سقوط قیمت نفت در بازار جهانی؛ برنت تا ۹۱ دلار عقب نشست / افزایش تولید اوپک‌پلاس و ذخایر آمریکا بازار را لرزاند

بازار جهانی نفت در معاملات روز پنجشنبه با فشار فروش آغاز به کار کرد. بر اساس گزارش رویترز، بهای معاملات آتی نفت برنت تا ساعت ۰۴:۲۶ به وقت گرینویچ با کاهش یک دلار و ۴۷ سنت، معادل ۱.۵۸ درصد، به ۹۱ دلار و ۲۹ سنت در هر بشکه رسید.

نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با افت یک دلار و ۲۴ سنتی، معادل ۱.۴۳ درصد، در سطح ۸۵ دلار و ۲۹ سنت معامله شد.

این کاهش در حالی اتفاق افتاد که روز چهارشنبه نفت برنت ۱.۴ درصد و نفت آمریکا ۰.۶ درصد افزایش قیمت داشتند. هر دو شاخص نیز روز سه‌شنبه به پایین‌ترین سطوح دو ماه اخیر رسیده بودند.

با این حال، روند معاملات در ادامه روز تغییر کرد. رویترز در به‌روزرسانی ساعت ۰۹:۴۶ گرینویچ گزارش داد که نفت برنت به ۹۲ دلار و ۳۹ سنت و نفت آمریکا به ۸۶ دلار و ۱۶ سنت بازگشته‌اند.

بنابراین، کاهش بیش از یک دلاری مربوط به معاملات ابتدایی پنجشنبه است و نباید آن را قیمت پایانی یا آخرین نرخ روز دانست.

این بازگشت نسبی نشان می‌دهد که معامله‌گران همچنان میان اخبار افزایش عرضه و نگرانی‌های مربوط به امنیت انتقال نفت در حال ارزیابی شرایط هستند.

چرا قیمت نفت کاهش یافت؟ نقش تنش‌های خاورمیانه و جنگ اوکراین

یکی از مهم‌ترین دلایل افت اولیه قیمت نفت، کاهش نسبی نگرانی معامله‌گران درباره تشدید فوری درگیری‌های منطقه‌ای بود.

هیرویوکی کیکوکاوا، استراتژیست ارشد شرکت نیسان سکیوریتیز، در گفت‌وگو با رویترز اعلام کرد که بازار تحت تأثیر انتظار برای پیشرفت تلاش‌های دیپلماتیک درباره جنگ روسیه و اوکراین و کاهش احتمال تشدید جنگ ایران پیش از نشست هفته آینده آمریکا و چین قرار گرفته است.

به اعتقاد این تحلیلگر، امیدواری به کاهش تنش‌ها می‌تواند بخشی از ریسک ژئوپلیتیکی موجود در قیمت نفت را کاهش دهد. با این حال، او تأکید کرد که ابهام درباره وضعیت تنگه هرمز همچنان مانع از سقوط شدید قیمت‌ها می‌شود.

در بازار انرژی، احتمال اختلال در عرضه معمولاً باعث افزایش قیمت می‌شود؛ زیرا خریداران برای محافظت در برابر کمبود احتمالی نفت حاضر به پرداخت بهای بیشتری هستند.

در مقابل، زمانی که احتمال توافق یا کاهش تنش افزایش پیدا می‌کند، بخشی از این اضافه‌بهای ناشی از ریسک ممکن است کاهش یابد.

البته کاهش نگرانی معامله‌گران به معنای پایان درگیری‌ها یا برطرف شدن خطر اختلال در عرضه نیست.

مذاکرات روسیه و اوکراین در ابوظبی؛ توافقی که بر بازار نفت اثر گذاشت

تحولات مربوط به جنگ روسیه و اوکراین از دیگر عوامل مورد توجه بازار جهانی انرژی است.

مذاکره‌کنندگان دو کشور پس از دو روز گفت‌وگو در ابوظبی که چهارشنبه ۱۱ نوامبر پایان یافت، درباره اجرای یک تبادل گسترده اسرای جنگی به توافق اولیه رسیدند.

با این حال، میانجی‌گران آمریکایی اعلام کردند که اختلاف‌های اساسی بر سر مسائل سرزمینی و شرایط پایان جنگ همچنان ادامه دارد.

بر اساس گزارش رویترز، جزئیات و تعداد اسرای مشمول توافق قرار بود در مرحله بعدی مشخص شود و مذاکرات درباره سایر موضوعات نیز ادامه پیدا کند.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، ابراز امیدواری کرده که تلاش‌های دیپلماتیک تا پایان سال میلادی به نتایج ملموسی منجر شود.

با این حال، هنوز توافق جامع صلح میان مسکو و کی‌یف حاصل نشده است.

برای بازار نفت، احتمال کاهش تنش میان دو تولیدکننده و بازیگر مهم حوزه انرژی می‌تواند بر انتظارات مربوط به تحریم‌ها، صادرات و مسیرهای حمل‌ونقل تأثیر بگذارد.

با این وجود، تغییر واقعی عرضه نفت روسیه به جزئیات توافق احتمالی و تصمیم‌های تحریمی آینده وابسته خواهد بود.

افزایش تولید اوپک‌پلاس؛ بازگشت عرضه نفت به سطوح پیش از جنگ

در کنار تحولات سیاسی، افزایش تولید نفت کشورهای عضو اوپک‌پلاس یکی از عوامل مهم فشار بر قیمت‌ها بوده است.

بر اساس گزارش ماهانه اوپک که ۱۱ نوامبر منتشر شد، تولید نفت خام مجموعه اوپک‌پلاس در ماه اکتبر به ۴۱ میلیون و ۲۳۰ هزار بشکه در روز رسید.

این رقم در مقایسه با سپتامبر حدود دو میلیون و ۴۰ هزار بشکه در روز افزایش نشان می‌دهد.

تولید اوپک‌پلاس در اکتبر همچنین به حدود ۹۷ درصد سطح ثبت‌شده در فوریه ۲۰۲۶، یعنی پیش از آغاز جنگ ایران، رسیده است.

بخش قابل‌توجهی از افزایش تولید به عربستان سعودی مربوط می‌شود.

بر اساس اطلاعاتی که عربستان به اوپک ارائه کرده، تولید روزانه این کشور از هشت میلیون و ۳۷۲ هزار بشکه در سپتامبر به ۱۰ میلیون و ۵۶۳ هزار بشکه در اکتبر افزایش یافته است.

این افزایش نشان می‌دهد که برخی تولیدکنندگان خلیج فارس با وجود مشکلات حمل‌ونقل دریایی، توانسته‌اند بخشی از ظرفیت تولید و صادرات خود را بازیابی کنند.

با این حال، افزایش تولید لزوماً به معنای ورود فوری تمام نفت تولیدشده به بازار مصرف نیست. محدودیت‌های صادراتی، وضعیت پایانه‌ها و هزینه حمل‌ونقل همچنان بر عرضه واقعی اثر می‌گذارند.

افزایش ۹ میلیون بشکه‌ای ذخایر نفت آمریکا؛ هشدار درباره مازاد عرضه

یکی دیگر از عوامل فشار بر بازار جهانی نفت، گزارش افزایش قابل‌توجه ذخایر نفت خام آمریکاست.

منابع بازار با استناد به داده‌های مؤسسه نفت آمریکا اعلام کرده‌اند که موجودی نفت خام این کشور در هفته منتهی به ششم نوامبر حدود ۹ میلیون بشکه افزایش یافته است.

این رقم در مقایسه با کاهش حدود ۵.۲۷ میلیون بشکه‌ای هفته قبل، تغییر قابل‌توجهی محسوب می‌شود.

افزایش ذخایر نفت خام معمولاً زمانی برای بازار نگران‌کننده می‌شود که نشانه‌ای از بیشتر بودن عرضه نسبت به تقاضای پالایشگاه‌ها و مصرف‌کنندگان باشد.

با این حال، رشد موجودی انبارها می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از تغییر واردات و صادرات گرفته تا کاهش موقت فعالیت پالایشگاه‌ها.

بنابراین، افزایش ذخایر به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که بازار جهانی نفت وارد مازاد عرضه پایدار شده است.

نکته مهم دیگر اینکه رقم ۹ میلیون بشکه‌ای مربوط به برآورد مؤسسه نفت آمریکا است و نباید با آمار رسمی اداره اطلاعات انرژی آمریکا اشتباه گرفته شود.

بر اساس تقویم رسمی این نهاد، گزارش هفتگی ذخایر نفت در روز پنجشنبه ۱۲ نوامبر منتشر می‌شود. زمان انتشار به دلیل تعطیلی رسمی روز چهارشنبه در آمریکا به تعویق افتاده است.

نتیجه این گزارش می‌تواند در تعیین مسیر کوتاه‌مدت قیمت نفت اهمیت داشته باشد.

تنگه هرمز همچنان پرریسک است؛ چرا سقوط نفت ادامه پیدا نکرد؟

با وجود افزایش تولید نفت، نگرانی‌ها درباره امنیت حمل‌ونقل انرژی در خاورمیانه همچنان پابرجاست.

رویترز روز پنجشنبه گزارش داد که نیروی دریایی سپاه پاسداران اعلام کرده دو نفتکش بزرگ در شامگاه چهارشنبه پس از عبور از مسیری که مقام‌های ایرانی آن را غیرمجاز توصیف کرده‌اند، در تنگه هرمز بر اثر انفجار از کار افتاده‌اند.

رسانه‌های دولتی ایران علت این انفجارها را برخورد با مین دریایی اعلام کردند. این توضیح، روایت مقام‌های ایرانی از حادثه است و بررسی مستقل تمام جزئیات آن در گزارش اولیه مشخص نبود.

در کنار این حادثه، گزارش‌هایی درباره آتش‌سوزی نفتکش‌ها، آلودگی نفتی در سواحل منطقه و آسیب‌دیدگی زیرساخت‌های انرژی منتشر شده است.

اهمیت تنگه هرمز در این است که یکی از مسیرهای اصلی انتقال نفت خام و فرآورده‌های نفتی جهان به شمار می‌رود.

هرگونه اختلال گسترده در این مسیر می‌تواند هزینه بیمه و حمل‌ونقل نفت را افزایش دهد و دسترسی خریداران به محموله‌های انرژی را دشوار کند.

به همین دلیل، حتی زمانی که تولید نفت افزایش می‌یابد، خطر اختلال در انتقال محموله‌ها ممکن است از افت شدید قیمت‌ها جلوگیری کند.

موضع ایران درباره مذاکرات هسته‌ای چه تأثیری بر قیمت نفت دارد؟

تحولات دیپلماتیک میان ایران و آمریکا نیز از عوامل مورد توجه بازار نفت است.

محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در گفت‌وگویی که ۲۰ آبان منتشر شد، اعلام کرد تهران اجازه خروج مواد هسته‌ای غنی‌شده از کشور را نخواهد داد.

او همچنین هشدار داد که حملات نظامی تازه آمریکا با پاسخ ایران مواجه خواهد شد.

در مقابل، مقام‌های آمریکایی تأکید کرده‌اند که مسائل هسته‌ای باید بخشی از مذاکرات اولیه با ایران باشد.

اختلاف بر سر شرایط توافق، در کنار نگرانی‌های امنیتی منطقه، باعث شده بازار نفت همچنان با عدم‌قطعیت قابل‌توجهی مواجه باشد.

در چنین شرایطی، خبرهای دیپلماتیک می‌توانند باعث نوسان کوتاه‌مدت قیمت شوند؛ اما تغییر پایدار مسیر بازار به نتیجه عملی مذاکرات و وضعیت واقعی جریان نفت بستگی خواهد داشت.

پیش‌بینی قیمت نفت؛ برنت دوباره صعود می‌کند یا کاهش ادامه دارد؟

چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار نفت به تقابل دو عامل اصلی وابسته است: افزایش عرضه و خطر اختلال در صادرات.

در سناریوی نزولی، اگر تولید اوپک‌پلاس در سطوح بالا باقی بماند، ذخایر نفت آمریکا افزایش پیدا کند و نگرانی‌های ژئوپلیتیکی کاهش یابد، احتمال ادامه فشار فروش وجود خواهد داشت.

در مقابل، تشدید اختلال در تنگه هرمز، آسیب‌دیدگی زیرساخت‌های انرژی یا شکست تلاش‌های دیپلماتیک می‌تواند زمینه افزایش دوباره قیمت‌ها را فراهم کند.

وضعیت تقاضای نفت در اقتصادهای بزرگ، به‌ویژه چین و آمریکا، نیز اهمیت دارد. اگر مصرف جهانی نفت کمتر از انتظار رشد کند، افزایش تولید می‌تواند فشار بیشتری بر بازار وارد کند.

با این حال، صرفاً بر اساس افت قیمت در یک جلسه معاملاتی نمی‌توان از آغاز روند نزولی بلندمدت سخن گفت.

بازگشت نسبی قیمت‌ها در ادامه معاملات پنجشنبه نشان می‌دهد که بازار هنوز درباره وزن نهایی ریسک‌های عرضه و تقاضا به جمع‌بندی مشخصی نرسیده است.

جمع‌بندی؛ بازار نفت میان افزایش عرضه و خطر بحران انرژی

قیمت نفت در معاملات ابتدایی پنجشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۵ با کاهش بیش از یک دلار در هر بشکه مواجه شد و برنت تا ۹۱ دلار و ۲۹ سنت عقب نشست. با این حال، در ادامه معاملات، بخشی از افت قیمت جبران شد و برنت به بالای ۹۲ دلار بازگشت.

افزایش تولید اوپک‌پلاس به بیش از ۴۱ میلیون بشکه در روز، رشد گزارش‌شده ذخایر نفت آمریکا و امیدواری به پیشرفت مذاکرات روسیه و اوکراین از مهم‌ترین عوامل فشار نزولی بر بازار بودند.

در مقابل، تداوم خطرات امنیتی در تنگه هرمز و اختلاف‌های سیاسی میان ایران و آمریکا اجازه نداده نگرانی درباره عرضه انرژی به‌طور کامل کاهش یابد.

مهم‌ترین نتیجه تحولات امروز این است که بازار جهانی نفت با وجود افزایش تولید، هنوز از ریسک‌های ژئوپلیتیکی فاصله نگرفته است.

اکنون توجه معامله‌گران به آمار رسمی ذخایر نفت آمریکا، تحولات حمل‌ونقل انرژی در خلیج فارس و نتیجه تلاش‌های دیپلماتیک معطوف شده است. این متغیرها می‌توانند تعیین کنند که افت اخیر قیمت نفت به یک روند پایدار تبدیل خواهد شد یا بازار بار دیگر شاهد افزایش قیمت‌ها خواهد بود.