سقوط ۴ پلهای ایران در بازیهای پاراآسیایی ناگویا؛ ۱۸ طلای از دسترفته چگونه نایبقهرمان آسیا را به رتبه ششم رساند؟
پنجمین دوره بازیهای پاراآسیایی به میزبانی استان آیچی و شهر ناگویا در ژاپن به پایان رسید و کاروان ایران برخلاف دوره گذشته نتوانست در جمع پنج کشور برتر آسیا قرار بگیرد.
ایران در بازیهای پاراآسیایی هانگژو که با عنوان دوره ۲۰۲۲ و در سال ۲۰۲۳ برگزار شد، با کسب ۴۴ طلا، ۴۶ نقره و ۴۱ برنز به مجموع ۱۳۱ مدال رسید و پس از چین عنوان نایبقهرمانی را کسب کرد.
اما در ناگویا شمار مدالهای طلا به ۲۶، نقره به ۳۶ و برنز به ۴۰ کاهش یافت و ایران با ۱۰۲ مدال در رتبه ششم ایستاد.
مقایسه این آمار نشان میدهد ایران نسبت به دوره گذشته ۲۹ مدال کمتر به دست آورده که معادل افت حدود ۲۲ درصدی مجموع مدالهاست.
نکته مهمتر کاهش ۱۸ مدال طلاست؛ افتی نزدیک به ۴۱ درصد که نقش تعیینکنندهای در تنزل جایگاه ایران داشته است.
در جدول بازیهای پاراآسیایی، تعداد مدالهای طلا نخستین معیار رتبهبندی کشورها محسوب میشود؛ بنابراین حتی حفظ تعداد بالای مدالهای نقره و برنز نیز نمیتواند کاهش طلاها را جبران کند.
چرا ایران با وجود ۱۰۲ مدال به رتبه ششم سقوط کرد؟
نگاهی به جدول نهایی بازیهای پاراآسیایی ناگویا نشان میدهد رقابت برای قرار گرفتن در جمع قدرتهای اصلی قاره آسیا دشوارتر شده است.
چین با ۲۰۷ مدال طلا و مجموع ۴۳۵ مدال صدرنشین شد. ژاپن میزبان با ۶۴ طلا جایگاه دوم را به دست آورد و ازبکستان با ۴۵ طلا در رتبه سوم قرار گرفت.
هند با ۳۰ طلا چهارم شد و کره جنوبی نیز با ۲۹ طلا بالاتر از ایران ایستاد.
این نتایج نشان میدهد سقوط ایران فقط نتیجه کاهش تعداد مدالهای داخلی نیست، بلکه پیشرفت رقبای آسیایی نیز در تغییر جایگاه کشورمان نقش داشته است.
برای مثال، هند با کسب ۱۱۴ مدال بهترین عملکرد تاریخی خود را ثبت کرد و ازبکستان نیز توانست با ۴۵ مدال طلا به جمع سه کشور برتر راه پیدا کند.
در چنین فضایی، حفظ موقعیت گذشته نیازمند افزایش کیفیت مدالآوری و توسعه رشتههای مدعی قهرمانی است.
نقش حذف رشتههای مدالآور در کاهش مدالهای ایران
یکی از تفاوتهای مهم میان هانگژو و ناگویا، تغییر برنامه مسابقات و حذف برخی رشتههایی بود که ایران در دوره قبل از آنها مدال کسب کرده بود.
شطرنج و پاراکانو از جمله رشتههای مدالآور ایران در هانگژو بودند که در برنامه رقابتهای ناگویا حضور نداشتند.
از سوی دیگر، ایران در هانگژو با ۲۱۰ ورزشکار شرکت کرده بود، اما شمار ورزشکاران اعزامی به ناگویا بر اساس فهرست پیش از مسابقات به ۱۶۶ نفر کاهش یافت.
این اختلاف حدود ۲۱ درصدی در اندازه کاروان، یکی از متغیرهای مهم مقایسه دو دوره است.
همچنین ادغام برخی کلاسهای مسابقاتی در پارادوومیدانی میتواند تعداد فرصتهای مستقل مدالآوری را تغییر دهد.
بااینحال، کاهش نفرات و تغییر رشتهها تمام افت مدالهای طلا را توضیح نمیدهد و برای ارزیابی دقیق باید سهم رشتههای حذفشده و نتایج رویدادهای مشترک در دو دوره جداگانه محاسبه شود.
پارادوومیدانی همچنان ستون اصلی کاروان ایران
با وجود کاهش رتبه کلی، پارادوومیدانی موفقترین رشته ایران در ناگویا بود.
ورزشکاران این رشته ۴۷ مدال شامل ۱۴ طلا، ۲۰ نقره و ۱۳ برنز به دست آوردند؛ آماری که حدود ۴۶ درصد کل مدالهای ایران را تشکیل میدهد.
سعید افروز در پرتاب نیزه، علیرضا زارع در مواد سرعت و جمعی دیگر از ملیپوشان با کسب مدال و ثبت رکوردهای ارزشمند نشان دادند ایران همچنان از ظرفیت قابلتوجهی در این رشته برخوردار است.
پاراشنا نیز با ۱۶ مدال شامل چهار طلا، چهار نقره و هشت برنز در جایگاه دوم رشتههای مدالآور ایران قرار گرفت.
سینا ضیغمینژاد با کسب سه طلا و یک برنز از چهرههای شاخص کاروان بود.
پاراتکواندو نیز با ۱۱ مدال شامل چهار طلا، یک نقره و شش برنز عملکرد قابلتوجهی داشت و تعداد مدالهایش نسبت به هانگژو افزایش یافت.
این سه رشته در مجموع ۷۴ مدال کسب کردند؛ یعنی بیش از ۷۲ درصد مدالهای ایران تنها از سه رشته به دست آمد.
چنین تمرکزی اگرچه نشانه قدرت در رشتههای مشخص است، اما وابستگی بالای کاروان به چند رشته را نیز آشکار میکند.
افت پاراتیروکمان و پاراوزنهبرداری؛ زنگ خطر برای رشتههای پرافتخار
در کنار موفقیت پارادوومیدانی و پاراتکواندو، عملکرد برخی رشتههای باسابقه با انتظارات فاصله داشت.
پاراتیراندازی با کمان که در هانگژو موفق به کسب پنج مدال طلا و مجموع ۹ مدال شده بود، در ناگویا تنها یک نقره و یک برنز به دست آورد.
این تغییر، یکی از نمونههای روشن کاهش سهم رشتههای مدعی قهرمانی در سبد مدالی ایران است.
پاراوزنهبرداری نیز که همواره از رشتههای پرافتخار کشور محسوب میشود، در ناگویا با هشت مدال شامل یک طلا، دو نقره و پنج برنز به کار خود پایان داد.
بااینحال، موفقیت والیبال نشسته مردان در کسب قهرمانی و درخشش برخی چهرههای باتجربه نشان داد ظرفیت رقابت در سطح بالای آسیا همچنان وجود دارد.
بررسی دقیق علت افت رشتههایی مانند پاراتیروکمان و پاراوزنهبرداری باید در اولویت برنامههای کارشناسی قرار بگیرد.
آیا جنگ و مشکلات آمادهسازی عامل سقوط ایران بودند؟
یکی از موضوعات مهم در ارزیابی عملکرد ایران، شرایط خاص کشور در ماههای منتهی به بازیهای ناگویاست.
احمد دنیامالی، وزیر ورزش و جوانان، پس از پایان مسابقات در پیامی به تأثیر جنگهای اخیر بر روند آمادهسازی ورزشکاران اشاره کرد.
او همچنین جوانگرایی در برخی رشتهها را از متغیرهای مؤثر بر عملکرد کاروان دانست و خواستار آسیبشناسی تخصصی نتایج شد.
اختلال در اردوها، دشواری برگزاری مسابقات تدارکاتی، محدودیت سفرهای خارجی و فشارهای روانی میتوانند بر آمادگی ورزشکاران تأثیر بگذارند.
این موضوع برای ورزشکاران پارالمپیکی اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا بخشی از تمرینات آنان نیازمند تجهیزات تخصصی، امکانات مناسبسازیشده و پشتیبانی پزشکی مستمر است.
بااینحال، نمیتوان بدون اطلاعات دقیق درباره اردوهای لغوشده، میزان تمرینات ازدسترفته و وضعیت هر رشته، تمام افت مدالی را به شرایط جنگی نسبت داد.
در واقع، شرایط کشور میتواند بخشی از توضیح باشد، اما نباید جایگزین بررسی فنی و مدیریتی عملکرد رشتهها شود.
پیشرفت هند و ازبکستان؛ زنگ خطر برای آینده ورزش پارالمپیکی ایران
یکی از مهمترین پیامهای ناگویا، افزایش رقابت میان قدرتهای ورزش پارالمپیکی آسیاست.
هند با توسعه ظرفیت مدالآوری در رشتههای مختلف و ازبکستان با عملکرد قدرتمند در دوومیدانی و شنا توانستند جایگاه بالاتری در جدول کسب کنند.
این تغییرات نشان میدهد اتکای صرف به سابقه قهرمانی برای حفظ جایگاه بینالمللی کافی نیست.
ایران برای بازگشت به جمع سه کشور برتر باید علاوه بر تقویت رشتههای موفق، در رشتههایی که با کاهش مدال مواجه شدهاند نیز برنامه اصلاحی داشته باشد.
توسعه ورزش زنان، استعدادیابی در ردههای پایه، افزایش فرصتهای مسابقه بینالمللی و استفاده از دانش روز تمرین میتواند از محورهای چنین برنامهای باشد.
همچنین باید مشخص شود چه تعداد از ورزشکاران جوان اعزامی به ناگویا ظرفیت تبدیلشدن به مدعیان طلای دورههای آینده را دارند.
آینده کاروان ایران؛ مسیر بازگشت به جمع سه قدرت برتر آسیا چیست؟
نتایج ناگویا نشان میدهد ورزش پارالمپیکی ایران همچنان توانایی کسب بیش از ۱۰۰ مدال در یک رویداد بزرگ قارهای را دارد، اما برای تکرار نایبقهرمانی هانگژو به برنامهریزی متفاوتی نیازمند است.
نخستین اقدام باید انتشار گزارش فنی عملکرد هر رشته باشد؛ گزارشی که میزان تحقق اهداف، تعداد مدالهای پیشبینیشده، وضعیت اردوها و نتایج نهایی را مشخص کند.
دومین ضرورت، سرمایهگذاری هدفمند روی رشتههایی است که قابلیت تبدیل مدالهای نقره و برنز به طلا را دارند.
سومین محور نیز حفظ حمایت از ورزشکاران باتجربه در کنار پرورش نسل جدید قهرمانان خواهد بود.
برنامهریزی برای پارالمپیک لسآنجلس ۲۰۲۸ میتواند فرصتی برای اصلاح ضعفهای آشکارشده در ناگویا باشد.
جمعبندی؛ سقوط چهار پلهای ایران هشدار است، نه پایان راه
کاروان ایران در بازیهای پاراآسیایی ناگویا با وجود کسب ۱۰۲ مدال، نتوانست موقعیت تاریخی خود در هانگژو را حفظ کند.
کاهش ۱۸ مدال طلا، افت عملکرد برخی رشتههای پرافتخار، تغییر ترکیب کاروان و افزایش قدرت رقبا از مهمترین عوامل قابل بررسی در این نتیجه هستند.
از سوی دیگر، موفقیت پارادوومیدانی، پاراشنا و پاراتکواندو نشان میدهد ظرفیت قهرمانی ورزشکاران ایرانی همچنان قابلتوجه است.
ناگویا را باید هشداری برای بازنگری در ساختار آمادهسازی و توسعه ورزش پارالمپیکی دانست؛ هشداری که اگر با تصمیمهای کارشناسی همراه شود، میتواند زمینه بازگشت ایران به جمع قدرتهای برتر آسیا را فراهم کند.
پرسش اساسی اکنون این است که مسئولان ورزش کشور چگونه میخواهند تجربه سقوط از نایبقهرمانی به رتبه ششم را به برنامهای مؤثر برای موفقیت در رقابتهای آینده تبدیل کنند.