رونمایی از سامانه «دیوان» همراه اول برای ارائه خدمات هوشمند قضایی

به گزارش روابط عمومی همراه اول، آیین رونمایی از سامانه «دیوان» به نشانی divanai.ir با حضور محمد کاظمی‌فرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه و جمعی از مدیران همراه اول برگزار شد. این محصول مبتنی بر هوش مصنوعی با هدف ساده‌سازی فرآیندهای حقوقی، تسهیل دریافت خدمات قضایی و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی برای توسعه خدمات دیجیتال معرفی شده است.

محمد کاظمی‌فرد در این مراسم با اشاره به روند تحول فناوری در دستگاه قضایی کشور گفت: حرکت به سمت هوشمندسازی خدمات قضایی از سال ۱۴۰۰ و با تأکید بر استفاده از فناوری‌های نوین و فراهم‌کردن دسترسی آسان و رایگان مردم به خدمات موردنیاز آغاز شد. به گفته او، توسعه زیرساخت‌های الکترونیکی و همکاری با شرکت‌های فناور، زمینه شکل‌گیری زیست‌بومی را فراهم کرده است که می‌تواند ارتباط شهروندان با دستگاه قضا را سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر کند.

ارائه خدمات قضایی با هوش مصنوعی در سامانه دیوان

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه با تشریح مراحل تحول خدمات قضایی اظهار کرد که این فرآیند تاکنون سه نسل را پشت سر گذاشته است. در نسل نخست، دفاتر خدمات الکترونیک قضایی راه‌اندازی شدند تا بخشی از مراجعات مستقیم مردم به دادگستری‌ها کاهش یابد. نسل دوم با توسعه خدمات خودکاربری برای وکلا، نمایندگان حقوقی سازمان‌ها و کاربران حرفه‌ای شکل گرفت و اکنون در نسل سوم، ارائه خدمات به عموم شهروندان از طریق سکوهای بخش خصوصی و با استفاده از هوش مصنوعی دنبال می‌شود.

کاظمی‌فرد با اشاره به امکان تنظیم و ارسال اظهارنامه و لایحه در بستر سکوهای خدمات قضایی اعلام کرد که برای نخستین‌بار ارائه این دو خدمت تخصصی در اختیار شرکت‌های بخش خصوصی قرار گرفته است. بر این اساس، شهروندان می‌توانند بدون مراجعه حضوری به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و بدون محدودیت زمانی ناشی از ساعت فعالیت این دفاتر، از خدمات یادشده استفاده کنند. همچنین قرار است امکان ارائه خدمت شکواییه با بهره‌گیری از فناوری هوش مصنوعی در مراحل بعدی توسعه این زیست‌بوم فراهم شود.

وی درباره نحوه انتخاب شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات هوشمند قضایی توضیح داد که بیش از ۵۰ شرکت برای مشارکت در این طرح اعلام آمادگی کرده بودند. پس از بررسی توانمندی‌های تخصصی در حوزه هوش مصنوعی، دانش حقوقی و کیفیت راهنمایی کاربران، ۱۰ شرکت وارد مرحله ارائه خدمات شدند و قرار است ۶ شرکت دیگر نیز به‌زودی به این مجموعه اضافه شوند. سامانه «دیوان» همراه اول نیز در همین چارچوب و با استفاده از فناوری‌های هوشمند برای پاسخ‌گویی به نیازهای حقوقی و قضایی کاربران توسعه یافته است.

نقش هوش مصنوعی در کاهش مراجعات قضایی و پیشگیری از دعاوی

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اینکه تحول دیجیتال فراتر از استفاده از ابزارهای فناورانه است، اظهار کرد: «بزرگی کار در هوش مصنوعی نیست، بلکه در تغییر در روش حکمرانی است.»

کاظمی‌فرد یکی از کاربردهای مهم دستیارهای هوشمند حقوقی را راهنمایی شهروندان پیش از ورود اختلافات به فرآیندهای رسمی قضایی دانست و توضیح داد که این ابزارها می‌توانند به افراد کمک کنند تا شناخت دقیق‌تری از حقوق خود به دست آورند و متناسب با نوع اختلاف، مسیر مناسب‌تری برای پیگیری مطالبات یا حل مشکلات حقوقی انتخاب کنند.

به گفته او، استفاده از سامانه‌های هوشمند برای ارائه اطلاعات و راهنمایی حقوقی، این ظرفیت را دارد که از شکل‌گیری برخی دعاوی غیرضروری جلوگیری کند و مراجعاتی را که امکان رسیدگی به آنها از روش‌های ساده‌تر وجود دارد، کاهش دهد. چنین رویکردی علاوه بر تسهیل دسترسی مردم به خدمات، می‌تواند به مدیریت بهتر پرونده‌ها و استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های دستگاه قضایی کمک کند.

کاظمی‌فرد همچنین بر اهمیت هدایت صحیح کاربران در مراحل مختلف دریافت خدمات حقوقی تأکید کرد و افزود که توسعه ابزارهای هوشمند باید به‌گونه‌ای باشد که شهروندان بتوانند پیش از اقدام قضایی، اطلاعات موردنیاز خود را دریافت کرده و با آگاهی بیشتری درباره نحوه پیگیری مسائل حقوقی تصمیم بگیرند.

توسعه همکاری همراه اول و قوه قضاییه برای هوشمندسازی خدمات

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه در ادامه، مشارکت شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان را یکی از محورهای توسعه نسل جدید خدمات قضایی عنوان کرد و گفت که استفاده از توان متخصصان جوان، فناوری‌های بومی و داده‌های معتبر می‌تواند زمینه گسترش خدمات هوشمند و بهبود کیفیت پاسخ‌گویی به مردم را فراهم کند.

وی با اشاره به ضرورت تسهیل دسترسی شهروندان به عدالت، بر ادامه همکاری با مجموعه‌های توانمند بخش خصوصی تأکید کرد و توسعه خدمات غیرحضوری را از مسیرهای مهم تحول در نظام ارائه خدمات قضایی دانست. به اعتقاد او، بهره‌گیری از ظرفیت شرکت‌های تخصصی می‌تواند فرآیند دریافت خدمات حقوقی را ساده‌تر کند و وابستگی کاربران به مراجعات حضوری را کاهش دهد.

رونمایی از سامانه «دیوان» همراه اول نیز در ادامه همکاری‌های راهبردی این اپراتور با قوه قضاییه انجام شده است. این سامانه با تمرکز بر کاربرد هوش مصنوعی در خدمات حقوقی و قضایی، بخشی از زیست‌بوم جدیدی محسوب می‌شود که در آن شرکت‌های فناور با استفاده از ظرفیت‌های تخصصی خود در ارائه خدمات به شهروندان مشارکت می‌کنند.

توسعه این همکاری می‌تواند زمینه گسترش دسترسی غیرحضوری به خدمات قضایی، ساده‌سازی فرآیندهای اداری و افزایش بهره‌گیری از فناوری‌های هوشمند در ارتباط میان مردم و دستگاه قضا را فراهم کند.