماه اعمال شود. گزارشهای مربوط به مصوبه جدید همچنین نشان میدهد میانگین حق مدیریت مدیران و معاونان مدارس نیز دو برابر شده، هرچند رقم دریافتی نهایی میتواند بر اساس عملکرد و شرایط مدرسه متفاوت باشد.
فرهادی در عین حال تأکید کرده همین افزایش نیز از نظر او برای جبران کامل مشکلات اقتصادی معلمان کافی نیست.
معوقات فرهنگیان؛ از تأخیر ۱۱ ماهه تا پرداختهای بهروزتر
سخنگوی وزارت آموزشوپرورش بخش دیگری از صحبتهایش را به سابقه پرداخت معوقات اختصاص داد.
او گفت در گذشته حدود ۴۰ عنوان پرداختی وجود داشت و بیش از ۱۴ یا ۱۵ مورد از آنها با تأخیر مواجه بودند. حقالتدریس معلمان شاغل و بازنشسته در برخی مقاطع با ۹ تا ۱۱ ماه تأخیر پرداخت میشد.
فرهادی مدعی است اکنون بیشتر این بدهیهای پرسنلی بهروز شده و میزان بدهی جاری به «نزدیک صفر» رسیده است، هرچند خودش تأکید کرده این عدد دقیقاً صفر نیست.
در سالهای اخیر نیز آموزشوپرورش تلاش کرده حقالتدریس را همراه با حقوق ماهانه پرداخت کند؛ اقدامی که پیشتر سخنگوی وزارتخانه از آن بهعنوان تغییر مهم در نظم پرداخت یاد کرده بود.
۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار متقاضی برای استخدام معلم؟
فرهادی برای اثبات ادامه جذابیت استخدام در آموزشوپرورش به آزمونهای استخدامی اشاره کرد.
به گفته او، زمانی که برای حدود ۲۰ هزار ظرفیت معلم فراخوان داده میشود، شمار شرکتکنندگان میتواند به ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار نفر برسد. او همچنین گفته سالانه حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ نفر از نخبگان معرفیشده از سوی بنیاد ملی نخبگان، آموزشوپرورش را برای استخدام انتخاب میکنند.
این آمار در صحبت سخنگوی وزارتخانه بهعنوان نشانهای از تقاضای بالا برای ورود به شغل معلمی مطرح شده است؛ با این حال تعداد بالای متقاضیان استخدام بهتنهایی پاسخگوی پرسش درباره رضایت شغلی کارکنان موجود نیست.
ورود به یک شغل و ماندگاری بلندمدت در آن، دو شاخص متفاوتاند و متغیرهایی مانند حقوق، شرایط کاری، محل خدمت و فرصتهای شغلی جایگزین میتوانند بر هر کدام اثر متفاوتی بگذارند.
آیا بحران استعفای معلمان تمام شد؟
بر اساس اطلاعات رسمی فعلی، سند آماری منتشرشدهای که یک موج «دستهجمعی» استعفای معلمان را نشان دهد ارائه نشده و وزارت آموزشوپرورش چنین ادعایی را رد کرده است.
اما از سوی دیگر، خود وزارتخانه وجود استعفاهای فردی، انتقال نیروها و مشکلات معیشتی را تأیید میکند.
بنابراین مسئله اصلی از اینجا به بعد شفافیت آماری است.
اگر آموزشوپرورش همانطور که فرهادی گفته، تعداد استعفاهای ۱۰ سال اخیر را به تفکیک سال منتشر کند، میتوان بهطور دقیق مشخص کرد آیا نرخ خروج معلمان تغییر معناداری کرده است یا خیر.
تا آن زمان، دو گزاره را باید از یکدیگر جدا نگه داشت: «استعفا در آموزشوپرورش وجود ندارد» گزاره درستی نیست، زیرا خود سخنگوی وزارتخانه موارد فردی را تأیید کرده؛ اما «استعفای دستهجمعی گسترده رخ داده» نیز براساس دادههای عمومی فعلی اثبات نشده است.
در کنار این بحث، شاید مهمترین جمله فرهادی همان تأیید فاصله حقوق و هزینههای زندگی باشد؛ مسئلهای که حتی با دو برابر شدن اضافهتدریس و حق مدیریت نیز از نگاه خود وزارتخانه همچنان حلنشده باقی مانده است.