اتفاق عجیب در فوتبال پرتغال؛ ۱۳ تعویض و ۲ کارت بنفش در یک بازی! راز قانون ویژه‌ای که پورتو را نجات داد

دیدار تیم‌های ویتوریا گیمارش و پورتو در روز یکشنبه ۸ نوامبر ۲۰۲۶، برابر با ۱۷ آبان ۱۴۰۵، در ورزشگاه دوم آفونسو هنریکس برگزار شد؛ مسابقه‌ای که علاوه بر رقابت حساس دو تیم، به دلیل اجرای دو مرحله‌ای پروتکل آسیب مغزی به یکی از اتفاقات بحث‌برانگیز فوتبال پرتغال تبدیل شد.

پورتو که با هدایت فرانچسکو فاریولی در صدر جدول لیگ برتر پرتغال قرار داشت، موفق شد با نتیجه ۲ بر یک میزبان خود را شکست دهد. بورخا ساینز در دقیقه ۳۸ گل نخست پورتو را به ثمر رساند، آلانزینیو در دقیقه ۷۷ بازی را مساوی کرد و مارتیم فرناندز در دقیقه ۸۶ گل پیروزی تیم میهمان را زد.

با این حال، مهم‌ترین اتفاق این مسابقه به تعداد تعویض‌ها مربوط می‌شد. در شرایطی که هر تیم معمولاً اجازه انجام پنج تعویض را دارد، پورتو هفت تعویض انجام داد و گیمارش نیز شش بار ترکیب خود را تغییر داد.

به گزارش روزنامه پرتغالی آبولا، دلیل این اتفاق فعال شدن دو مرحله‌ای پروتکل آسیب سر و استفاده از کارت بنفش بود؛ قانونی که با هدف محافظت از سلامت بازیکنان در مسابقات فوتبال اجرا می‌شود.

کارت بنفش در فوتبال چیست و چه تفاوتی با کارت زرد و قرمز دارد؟

کارت بنفش یکی از سازوکارهای ویژه‌ای است که در لیگ پرتغال برای اعلام تعویض بازیکن مشکوک به ضربه مغزی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

برخلاف کارت زرد و قرمز که به تخلفات انضباطی بازیکنان مربوط هستند، کارت بنفش هیچ ارتباطی با جریمه یا اخراج ندارد.

هدف اصلی از استفاده از این کارت آن است که وقتی بازیکنی در جریان مسابقه دچار ضربه به سر می‌شود و کادر پزشکی احتمال آسیب مغزی را مطرح می‌کند، تیم بتواند بدون نگرانی از محدودیت تعویض‌های معمول، او را از زمین خارج کند.

بر اساس مقررات هیئت بین‌المللی فوتبال، موسوم به IFAB، رقابت‌ها می‌توانند از قانون تعویض دائمی اضافی برای بازیکنان مشکوک به ضربه مغزی استفاده کنند.

در این وضعیت، تعویض آسیب‌دیدگی جدا از پنج تعویض معمول محاسبه می‌شود و تیم مقابل نیز امکان استفاده از یک تعویض اضافی را به دست می‌آورد.

البته رنگ بنفش در همه مسابقات جهان الزامی نیست. این رنگ شیوه مشخص اجرای پروتکل در لیگ پرتغال است که از فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۵ به کار گرفته شده است.

مصدومیت یان بدنارک؛ نخستین کارت بنفش در دقیقه ۶۶

نخستین اتفاق حساس مسابقه در میانه نیمه دوم رخ داد؛ زمانی که شوت محکم آرنل یاکوپوویچ به صورت یان بدنارک، مدافع لهستانی پورتو، برخورد کرد.

بدنارک پس از این صحنه تعادل خود را از دست داد و از بروز مشکل در بینایی چشم چپ شکایت کرد.

کادر پزشکی پورتو بلافاصله وارد زمین شد تا شرایط این بازیکن را بررسی کند. با توجه به احتمال آسیب مغزی و اختلال موقت بینایی، فرانچسکو فاریولی تصمیم گرفت از ادامه حضور او در مسابقه جلوگیری کند.

در دقیقه ۶۶، نهوئن پرس به جای بدنارک وارد زمین شد و نخستین کارت بنفش مسابقه به نمایش درآمد.

اجرای این پروتکل به پورتو اجازه داد تعویض مربوط به بدنارک را خارج از سهمیه عادی انجام دهد. هم‌زمان، گیمارش نیز مجوز یک تعویض اضافی دریافت کرد.

بدین ترتیب، سقف مجاز تعویض‌های دو تیم از پنج به شش افزایش یافت؛ اتفاقی که بعداً با مصدومیت بازیکن دیگری تکرار شد.

برخورد شدید بازیکنان گیمارش و پورتو؛ دومین کارت بنفش در وقت‌های تلف‌شده

ماجرای کارت بنفش به مصدومیت بدنارک محدود نماند.

در دقیقه دوم وقت‌های تلف‌شده نیمه دوم، مارتیم فرناندز، بازیکن پورتو، با تونی بورکوویچ، مدافع کروات گیمارش، برخورد کرد.

این برخورد که در جریان یک نبرد هوایی اتفاق افتاد، باعث آسیب‌دیدگی بازیکن گیمارش شد و کادر پزشکی تیم میزبان برای بررسی وضعیت او وارد زمین شد.

پس از ارزیابی اولیه، مسئولان پزشکی گیمارش تصمیم گرفتند پروتکل آسیب مغزی را فعال کنند.

در نتیجه، دومین کارت بنفش مسابقه به نمایش درآمد و بورکوویچ در دقیقه ۹۰+۲ جای خود را به پاتریک اوترو داد.

با انجام این تعویض، هر دو تیم اجازه یافتند تا سقف هفت تغییر در ترکیب خود داشته باشند.

پورتو از فرصت به‌وجودآمده استفاده کرد و با ورود دومینیک پرپیچ به جای پپه در وقت‌های تلف‌شده، شمار تعویض‌های خود را به هفت رساند.

گیمارش نیز شش تعویض انجام داد تا مجموع تعویض‌های مسابقه به ۱۳ مورد برسد؛ رقمی که در فوتبال پرتغال کم‌سابقه است.

چگونه دو تیم اجازه انجام بیش از ۱۰ تعویض را پیدا کردند؟

یکی از پرسش‌های مهم درباره این مسابقه، نحوه محاسبه تعویض‌های اضافی است.

بر اساس قانون معمول فوتبال باشگاهی، هر تیم می‌تواند پنج بازیکن را در جریان مسابقه تعویض کند. بنابراین، در شرایط عادی مجموع تعویض‌های دو تیم به ۱۰ مورد می‌رسد.

اما طبق پروتکل IFAB، در مسابقاتی که این مقررات را اجرا می‌کنند، هر تیم می‌تواند حداکثر یک تعویض اختصاصی برای بازیکن مشکوک به ضربه مغزی داشته باشد.

همچنین هنگامی که یکی از تیم‌ها از تعویض مربوط به ضربه مغزی استفاده کند، تیم حریف نیز مجوز یک تعویض اضافی دریافت می‌کند.

در مسابقه پورتو و گیمارش، هر تیم یک‌بار این پروتکل را برای بازیکن آسیب‌دیده خود فعال کرد. بنابراین، هر دو تیم علاوه بر پنج تعویض عادی، یک تعویض ویژه پزشکی و یک تعویض اضافی در پاسخ به اقدام حریف در اختیار داشتند.

در نتیجه، سقف مجاز برای هر تیم به هفت تعویض رسید و امکان انجام مجموعاً ۱۴ تعویض وجود داشت؛ هرچند در عمل تنها ۱۳ مورد انجام شد.

نکته مهم اینکه این قانون به مربیان اجازه نمی‌دهد بدون وجود شرایط پزشکی مشخص، تعداد تعویض‌های خود را افزایش دهند.

آیا داور مسابقه می‌تواند به‌تنهایی کارت بنفش نشان دهد؟

در گزارش اولیه این مسابقه عنوان شده بود که داور کارت بنفش را نشان داده است، اما مقررات لیگ پرتغال فرایند دقیق‌تری را مشخص می‌کند.

طبق دستورالعمل رسمی این رقابت‌ها، پس از بررسی بازیکن توسط کادر پزشکی، مسئول تیم فرم یا کارت بنفش را تکمیل می‌کند و آن را در اختیار داور چهارم قرار می‌دهد.

سپس مسئول مربوط به باشگاه هنگام انجام تعویض، کارت بنفش را به شکلی قابل مشاهده نمایش می‌دهد.

بنابراین، تشخیص نیاز به تعویض پزشکی بر عهده کادر درمان تیم است و داور مسابقه درباره تشخیص قطعی ضربه مغزی تصمیم‌گیری نمی‌کند.

همچنین بازیکنی که با این پروتکل تعویض شده، دیگر اجازه بازگشت به همان مسابقه را نخواهد داشت.

این موضوع برای جلوگیری از ادامه بازی ورزشکاری که احتمال آسیب جدی به سر دارد، اهمیت اساسی دارد.

آخرین وضعیت یان بدنارک پس از مصدومیت؛ خبر امیدوارکننده برای پورتو

یکی از نگرانی‌های اصلی پس از مسابقه، شرایط جسمانی یان بدنارک بود؛ بازیکنی که در زمان خروج از زمین دچار اختلال موقت بینایی شده بود.

فرانچسکو فاریولی پس از مسابقه از شدت علائم اولیه این بازیکن ابراز نگرانی کرد و اعلام شد که مدافع لهستانی برای بررسی دقیق‌تر تحت آزمایش‌های پزشکی قرار خواهد گرفت.

با این حال، باشگاه پورتو روز دوشنبه ۹ نوامبر اعلام کرد ارزیابی‌های بعدی نشانه‌ای از عوارض پایدار آسیب مغزی در بدنارک نشان نداده است.

در ادامه، تیم ملی لهستان نیز در روز ۱۰ نوامبر اعلام کرد این بازیکن مجوز حضور در اردوی ملی را دریافت کرده، اما در یک تا دو روز نخست تمرینات سبک‌تری خواهد داشت.

به گفته مسئولان تیم ملی لهستان، بدنارک دیدار مقابل رومانی را به دلیل محرومیت ناشی از کارت‌های زرد از دست می‌دهد، نه به دلیل مصدومیت مسابقه پورتو.

این اطلاعات نشان می‌دهد اقدامات احتیاطی در زمان مسابقه می‌تواند بدون نیاز به اثبات قطعی آسیب مغزی انجام شود و سلامت بازیکن در اولویت قرار بگیرد.

پیروزی مهم پورتو با گل دقیقه ۸۶؛ نقش تعویض‌های فاریولی

در کنار اتفاقات پزشکی، نتیجه مسابقه نیز برای پورتو اهمیت ویژه‌ای داشت.

شاگردان فرانچسکو فاریولی در زمین ویتوریا گیمارش موفق شدند یازدهمین پیروزی متوالی خود در لیگ پرتغال را به دست آورند و با ۳۳ امتیاز به صدرنشینی ادامه دهند.

گل پیروزی پورتو را مارتیم فرناندز در دقیقه ۸۶ به ثمر رساند؛ بازیکنی که در نیمه دوم به زمین آمده بود.

این اتفاق اهمیت استفاده درست از بازیکنان جانشین را در فوتبال مدرن نشان می‌دهد. با این حال، فرناندز پیش از فعال شدن نخستین پروتکل ضربه مغزی وارد میدان شده بود و گل او را نمی‌توان نتیجه مستقیم استفاده از تعویض اضافی دانست.

تعویض‌های پزشکی بیشتر در مدیریت ادامه مسابقه و حفظ سلامت بازیکنان تأثیر داشتند.

پورتو با این پیروزی علاوه بر حفظ صدرنشینی، روند موفقیت خود را ادامه داد و یک قدم دیگر به رکورد بهترین شروع فصل در تاریخ باشگاه نزدیک شد.

کارت بنفش؛ قانونی که می‌تواند نگاه فوتبال به آسیب‌های مغزی را تغییر دهد

اجرای دو مرحله‌ای پروتکل ضربه مغزی در مسابقه پورتو و گیمارش بار دیگر اهمیت توجه به سلامت بازیکنان را برجسته کرد.

در فوتبال حرفه‌ای، برخوردهای شدید، ضربات سر و سقوط بازیکنان می‌تواند با آسیب‌های مختلف همراه باشد. در چنین شرایطی، تصمیم‌گیری درباره ادامه بازی نباید صرفاً بر اساس اهمیت نتیجه مسابقه انجام شود.

قانون تعویض اضافی تلاش می‌کند فشار احتمالی ناشی از محدودیت تعویض‌ها را کاهش دهد تا مربیان و کادرهای پزشکی بتوانند با احتیاط بیشتری درباره خروج بازیکنان آسیب‌دیده تصمیم بگیرند.

همچنین اعطای سهمیه تعویض اضافی به تیم مقابل، برای جلوگیری از ایجاد نابرابری تاکتیکی طراحی شده است.

البته استفاده صحیح از این قانون نیازمند نظارت پزشکی، ثبت دقیق موارد و اجرای یکسان مقررات است تا هدف اصلی آن، یعنی محافظت از سلامت ورزشکاران، حفظ شود.

جمع‌بندی؛ دو کارت بنفش و ۱۳ تعویض در یک مسابقه تاریخی

دیدار پورتو و ویتوریا گیمارش در هفته یازدهم لیگ پرتغال با اتفاقی غیرمعمول به پایان رسید؛ مسابقه‌ای که در آن دو کارت بنفش به نمایش درآمد و مجموع تعویض‌های دو تیم به ۱۳ مورد رسید.

مصدومیت یان بدنارک در دقیقه ۶۶ و تونی بورکوویچ در دقیقه ۹۰+۲ باعث شد پروتکل ضربه مغزی دو بار فعال شود و هر دو تیم امکان استفاده از هفت تعویض را به دست آورند.

اتفاق مهم این مسابقه، شکسته شدن قانون فوتبال نبود؛ بلکه استفاده قانونی از سازوکاری بود که برای حفظ سلامت بازیکنان طراحی شده است.

در نهایت، پورتو با پیروزی دو بر یک سه امتیاز حساس را به دست آورد، اما اتفاقی که مسابقه را در رسانه‌های پرتغال خبرساز کرد، چیزی فراتر از نتیجه بود: دو کارت بنفش، ۱۳ تعویض و اجرای قانونی که نشان می‌دهد در فوتبال امروز، سلامت بازیکن باید بر ملاحظات تاکتیکی اولویت داشته باشد.