تاریخسازی علیرضا بیرانوند در فوتبال آسیا؛ پایان طلسم ۲۲ ساله ایران + فهرست کامل مردان سال آسیا از ۱۹۹۴ تا ۲۰۲۶
مراسم سیامین دوره جوایز سالانه کنفدراسیون فوتبال آسیا روز پنجشنبه ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۸ آبان ۱۴۰۵، در سالن آکسرا تئاتر کینگ پاور شهر بانکوک برگزار شد؛ مراسمی که برای فوتبال ایران با یکی از مهمترین اتفاقات انفرادی دو دهه اخیر همراه بود.
علیرضا بیرانوند در رقابت با دو بازیکن عربستانی توانست جایزه بهترین بازیکن مرد سال آسیا را کسب کند. سالم الدوساری، ستاره الهلال که پیش از این دو بار در سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۵ این جایزه را برده بود، یکی از اصلیترین رقبای دروازهبان ایرانی محسوب میشد. فراس البریکان، مهاجم الاهلی عربستان، نیز دیگر نامزد نهایی این عنوان بود.
بیرانوند در نهایت موفق شد بالاتر از این دو بازیکن قرار بگیرد و جایزه خود را از جانی اینفانتینو، رئیس فیفا، و شیخ سلمان بن ابراهیم آل خلیفه، رئیس کنفدراسیون فوتبال آسیا، دریافت کند.
این موفقیت برای دروازهبان تیم ملی ایران اهمیت ویژهای داشت؛ زیرا او پیشتر در سال ۲۰۱۹ نیز نامزد دریافت جایزه مرد سال آسیا شده بود، اما آن زمان اکرم عفیف، ستاره قطری، عنوان بهترین بازیکن قاره را به دست آورد.
بیرانوند پنجمین ایرانی برنده جایزه مرد سال آسیا
انتخاب بیرانوند بهعنوان بهترین بازیکن فوتبال آسیا، انتظار ۲۲ ساله ایران برای تکرار این افتخار را به پایان رساند.
آخرین بازیکن ایرانی که پیش از بیرانوند موفق به دریافت این جایزه شده بود، علی کریمی در سال ۲۰۰۴ بود. پس از آن، با وجود حضور بازیکنان ایرانی در میان نامزدهای نهایی، هیچکدام نتوانسته بودند جایزه اصلی کنفدراسیون فوتبال آسیا را کسب کنند.
خداداد عزیزی در سال ۱۹۹۶ نخستین بازیکن ایرانی بود که عنوان مرد سال آسیا را به دست آورد. علی دایی در سال ۱۹۹۹، مهدی مهدویکیا در سال ۲۰۰۳ و علی کریمی در سال ۲۰۰۴ این موفقیت را تکرار کردند.
حالا بیرانوند با پیوستن به این جمع، به پنجمین بازیکن ایرانی تبدیل شده که نامش در فهرست برندگان این جایزه قرار گرفته است.
این افتخار از آن جهت ارزشمندتر است که چهار برنده قبلی ایران در پستهای هجومی بازی میکردند، اما بیرانوند بهعنوان دروازهبان توانسته به جایزهای دست پیدا کند که در تمام دورههای پیشین به بازیکنان سایر پستها رسیده بود.
فهرست کامل برندگان مرد سال فوتبال آسیا از ۱۹۹۴ تا ۲۰۲۶
کنفدراسیون فوتبال آسیا از سال ۱۹۹۴ جایزه بهترین بازیکن مرد قاره را اهدا میکند. در سه دهه گذشته، بازیکنانی از کشورهای مختلف از جمله ایران، عربستان، ژاپن، قطر، ازبکستان، چین و امارات موفق به کسب این عنوان شدهاند.
فهرست زیر براساس سوابق تاریخی جوایز AFC و گزارشهای منتشرشده از مراسم سال ۲۰۲۶ تنظیم شده است.
|
سال میلادی |
برنده مرد سال آسیا |
کشور |
|---|---|---|
|
۲۰۲۶ |
علیرضا بیرانوند |
🇮🇷 ایران |
|
۲۰۲۵ |
سالم الدوساری |
عربستان |
|
۲۰۲۴ |
جایزه اهدا نشد |
— |
|
۲۰۲۳ |
اکرم عفیف |
قطر |
|
۲۰۲۲ |
سالم الدوساری |
عربستان |
|
۲۰۲۱ |
جایزه اهدا نشد |
— |
|
۲۰۲۰ |
جایزه اهدا نشد |
— |
|
۲۰۱۹ |
اکرم عفیف |
قطر |
|
۲۰۱۸ |
عبدالکریم حسن |
قطر |
|
۲۰۱۷ |
عمر خربین |
سوریه |
|
۲۰۱۶ |
عمر عبدالرحمن |
امارات |
|
۲۰۱۵ |
احمد خلیل |
امارات |
|
۲۰۱۴ |
ناصر الشمرانی |
عربستان |
|
۲۰۱۳ |
ژنگ ژی |
چین |
|
۲۰۱۲ |
لی کئون هو |
کره جنوبی |
|
۲۰۱۱ |
سرور جپاروف |
ازبکستان |
|
۲۰۱۰ |
ساشا اوگننوفسکی |
استرالیا |
|
۲۰۰۹ |
یاسوهیتو اندو |
ژاپن |
|
۲۰۰۸ |
سرور جپاروف |
ازبکستان |
|
۲۰۰۷ |
یاسر القحطانی |
عربستان |
|
۲۰۰۶ |
خلفان ابراهیم |
قطر |
|
۲۰۰۵ |
حمد المنتشری |
عربستان |
|
۲۰۰۴ |
علی کریمی |
🇮🇷 ایران |
|
۲۰۰۳ |
مهدی مهدویکیا |
🇮🇷 ایران |
|
۲۰۰۲ |
شینجی اونو |
ژاپن |
|
۲۰۰۱ |
فان ژییی |
چین |
|
۲۰۰۰ |
نواف التمیاط |
عربستان |
|
۱۹۹۹ |
علی دایی |
🇮🇷 ایران |
|
۱۹۹۸ |
هیدتوشی ناکاتا |
ژاپن |
|
۱۹۹۷ |
هیدتوشی ناکاتا |
ژاپن |
|
۱۹۹۶ |
خداداد عزیزی |
🇮🇷 ایران |
|
۱۹۹۵ |
ماسامی ایهارا |
ژاپن |
|
۱۹۹۴ |
سعید العویران |
عربستان |
نکته: سال درجشده، سال عنوان جایزه است و ممکن است با تاریخ برگزاری مراسم یا فصل فوتبالی مورد ارزیابی تفاوت داشته باشد. این جدول صرفاً مربوط به جایزه اصلی مرد سال AFC است، نه جایزه بهترین بازیکن آسیایی شاغل خارج از قاره.
رکورد تاریخی بیرانوند؛ نخستین دروازهبان برنده مرد سال آسیا
یکی از مهمترین ابعاد انتخاب علیرضا بیرانوند، شکستن رکوردی است که بیش از سه دهه پابرجا مانده بود.
از زمان آغاز اهدای جایزه مرد سال فوتبال آسیا در سال ۱۹۹۴، هیچ دروازهبانی موفق به دریافت این عنوان نشده بود. محمد الدعیع، دروازهبان سابق عربستان، در سال ۱۹۹۶ از معدود دروازهبانانی بود که در میان نامزدهای این جایزه حضور داشت.
بیرانوند نیز در سال ۲۰۱۹ به جمع نامزدهای نهایی راه پیدا کرد، اما در نهایت نتوانست جایزه را دریافت کند. او هفت سال بعد دوباره در میان مدعیان قرار گرفت و این بار موفق به کسب عنوان بهترین بازیکن مرد قاره شد.
این اتفاق از منظر جایگاه دروازهبانها در فوتبال آسیا اهمیت زیادی دارد. در بسیاری از جوایز انفرادی، بازیکنان هجومی به دلیل گلزنی و مشارکت مستقیم در حملات توجه بیشتری دریافت میکنند، اما انتخاب بیرانوند نشان داد عملکرد دروازهبانها نیز میتواند مبنای کسب مهمترین جایزه فردی فوتبال قاره باشد.
چرا بیرانوند بهترین بازیکن سال ۲۰۲۶ آسیا شد؟
عملکرد علیرضا بیرانوند در جام جهانی ۲۰۲۶ یکی از مهمترین عوامل قرار گرفتن او در میان نامزدهای نهایی بود.
کنفدراسیون فوتبال آسیا در معرفی نامزدهای این جایزه به نمایش درخشان بیرانوند مقابل بلژیک اشاره کرده است. دروازهبان ایران در آن مسابقه که با تساوی بدون گل به پایان رسید، هفت مهار ثبت کرد و بهعنوان بهترین بازیکن زمین انتخاب شد.
همچنین عملکرد باشگاهی او در ترکیب تراکتور مورد توجه AFC قرار گرفت. بیرانوند با این تیم تا مرحله یکهشتم نهایی لیگ نخبگان آسیا ۲۰۲۶-۲۰۲۵ پیش رفت و در موفقیتهای باشگاهی تراکتور نقش داشت.
ترکیب عملکرد ملی و باشگاهی بیرانوند سبب شد در رقابت با دو ستاره مطرح عربستانی، در نهایت جایزه بهترین بازیکن سال را به دست آورد.
ایران در میان کشورهای پرافتخار جایزه مرد سال آسیا
بررسی تاریخچه برندگان نشان میدهد عربستان با هفت جایزه بیشترین تعداد قهرمانی را در این بخش دارد. ژاپن و ایران نیز هرکدام با پنج جایزه در رده بعدی قرار میگیرند.
با قهرمانی بیرانوند، ایران از نظر تعداد دفعات دریافت جایزه با ژاپن برابر شده است؛ هرچند هر پنج جایزه ایران توسط پنج بازیکن متفاوت کسب شده، درحالیکه ژاپن چهار برنده متفاوت داشته است.
قطر با چهار جایزه و کشورهایی مانند چین، امارات و ازبکستان هرکدام با دو جایزه، از دیگر کشورهای موفق تاریخ این رقابت هستند.
این آمار نشان میدهد فوتبال ایران باوجود وقفه طولانی در کسب جوایز فردی، همچنان یکی از کشورهای صاحبعنوان تاریخ مرد سال فوتبال آسیاست.
کدام بازیکنان بیش از یک بار مرد سال آسیا شدهاند؟
در تاریخ این جایزه تنها چهار بازیکن توانستهاند بیش از یک بار عنوان بهترین بازیکن مرد آسیا را به دست آورند.
هیدتوشی ناکاتا در سالهای ۱۹۹۷ و ۱۹۹۸، سرور جپاروف در سالهای ۲۰۰۸ و ۲۰۱۱، اکرم عفیف در سالهای ۲۰۱۹ و ۲۰۲۳ و سالم الدوساری در سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۵ دو بار این جایزه را کسب کردهاند.
سالم الدوساری در مراسم ۲۰۲۶ فرصت داشت با کسب سومین جایزه، رکوردی انحصاری ثبت کند، اما انتخاب بیرانوند مانع تحقق این اتفاق شد.
جایزه بیرانوند چه اهمیتی برای آینده فوتبال ایران دارد؟
کسب عنوان بهترین بازیکن آسیا پس از ۲۲ سال، برای فوتبال ایران از جنبه اعتباری و بینالمللی اهمیت بالایی دارد.
این موفقیت میتواند جایگاه بازیکنان ایرانی را در توجه رسانههای خارجی و باشگاههای آسیایی تقویت کند. همچنین برای دروازهبانان جوانی که قصد دارند مسیر حرفهای خود را دنبال کنند، موفقیت بیرانوند نمونهای از امکان رسیدن به بالاترین سطح جوایز فردی قاره محسوب میشود.
بااینحال، موفقیت یک بازیکن بهتنهایی معیار رشد کلی فوتبال یک کشور نیست. استمرار موفقیت در سطح ملی و باشگاهی به توسعه فوتبال پایه، ارتقای امکانات تمرینی و ایجاد فرصت برای بازیکنان جوان وابسته خواهد بود.
در مراسم امسال، فوتبال ایران افتخار دیگری نیز به دست آورد و مرضیه جعفری برای دومین سال متوالی عنوان بهترین مربی زن آسیا را کسب کرد؛ اتفاقی که نشاندهنده حضور موفق نمایندگان ایران در بیش از یک بخش جوایز سالانه AFC بود.
جمعبندی؛ بیرانوند به جمع بزرگان تاریخ فوتبال آسیا پیوست
انتخاب علیرضا بیرانوند بهعنوان بهترین بازیکن سال ۲۰۲۶ آسیا، یکی از مهمترین افتخارات فردی فوتبال ایران در سالهای اخیر است.
دروازهبان تیم ملی ایران با پشت سر گذاشتن سالم الدوساری و فراس البریکان، نهتنها به انتظار ۲۲ ساله فوتبال کشور پایان داد، بلکه به نخستین دروازهبان تاریخ تبدیل شد که جایزه اصلی مرد سال فوتبال آسیا را دریافت میکند.
با این موفقیت، تعداد بازیکنان ایرانی برنده جایزه به پنج نفر رسید و نام بیرانوند در کنار خداداد عزیزی، علی دایی، مهدی مهدویکیا و علی کریمی قرار گرفت.
بیرانوند اکنون یکی از ۲۶ بازیکن متفاوتی است که در تاریخ سهدههای جایزه مرد سال آسیا موفق به کسب این افتخار شدهاند. جایزه او یادآور دوران درخشان ستارههای ایرانی در فوتبال قاره است و بار دیگر نام ایران را به جمع پرافتخارترین کشورهای تاریخ این عنوان بازگردانده است.
