قیمت لاستیک خودرو آزاد شد؛ افزایش ۳۰ تا ۳۳ درصدی نرخ تایر سواری از امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵
بازار تایر ایران پس از مدتها اجرای سیاست قیمتگذاری دستوری با تغییر مهمی مواجه شده است. ستاد تنظیم بازار در جلسه روز یکشنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۵ به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، تصویب کرد که تایر و روغن موتور خودروهای سبک تا پایان سال جاری از شمول قیمتگذاری دستوری خارج شوند.
هدف اعلامشده از این تصمیم، افزایش تولید داخلی، تعدیل قیمتها و کاهش مشکلات ناشی از اختلاف میان نرخ کارخانه و بازار آزاد بوده است. براساس مصوبه یادشده، تولیدکنندگان تایرهای سبک میتوانند قیمت محصولات خود را متناسب با شرایط تولید و هزینههای عملیاتی تعیین کنند.
این تصمیم به معنای تغییر یکی از مهمترین سازوکارهای حاکم بر صنعت تایر است. پیش از این، شرکتهای تولیدکننده برای اصلاح قیمت محصولات خود با محدودیتهای ناشی از قیمتگذاری دستوری مواجه بودند. در چنین شرایطی، افزایش هزینه مواد اولیه و تغییر نرخ ارز لزوماً به اصلاح سریع قیمت فروش کارخانه منجر نمیشد.
اکنون انتظار میرود تولیدکنندگان با انعطاف بیشتری برای تأمین مواد اولیه، تنظیم برنامه تولید و عرضه محصولات تصمیمگیری کنند. بااینحال، این تغییر بهتنهایی تضمینکننده کاهش قیمت لاستیک برای مصرفکنندگان نخواهد بود.
افزایش ۳۰ تا ۳۳ درصدی قیمت تایرهای سواری از ۲۷ آبان
یکی از مهمترین تحولات بازار لاستیک در روز چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵، اعلام افزایش نرخ فروش از سوی تعدادی از شرکتهای تولیدکننده تایر است.
براساس گزارشهای منتشرشده از افشای اطلاعات در سامانه کدال، شرکت کویر تایر با نماد «پکویر» میانگین نرخ فروش تایرهای رادیال سواری را ۳۳ درصد افزایش داده است. همچنین مجتمع صنایع لاستیک یزد با نماد «پیزد» افزایش میانگین ۳۰ درصدی نرخ این محصولات را اعلام کرده است.
شرکت مجتمع صنعتی آرتاویل تایر با نماد «پارتا» نیز از افزایش میانگین ۳۰ درصدی قیمت محصولات رادیال سواری خبر داده است. این شرکتها تغییر نرخ فروش را در پی خروج محصولات مشمول از قیمتگذاری دستوری اعلام کردهاند.
البته این درصدها به میانگین نرخ فروش محصولات شرکتهای یادشده مربوط است و نمیتوان نتیجه گرفت که قیمت تمام برندها، سایزها و مدلهای لاستیک در بازار خردهفروشی دقیقاً به همین میزان افزایش یافته است.
بااینوجود، افزایش نرخ کارخانه میتواند بر قیمت فروش در شبکه توزیع نیز اثر بگذارد؛ بهویژه در شرایطی که بخشی از بازار با محدودیت عرضه یا فاصله قابلتوجه میان قیمت کارخانه و مصرفکننده مواجه باشد.
چرا دولت قیمتگذاری دستوری تایر را کنار گذاشت؟
یکی از دلایل اصلی تغییر سیاست قیمتگذاری در صنعت تایر، مشکلات مربوط به تولید و تأمین مواد اولیه عنوان شده است.
مصطفی تنها، سخنگوی صنعت تایر، در توضیح شرایط این صنعت اعلام کرده که طی هفت ماه نخست سال جاری، ظرفیت تولید تایر حدود ۳۰ درصد کاهش یافته است. به گفته او، افزایش هزینههای تولید، مشکلات حملونقل مواد اولیه و دشواریهای زنجیره تأمین از عوامل مؤثر در این وضعیت بودهاند.
وی همچنین به اختلاف قابلتوجه قیمت کارخانه و بازار اشاره کرده و توضیح داده است که این فاصله در برخی موارد برای یک جفت تایر به حدود پنج تا شش میلیون تومان رسیده بود.
در چنین وضعیتی، سیاستگذاران امیدوارند با اصلاح نظام قیمتگذاری، انگیزه تولید افزایش پیدا کند و کارخانهها بتوانند با سرعت بیشتری به نیاز بازار پاسخ دهند.
از منظر اقتصادی، اگر قیمت مصوب کارخانه به میزان قابلتوجهی پایینتر از قیمت واقعی معاملات بازار باشد، ممکن است زمینه فعالیت واسطهها و شکلگیری معاملات غیرشفاف فراهم شود.
در مقابل، نزدیک شدن قیمت کارخانه به شرایط واقعی بازار میتواند بخشی از انگیزه خرید با هدف فروش مجدد را کاهش دهد. البته تحقق این هدف به استمرار عرضه، رقابت میان تولیدکنندگان و نظارت مؤثر بر شبکه توزیع وابسته است.
تغییر نرخ ارز مواد اولیه؛ فشار تازه بر کارخانههای تایرسازی
همزمان با آزادسازی قیمت تایرهای سبک، تغییرات مربوط به تأمین ارز مواد اولیه نیز به یکی از چالشهای مهم این صنعت تبدیل شده است.
براساس ابلاغیه وزارت صنعت، معدن و تجارت، تأمین ارز بخشی از مواد اولیه مورد استفاده صنعت تایر، از جمله کائوچو و برخی مواد شیمیایی، از طریق مرکز مبادله انجام خواهد شد.
در مقابل، تولیدکنندگان برای تأمین سایر مواد اولیه، ماشینآلات و قطعات باید از مسیرهای ارزی مجاز دیگر مانند ارز حاصل از صادرات و سپردههای ارزی خود یا دیگران استفاده کنند.
این تغییر میتواند هزینه تأمین مواد اولیه و تجهیزات را تحت تأثیر قرار دهد؛ زیرا نرخ ارز، شرایط دسترسی به منابع ارزی و هزینه انتقال پول در روشهای مختلف یکسان نیست.
اهمیت موضوع زمانی بیشتر میشود که وابستگی صنعت تایر به برخی مواد اولیه وارداتی در نظر گرفته شود. افزایش قیمت جهانی کائوچو، هزینه حملونقل یا تغییر شرایط تأمین ارز میتواند بهای تمامشده تولید لاستیک را افزایش دهد.
از همین رو، آزادسازی قیمت فروش لزوماً به معنای رشد متناسب سود تولیدکنندگان نیست. اگر هزینه تأمین مواد اولیه همزمان با قیمت فروش افزایش پیدا کند، ممکن است بخشی از درآمد اضافی شرکتها صرف پوشش هزینههای جدید شود.
آیا قیمت لاستیک در بازار آزاد کاهش پیدا میکند؟
یکی از پرسشهای اصلی خریداران این است که آیا آزادسازی قیمت تایر میتواند به کاهش قیمت لاستیک در بازار منجر شود؟
پاسخ به این پرسش به دو عامل اساسی بستگی دارد: میزان افزایش تولید و نحوه تغییر قیمت فروش کارخانه.
در سناریوی نخست، اگر تولیدکنندگان بتوانند مواد اولیه مورد نیاز را تأمین کنند و ظرفیت تولید افزایش یابد، عرضه بیشتر ممکن است به کاهش کمبود محصول و محدود شدن فعالیت واسطهها کمک کند.
در این وضعیت، حتی اگر قیمت کارخانه افزایش یابد، احتمال دارد فاصله آن با قیمت بازار آزاد کمتر شود. بااینحال، کاهش فاصله قیمتی الزاماً به معنای ارزانتر شدن لاستیک برای مصرفکننده نیست.
در سناریوی دوم، اگر افزایش هزینه تولید ادامه پیدا کند و عرضه محصولات نیز رشد محسوسی نداشته باشد، احتمال انتقال بخش بیشتری از هزینهها به قیمت نهایی وجود خواهد داشت.
بنابراین، برای ارزیابی موفقیت مصوبه جدید باید قیمت واقعی معاملات، میزان تولید، وضعیت موجودی بازار و شرایط توزیع در هفتههای آینده بررسی شود.
وضعیت قیمت لاستیک خودروهای سنگین چه میشود؟
نکته مهم در مصوبه ستاد تنظیم بازار این است که خروج از قیمتگذاری دستوری بهطور مشخص شامل تایر و روغن موتور خودروهای سبک شده است.
براساس گزارش منتشرشده از تصمیم این ستاد، توزیع لاستیک خودروهای سنگین و روغن دیزلی همچنان مطابق روال گذشته ادامه خواهد داشت.
بنابراین، نباید آزادسازی قیمت تایرهای سبک را به معنای تغییر کامل نظام قیمتگذاری و توزیع تمام محصولات صنعت لاستیک دانست.
این تفکیک از آن جهت اهمیت دارد که بازار تایر خودروهای سنگین با شرایط متفاوتی از نظر مصرف، تأمین و شبکه توزیع مواجه است و هرگونه تغییر احتمالی در آن نیازمند تصمیم و ابلاغ جداگانه خواهد بود.
تأثیر آزادسازی قیمت تایر بر بورس و سهام لاستیکسازان
تغییر شیوه قیمتگذاری میتواند برای شرکتهای بورسی صنعت تایر نیز اهمیت داشته باشد. افزایش اختیار تعیین نرخ فروش، در صورت ثبات نسبی هزینهها، ظرفیت بهبود درآمد شرکتها را ایجاد میکند.
بااینحال، تحلیل سودآوری شرکتهای تایرسازی صرفاً براساس درصد افزایش قیمت فروش کافی نیست. میزان تولید، حجم فروش، هزینه مواد اولیه، نرخ ارز و هزینههای مالی از عوامل تعیینکننده سود عملیاتی هستند.
برای نمونه، گزارش منتشرشده درباره آرتاویل تایر نشان میدهد این شرکت در کنار ارزیابی مثبت از تغییر قیمتگذاری، نسبت به تأثیر افزایش هزینه تأمین ارز بر بهای تمامشده محصولات نیز هشدار داده است.
به همین دلیل، سرمایهگذاران برای ارزیابی اثر مصوبه جدید باید گزارشهای ماهانه فروش و صورتهای مالی شرکتها را در کنار اطلاعیههای افزایش نرخ بررسی کنند.
پیشبینی قیمت لاستیک خودرو تا پایان سال ۱۴۰۵
آینده بازار لاستیک در ماههای باقیمانده سال به میزان موفقیت سیاست جدید در افزایش تولید و کاهش اختلالات زنجیره تأمین وابسته خواهد بود.
در کوتاهمدت، با توجه به افزایش ۳۰ تا ۳۳ درصدی نرخ فروش برخی تولیدکنندگان، احتمال افزایش قیمت عرضه محصولات جدید در شبکه خردهفروشی وجود دارد. بااینحال، شدت این تغییر در برندها و سایزهای مختلف میتواند متفاوت باشد.
در میانمدت، اگر آزادسازی قیمت به افزایش عرضه و کاهش فاصله کارخانه و بازار منجر شود، ممکن است از شدت نوسانات قیمتی کاسته شود.
در مقابل، تداوم افزایش هزینه مواد اولیه و مشکلات تأمین ارز میتواند فشار افزایشی جدیدی ایجاد کند. ازاینرو، پیشبینی قطعی کاهش یا افزایش قیمت تمام لاستیکهای سواری تا پایان سال، بدون بررسی دادههای تولید و معاملات بازار، امکانپذیر نیست.
جمعبندی؛ آزادسازی قیمت لاستیک به سود تولیدکننده است یا مصرفکننده؟
مصوبه جدید ستاد تنظیم بازار، تغییر مهمی در ساختار اقتصادی صنعت تایر محسوب میشود. واگذاری اختیار قیمتگذاری تایرهای سبک به تولیدکنندگان تا پایان سال ۱۴۰۵، با هدف افزایش تولید، کاهش فاصله قیمت کارخانه و بازار و محدود کردن زمینههای رانت انجام شده است.
بااینحال، نخستین واکنش برخی شرکتهای تایرسازی به این سیاست، افزایش ۳۰ تا ۳۳ درصدی نرخ فروش محصولات رادیال سواری بوده است؛ موضوعی که میتواند نگرانی مصرفکنندگان درباره هزینه تعویض لاستیک خودرو را افزایش دهد.
از سوی دیگر، تغییر شرایط تأمین ارز مواد اولیه ممکن است بخشی از مزایای افزایش نرخ فروش را برای تولیدکنندگان خنثی کند.
در نهایت، موفقیت آزادسازی قیمت لاستیک زمانی مشخص خواهد شد که این تصمیم علاوه بر بهبود شرایط تولید، به افزایش عرضه، کاهش واسطهگری و ایجاد ثبات در بازار منجر شود. تا آن زمان، افزایش نرخ کارخانه یک واقعیت اعلامشده است، اما کاهش قیمت نهایی برای مصرفکنندگان همچنان یک احتمال مشروط به عملکرد بازار خواهد بود.