قیمت مرغ ۴۰۰ هزار تومان میشود؟ هشدار تازه فدراسیون طیور درباره گرانی مرغ و کاهش تولید
بازار گوشت مرغ در روز چهارشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۵ با هشدار تازه یکی از مسئولان صنفی صنعت طیور روبهرو شده است. سید فرزاد طلاکش، دبیر فدراسیون طیور، در گفتوگویی که باشگاه خبرنگاران جوان منتشر کرده و رسانههایی از جمله عصرخبر بازتاب دادهاند، افزایش هزینه تولید را مهمترین دلیل ضرورت بازنگری در تحلیل قیمت مرغ دانسته است. او معتقد است برای ارزیابی منصفانه نرخ این محصول باید هزینه خوراک، تلفات، سایر مخارج پرورش و وضعیت مالی مرغداریها در نظر گرفته شود. با این حال، رقم ۴۰۰ هزار تومان نرخ مصوب تازه یا قیمت قطعی امروز بازار نیست، بلکه ارزیابی یک مقام صنفی درباره قیمت قابلقبول با توجه به هزینههای تولید است.
قیمت تمامشده مرغ به ۲۷۰ هزار تومان رسید؛ تولید هر کیلو چقدر هزینه دارد؟
مهمترین بخش اظهارات فرزاد طلاکش به افزایش هزینه تولید مرغ اختصاص دارد. به گفته او، برای تولید هر کیلوگرم گوشت مرغ حدود ۱.۸ تا ۱.۹ کیلوگرم خوراک مصرف میشود؛ نسبتی که اهمیت نهادههای دامی را در اقتصاد مرغداری نشان میدهد.
طلاکش اعلام کرده هزینه خوراک بهتنهایی برای هر کیلوگرم گوشت مرغ از ۸۰ هزار تومان فراتر میرود. او همچنین با در نظر گرفتن سایر هزینههای تولید و حدود ۱۰ درصد تلفات، هزینه تمامشده هر کیلوگرم را بیش از ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار تومان برآورد کرده است.
این ارقام نشان میدهد هزینه خوراک تنها یکی از اجزای قیمت تمامشده است. هزینه خرید جوجه یکروزه، انرژی، نیروی انسانی، دارو و واکسن، نگهداری تجهیزات، حملونقل و تأمین سرمایه در گردش نیز بر هزینه نهایی اثر میگذارند.
البته ارقام اعلامشده برآورد یک مقام صنفی است و برای تعمیم آن به همه واحدهای تولیدی کشور، اطلاعات تفصیلی درباره هزینه مرغداریهای مختلف لازم است. بهویژه اینکه شرایط تولید در استانهای مختلف و واحدهای کوچک و بزرگ یکسان نیست.
قیمت مرغ امروز ۲۰ آبان ۱۴۰۵؛ فاصله نرخ بازار تا ۴۰۰ هزار تومان چقدر است؟
برای بررسی احتمال افزایش قیمت مرغ باید میان نرخ فروش در مرغداری و قیمت پرداختی مصرفکننده تفاوت گذاشت.
براساس گزارش بازار روز سهشنبه ۱۹ آبان، هر کیلوگرم مرغ کامل با قیمت ۳۳۰ هزار تومان عرضه شده بود. این در حالی است که طلاکش نرخ ۴۰۰ هزار تومان را با توجه به هزینههای فعلی تولید، غیرمنطقی نمیداند.
فاصله این دو رقم ۷۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم است. بنابراین، رسیدن قیمت مرغ کامل از نرخ گزارششده ۳۳۰ هزار تومان به ۴۰۰ هزار تومان به معنای افزایش حدود ۲۱ درصدی خواهد بود.
البته این محاسبه صرفاً تفاوت دو عدد را نشان میدهد و به معنای پیشبینی قطعی چنین افزایشی نیست.
همچنین طلاکش در گفتوگوی دیگری که ۱۵ آبان منتشر شد، بازه ۳۸۰ تا ۴۰۰ هزار تومان را برای مرغ کامل، از منظر تداوم تولید و شرایط بازار، مناسب ارزیابی کرده بود. در همان گزارش، میانگین قیمت فروش مرغ در مرغداری حدود ۲۲۰ هزار تومان عنوان شده است.
این تفاوت نشان میدهد قیمت مورد انتظار تولیدکنندگان الزاماً با قدرت خرید مصرفکنندگان و نرخ قابل تحقق در بازار یکسان نیست.
کاهش ۲۰ میلیون قطعهای تولید مرغ؛ آیا بازار با کمبود روبهرو میشود؟
یکی دیگر از هشدارهای دبیر فدراسیون طیور به کاهش تولید در ماه گذشته مربوط میشود.
طلاکش اعلام کرده تعداد تولید در ماه گذشته حدود ۱۸ تا ۲۰ میلیون قطعه کمتر از ماههای قبل بوده و آثار این کاهش ممکن است در دورههای آینده نمایان شود.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که تولید مرغ گوشتی دارای یک چرخه زمانی مشخص است. تصمیم مرغدار درباره جوجهریزی امروز، پس از سپری شدن دوره پرورش بر میزان عرضه مرغ در بازار تأثیر میگذارد.
در نتیجه، کاهش جوجهریزی ممکن است در کوتاهمدت تغییر محسوسی در قیمت خردهفروشی ایجاد نکند، اما در هفتههای آینده بر حجم عرضه اثر بگذارد.
با این حال، کاهش تولید بهتنهایی به معنای کمبود قطعی نیست. اگر تقاضای مصرفکنندگان نیز کاهش یافته باشد، عرضه کمتر ممکن است صرفاً بخشی از مازاد تولید قبلی را جبران کند.
برای ارزیابی خطر کمبود، باید میزان واقعی مصرف، ذخایر موجود و آمار جوجهریزی ماههای آینده بررسی شود.
جوجهریزی ۱۱۰ میلیون قطعهای؛ پیشنهاد تازه برای تنظیم بازار مرغ
دبیر فدراسیون طیور معتقد است با توجه به شرایط فعلی مصرف، جوجهریزی ماهانه ۱۱۰ میلیون قطعه میتواند پاسخگوی نیاز کشور باشد.
این پیشنهاد در شرایطی مطرح شده که فعالان صنعت طیور طی ماههای گذشته بارها درباره پیامدهای تولید بیش از تقاضای مؤثر هشدار دادهاند.
طلاکش در گزارش ۱۵ آبان نیز از مازاد عرضه قابل توجه در ماههای قبل سخن گفته و اعلام کرده بود که برخی مرغداران ناچار شدهاند محصول خود را پایینتر از هزینه تمامشده بفروشند.
از منظر اقتصادی، کاهش جوجهریزی میتواند در دورههای مازاد عرضه به متعادل شدن بازار کمک کند. با این حال، اگر این کاهش بیش از نیاز واقعی باشد، احتمال افزایش فشار بر قیمتها در آینده وجود دارد.
بنابراین، عدد ۱۱۰ میلیون قطعه را باید پیشنهاد یک مقام صنفی دانست، نه میزان قطعی نیاز کشور که از سوی تمام نهادهای مسئول تأیید شده باشد.
برنامهریزی دقیق تولید به اطلاعات بهروز درباره مصرف، جمعیت، ذخایر و شرایط فصلی بازار نیاز دارد.
افزایش قیمت نهادههای دامی؛ مهمترین نگرانی مرغداران
افزایش هزینه ذرت، کنجاله سویا و سایر نهادههای تولید از مهمترین چالشهای صنعت مرغداری محسوب میشود.
مرغداران برای شروع هر دوره پرورش باید هزینه قابل توجهی برای خرید جوجه، خوراک، تجهیزات و خدمات پرداخت کنند. زمانی که قیمت این اقلام افزایش مییابد، سرمایه مورد نیاز برای ادامه فعالیت نیز بیشتر میشود.
طلاکش در گفتوگوی اخیر خود از روند افزایش قیمت نهادهها انتقاد کرده و معتقد است حمایت دولت از تولیدکنندگان کافی نبوده است.
او در اظهارات پیشین نیز مدعی شده بود تغییر شیوه تأمین ارز نهادهها، نیاز صنعت به نقدینگی را بهشدت افزایش داده و وعدههای حمایتی مورد انتظار تولیدکنندگان بهطور کامل محقق نشده است.
این موارد مواضع دبیر فدراسیون طیور هستند و بررسی میزان تحقق تعهدات دولت نیازمند اطلاعات رسمی دستگاههای مسئول است.
با این حال، اصل رابطه میان افزایش هزینه نهادهها و فشار بر سرمایه در گردش مرغداریها روشن است؛ زیرا تولیدکننده باید بخش مهمی از هزینهها را پیش از فروش محصول پرداخت کند.
چرا با وجود افزایش هزینه تولید، مصرف مرغ کاهش یافته است؟
یکی از تناقضهای ظاهری بازار مرغ آن است که تولیدکنندگان از بالا رفتن هزینهها سخن میگویند، اما مصرفکنندگان نیز با مشکل تأمین هزینه خرید روبهرو هستند.
طلاکش اعلام کرده مصرف گوشت مرغ در میان خانوارها کاهش یافته است. این وضعیت میتواند قدرت انتقال افزایش هزینه تولید به قیمت نهایی را محدود کند.
در اقتصادی که خانوارها با افزایش هزینههای مختلف زندگی مواجه هستند، ممکن است مصرفکنندگان مقدار خرید مواد پروتئینی را کاهش دهند یا به دنبال گزینههای ارزانتر باشند.
در چنین شرایطی، حتی اگر هزینه تمامشده افزایش پیدا کند، فروشندگان نمیتوانند بدون محدودیت قیمت محصولات خود را بالا ببرند؛ زیرا احتمال کاهش بیشتر تقاضا وجود دارد.
نتیجه میتواند شکلگیری بازاری باشد که در آن هم تولیدکننده از سودآوری پایین ناراضی است و هم مصرفکننده قیمت محصول را بالا میداند.
این وضعیت نشان میدهد مدیریت بازار مرغ تنها با تمرکز بر قیمت نهایی امکانپذیر نیست و باید وضعیت درآمد خانوارها نیز در سیاستگذاری مورد توجه قرار گیرد.
صادرات ۶۵۰۰ تن مرغ محقق نشد؛ چرا بازار خارجی به کمک تولیدکنندگان نیامد؟
موضوع دیگری که دبیر فدراسیون طیور به آن اشاره کرده، تحقق نیافتن بخشی از برنامه صادرات گوشت مرغ است.
طلاکش گفته طی سه ماه گذشته حدود ۶ هزار و ۵۰۰ تن از صادرات پیشبینیشده انجام نشده است.
این اظهارات با گزارش پیشین او درباره عملکرد صادرات همخوانی دارد؛ گزارشی که در آن اعلام شده بود از مجوز صادرات ۱۰ هزار تن گوشت مرغ، حداکثر حدود سه هزار تن عملیاتی شده است.
به گفته او، شرایط سیاسی منطقه، هزینه بالای حملونقل و مشکلات رقابت در بازارهای خارجی از موانع اصلی صادرات بودهاند.
صادرات در دورههای افزایش تولید میتواند راهی برای جذب مازاد عرضه باشد، اما موفقیت آن به قیمت رقابتی، دسترسی به بازارهای هدف و استمرار قراردادهای تجاری وابسته است.
اگر هزینه تولید در داخل کشور نسبت به رقبای خارجی بالا باشد، صرف صدور مجوز صادرات نمیتواند تضمینکننده فروش محصول در بازارهای منطقه باشد.
اصلاح کالابرگ الکترونیکی؛ راهکاری برای حمایت از مصرفکننده
یکی از پیشنهادهای طلاکش برای مدیریت بازار، اصلاح سازوکار کالابرگ الکترونیکی است.
او معتقد است در شرایط رشد هزینه تولید و کاهش قدرت خرید خانوارها، حمایت مؤثر از مصرفکننده میتواند به حفظ تقاضا برای محصولات پروتئینی کمک کند.
از منظر سیاستگذاری، حمایت از مصرفکننده و حمایت از تولیدکننده دو هدف متفاوت اما مرتبط هستند.
اگر تنها قیمت فروش افزایش یابد، ممکن است هزینه بیشتری به خانوارها تحمیل شود. در مقابل، اگر نرخ فروش برای مدت طولانی پایینتر از هزینه تولید باقی بماند، استمرار فعالیت مرغداران با مشکل روبهرو خواهد شد.
در چنین شرایطی، حمایت هدفمند از خانوارهای کمدرآمد همراه با بهبود دسترسی تولیدکنندگان به نهادهها میتواند یکی از گزینههای قابل بررسی باشد.
با این حال، اثربخشی تغییرات کالابرگ به میزان اعتبار، پوشش خانوارها، تأمین منابع مالی و نحوه اجرای آن بستگی خواهد داشت.
پیشبینی قیمت مرغ در روزهای آینده؛ گرانی قطعی است؟
بررسی شرایط فعلی بازار نشان میدهد دو عامل متضاد میتوانند بر قیمت مرغ تأثیر بگذارند.
از یک طرف، رشد هزینه تولید و کاهش احتمالی عرضه در هفتههای آینده ممکن است فشار افزایشی ایجاد کند. از طرف دیگر، کاهش قدرت خرید خانوارها و ضعف تقاضای مصرفی میتواند مانع از انتقال کامل این فشار به قیمت خردهفروشی شود.
اگر کاهش جوجهریزی به متعادل شدن عرضه با تقاضا منجر شود، امکان بهبود وضعیت فروش تولیدکنندگان وجود دارد. اما اگر عرضه بیش از نیاز واقعی کاهش یابد، بازار ممکن است با افزایش بیشتری در قیمتها مواجه شود.
در مقابل، تداوم عرضه کافی و ضعف تقاضا میتواند ثبات نسبی نرخها را حفظ کند.
بنابراین، نمیتوان صرفاً براساس اظهارات طلاکش نتیجه گرفت که قیمت مرغ حتماً به ۴۰۰ هزار تومان خواهد رسید. برای پیشبینی دقیقتر باید روند قیمت نهادهها، جوجهریزی، موجودی بازار و نرخ فروش واقعی در روزهای آینده مشخص شود.
جمعبندی؛ بازار مرغ میان هزینه سنگین تولید و کاهش قدرت خرید مردم
اظهارات تازه فرزاد طلاکش نشان میدهد صنعت مرغداری با مجموعهای از مشکلات همزمان مواجه است. افزایش قیمت نهادههای دامی، فشار نقدینگی، کاهش تولید و محدودیت صادرات از یک سو و افت توان خرید خانوارها از سوی دیگر، شرایط بازار را پیچیده کردهاند.
دبیر فدراسیون طیور هزینه تمامشده هر کیلوگرم مرغ را بیش از ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار تومان برآورد کرده و معتقد است قیمت ۴۰۰ هزار تومانی برای مرغ کامل را نمیتوان بدون توجه به هزینه تولید غیرمنطقی دانست.
با این حال، نرخ گزارششده مرغ کامل در بازار روز ۱۹ آبان حدود ۳۳۰ هزار تومان بوده و هنوز افزایش قطعی قیمت به ۴۰۰ هزار تومان تأیید نشده است.
مسئله اصلی بازار مرغ در آبان ۱۴۰۵، تنها احتمال گرانی نیست؛ بلکه ایجاد تعادل میان پایداری تولید و توان خرید مصرفکنندگان است. اگر سیاستهای حمایتی نتوانند این دو بخش را همزمان پوشش دهند، احتمال تداوم فشار اقتصادی بر مرغداران و خانوارها وجود خواهد داشت.