فولاد ایرانیان
هشدار فاطمه مهاجرانی درباره آسیب‌های جنگ به آموزش ایران؛ مطالبه دولت از نهادهای بین‌المللی چیست؟
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، امروز شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵ در همایش «روایت همبستگی خانواده و مدرسه در پاسداری از حق آموزش در جنگ رمضان» با اشاره به پیامدهای انسانی و آموزشی جنگ، خواستار پیگیری حقوق آسیب‌دیدگان ایرانی از سوی نهادهای بین‌المللی شد. او با تأکید بر اینکه حملات نظامی نتوانست روند یادگیری دانش‌آموزان را به‌طور کامل متوقف کند، از نقش معلمان، خانواده‌ها و مدارس در حفظ ارتباط آموزشی قدردانی کرد. مهاجرانی درعین‌حال پذیرفت که آموزش رسمی کشور، به‌ویژه آموزش‌های مهارتی، آسیب دیده و آموزش مجازی نتوانسته جایگزین کاملی برای کلاس‌های حضوری باشد. اظهارات سخنگوی دولت در شرایطی مطرح می‌شود که بازسازی مدارس آسیب‌دیده، رسیدگی به مشکلات روانی دانش‌آموزان و پیگیری حقوق کودکان قربانی جنگ به چالش‌هایی مهم برای نظام آموزشی ایران تبدیل شده است.
۱۳:۰۶ - ۱۶ آبان ۱۴۰۵
وانانیوز|
همایش «روایت همبستگی خانواده و مدرسه در پاسداری از حق آموزش در جنگ رمضان» صبح شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵ در مرکز آفرینش‌های هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شد.
این نشست با حضور وزیر آموزش‌وپرورش، معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده، سخنگوی دولت و شماری از مسئولان آموزشی و حقوقی کشور تشکیل شد.
خبرگزاری صداوسیما برگزاری این همایش را تأیید کرده و هدف اصلی آن را بررسی نقش خانواده و مدرسه در حفظ حق آموزش کودکان در شرایط جنگی گزارش داده است.
فاطمه مهاجرانی در این مراسم، براساس متن اظهارات منتشرشده، تلاش کرد دو موضوع را در کنار یکدیگر قرار دهد: مقاومت جامعه در برابر پیامدهای جنگ و ضرورت جبران خسارت‌هایی که دانش‌آموزان، خانواده‌ها و نظام آموزشی متحمل شده‌اند.
او با اشاره به تجربه تاریخی جنگ‌ها در ایران، تأکید کرد که حفظ تمامیت ارضی کشور را یکی از دستاوردهای مهم دوران اخیر می‌داند.
بااین‌حال، بخش قابل توجه سخنان مهاجرانی به موضوعی اختصاص داشت که کمتر در تحلیل‌های نظامی مورد توجه قرار می‌گیرد؛ تأثیر جنگ بر زندگی روزمره کودکان و کیفیت آموزش نسل آینده.
از این منظر، مسئله اصلی تنها باز ماندن مدارس یا برگزاری کلاس‌ها نیست، بلکه حفظ امنیت روانی، کیفیت یادگیری و امکان ادامه تحصیل برای همه دانش‌آموزان است.
مهاجرانی: جنگ نتوانست روند آموزش در ایران را متوقف کند
یکی از محورهای اصلی سخنان سخنگوی دولت، ادامه فعالیت‌های آموزشی با وجود شرایط جنگی بود.
مهاجرانی تأکید کرد که حملات نظامی علاوه بر آسیب به زیرساخت‌های شهری، زندگی دانش‌آموزان و معلمان را تحت تأثیر قرار داد، اما خانواده‌ها و مجموعه آموزش‌وپرورش تلاش کردند ارتباط کودکان با فرایند یادگیری قطع نشود.
از نگاه او، تداوم آموزش حاصل همکاری معلمان، مدیران مدارس، والدین و دیگر نهادهای آموزشی بوده است.
بااین‌حال، استمرار برگزاری کلاس‌ها را نباید با حفظ کامل کیفیت آموزش یکسان دانست.
در شرایط بحران، کاهش تمرکز دانش‌آموزان، اختلال در دسترسی به اینترنت، جابه‌جایی خانواده‌ها و دشواری برگزاری کلاس‌های حضوری می‌تواند باعث عقب‌ماندگی تحصیلی شود.
سازمان یونسکو نیز در گزارش به‌روزشده ژوئن ۲۰۲۶ تأکید کرده است که جنگ‌ها علاوه بر تخریب مدارس، سلامت روان کودکان و کیفیت یادگیری را تحت تأثیر قرار می‌دهند.
آسیب ۱۵۰۰ واحد آموزشی در جنگ؛ چه تعداد مدرسه بازسازی شده است؟
یکی از مهم‌ترین موضوعات این همایش، بررسی خسارت‌های واردشده به زیرساخت‌های آموزشی کشور بود.
علیرضا کاظمی، وزیر آموزش‌وپرورش، در همین نشست اعلام کرد که حدود ۱۵۰۰ واحد آموزشی در جریان جنگ به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم آسیب دیده‌اند.
او همچنین از بازسازی و بازگشت ۱۲۸۸ واحد آموزشی به چرخه فعالیت خبر داد.
این ارقام، آمار اعلامی وزارت آموزش‌وپرورش هستند و میزان دقیق خسارت‌ها و وضعیت همه واحدها نیازمند مستندات تفصیلی است.
بازسازی فیزیکی مدارس اگرچه ضروری است، اما تنها بخشی از روند بازگشت آموزش به شرایط عادی محسوب می‌شود.
تجهیز کلاس‌ها، تأمین امکانات آموزشی، حمایت از دانش‌آموزان آسیب‌دیده و جبران عقب‌ماندگی تحصیلی نیز باید در برنامه‌های بازسازی مورد توجه قرار گیرند.
چرا آموزش مجازی نمی‌تواند جایگزین مدارس حضوری شود؟
مهاجرانی در بخش دیگری از سخنان خود، به محدودیت‌های آموزش غیرحضوری اشاره کرد.
او تأکید کرد که آموزش مجازی باوجود کمک به استمرار یادگیری، نمی‌تواند تمام کارکردهای مدرسه را پوشش دهد.
این مسئله به‌ویژه در دوره دوم متوسطه و رشته‌های مهارتی اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا بخش مهمی از آموزش در این مقاطع به کارگاه، آزمایشگاه و فعالیت عملی وابسته است.
علاوه بر این، مدرسه تنها محل انتقال اطلاعات نیست. دانش‌آموزان در محیط مدرسه مهارت‌های ارتباطی، همکاری گروهی و مشارکت اجتماعی را نیز تجربه می‌کنند.
یونسکو در بررسی آموزش در شرایط اضطراری هشدار داده است که روش‌های آموزش از راه دور ممکن است برای همه دانش‌آموزان، به‌ویژه گروه‌های محروم، به‌طور یکسان در دسترس نباشند.
بنابراین، جبران آسیب‌های جنگ نیازمند برنامه‌ای فراتر از برگزاری کلاس‌های مجازی است.
مطالبه دولت از نهادهای بین‌المللی؛ حقوق دانش‌آموزان چگونه پیگیری می‌شود؟
یکی از مهم‌ترین بخش‌های اظهارات مهاجرانی، درخواست از نهادهای بین‌المللی برای پیگیری حقوق آسیب‌دیدگان جنگ بود.
سخنگوی دولت با اشاره به پیامدهای انسانی حملات، از جمله گزارش درگذشت دختر ۱۱ ساله‌ای در یزد بر اثر عارضه قلبی، خواستار رسیدگی به خسارت‌های واردشده به کودکان و خانواده‌ها شد.
جزئیات پزشکی و علت دقیق مرگ این کودک در منابع مستقلی که بررسی شد، تأیید نشده است؛ بنابراین این مورد باید به‌عنوان روایت مطرح‌شده از سوی سخنگوی دولت گزارش شود.
بااین‌حال، اصل ضرورت حمایت از کودکان در جنگ، پشتوانه حقوقی بین‌المللی دارد.
یونیسف در بیانیه ۵ مارس ۲۰۲۶ نسبت به تلفات کودکان و آسیب به مراکز آموزشی ایران ابراز نگرانی کرده بود. این نهاد گزارش داد که حملات به مدارس، دسترسی کودکان به آموزش و خدمات ضروری را مختل کرده است.
همچنین یونسکو در بیانیه اول مارس بر ضرورت حفاظت از مدارس، معلمان و دانش‌آموزان مطابق حقوق بشردوستانه بین‌المللی تأکید کرد.
پیگیری حقوقی چنین پرونده‌هایی نیازمند جمع‌آوری اسناد پزشکی، گزارش‌های کارشناسی، شواهد مربوط به آسیب زیرساخت‌ها و بررسی مسئولیت طرف‌های درگیر است.
تفاهم‌نامه اسلام‌آباد؛ مهاجرانی چه گفت؟
مهاجرانی در بخش سیاسی سخنان خود، تأکید کرد که ایران در زمان آغاز حملات در مسیر مذاکرات قرار داشته و جنگ را آغاز نکرده است.
او همچنین امضای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد را یکی از نقاط مهم تحولات پس از درگیری دانست و از افراد و نهادهایی که در دستیابی به آن نقش داشتند، قدردانی کرد.
اصل امضای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد از سوی منابع رسمی پاکستان تأیید شده است.
وزارت امور خارجه پاکستان در اطلاعیه ۲۰ ژوئن ۲۰۲۶ اعلام کرد که پس از امضای این تفاهم‌نامه، گفت‌وگوهای فنی با حضور نمایندگان ایران، آمریکا و میانجیگران پاکستانی و قطری برنامه‌ریزی شده است.
بااین‌حال، توصیف نتیجه درگیری به‌عنوان پیروزی، ارزیابی سیاسی سخنگوی دولت است و بررسی پیامدهای نظامی، اقتصادی و انسانی جنگ نیازمند تحلیل مستقل خواهد بود.
آثار روانی جنگ بر کودکان؛ نگرانی مهم پس از پایان حملات
مهاجرانی در سخنان خود به ترس ناشی از شنیدن صدای انفجارها و موشک‌ها اشاره کرد؛ تجربه‌ای که می‌تواند حتی پس از پایان درگیری نیز بر زندگی کودکان تأثیر بگذارد.
پیامدهای روانی جنگ ممکن است به شکل اضطراب، اختلال خواب، کاهش تمرکز، ترس از جدایی والدین یا افت عملکرد تحصیلی ظاهر شود.
یونیسف در گزارش مارس ۲۰۲۶ هشدار داده بود که پیامدهای خشونت بر کودکان می‌تواند خانواده‌ها و جوامع را برای نسل‌ها تحت تأثیر قرار دهد.
ازاین‌رو، بازگشایی مدارس به‌تنهایی برای بازگشت دانش‌آموزان به شرایط عادی کافی نیست.
حضور مشاوران، حمایت روان‌شناختی متناسب با سن کودکان، آموزش معلمان برای شناسایی نشانه‌های اضطراب و ایجاد محیطی امن در مدارس می‌تواند به روند بازیابی کمک کند.
نقش خانواده و معلمان در بازسازی نظام آموزشی
یکی از نکات مهم سخنان سخنگوی دولت، تأکید بر شکل‌گیری نوعی آموزش غیررسمی در دوران بحران بود.
مهاجرانی معتقد است تجربه جنگ، در کنار آسیب‌های فراوان، فرصت‌هایی برای تقویت همبستگی، مسئولیت‌پذیری و همکاری اجتماعی ایجاد کرده است.
از منظر آموزشی، همکاری خانواده و مدرسه می‌تواند در کاهش آسیب‌های تحصیلی نقش مهمی داشته باشد.
والدین می‌توانند با حفظ نظم روزانه و ارتباط مستمر با معلمان، به بازگشت تدریجی کودکان به فرایند یادگیری کمک کنند.
از سوی دیگر، معلمان نیز نیازمند حمایت هستند؛ زیرا آنان علاوه بر مسئولیت آموزشی، ممکن است خود با آسیب‌های روانی و مشکلات خانوادگی ناشی از جنگ روبه‌رو شده باشند.
به همین دلیل، بازسازی آموزش باید همزمان دانش‌آموزان، معلمان و خانواده‌ها را دربر گیرد.
آینده آموزش ایران پس از جنگ؛ مهم‌ترین اولویت دولت چیست؟
اظهارات فاطمه مهاجرانی نشان می‌دهد که دولت بر استمرار آموزش و جبران خسارت‌ها تأکید دارد، اما تبدیل این هدف به نتیجه‌ای قابل اندازه‌گیری به برنامه‌های اجرایی مشخص نیازمند است.
تکمیل بازسازی مدارس آسیب‌دیده، جبران افت یادگیری، تقویت آموزش‌های مهارتی و گسترش خدمات مشاوره‌ای از مهم‌ترین موضوعاتی هستند که می‌توانند در اولویت قرار گیرند.
همچنین لازم است وضعیت تحصیلی دانش‌آموزانی که به دلیل جابه‌جایی خانواده‌ها یا آسیب‌های جنگ از مدرسه دور مانده‌اند، به‌صورت دقیق بررسی شود.
یونسکو در گزارش سپتامبر ۲۰۲۶ درباره افزایش حملات به مدارس در جهان هشدار داده و حفاظت از آموزش را یکی از مسئولیت‌های مهم دولت‌ها و جامعه جهانی دانسته است.
بنابراین، تجربه ایران نیز باید در چارچوب گسترده‌تر حفاظت از حق آموزش در شرایط بحران بررسی شود.
جمع‌بندی؛ پیام سخنگوی دولت درباره حق آموزش در جنگ چه بود؟
سخنان فاطمه مهاجرانی در همایش ۱۶ آبان ۱۴۰۵ دو پیام اصلی داشت: قدردانی از تلاش خانواده‌ها و معلمان برای تداوم آموزش و تأکید بر ضرورت پیگیری حقوق کودکان آسیب‌دیده در سطح بین‌المللی.
او درعین‌حال پذیرفت که نظام آموزشی کشور در جریان جنگ متحمل خسارت شده و آموزش مجازی نتوانسته تمام کمبودهای ناشی از تعطیلی کلاس‌های حضوری را جبران کند.
در مجموع، مهم‌ترین چالش آموزش‌وپرورش پس از جنگ تنها بازسازی ساختمان مدارس نیست، بلکه بازگرداندن کیفیت یادگیری، امنیت روانی و فرصت‌های برابر آموزشی به دانش‌آموزان است.
تحقق این هدف به برنامه‌ریزی بلندمدت، تأمین منابع و همکاری خانواده‌ها، معلمان، دولت و نهادهای حمایتی نیاز خواهد داشت.
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
