پیام عارف به مناسبت هفته بسیج؛ جنگ امروز فقط نظامی نیست؛ تأکید بر مقابله با فرسایش اقتصادی و تحریمها
محمدرضا عارف در پیام خود به مناسبت هفته بسیج، ضمن گرامیداشت یاد شهدای انقلاب اسلامی، بر ضرورت استفاده از ظرفیتهای مردمی برای مقابله با چالشهای اقتصادی، امنیتی و اجتماعی کشور تأکید کرد.
معاون اول رئیسجمهور در این پیام، تشکیل بسیج به فرمان امام خمینی(ره) را اقدامی راهبردی توصیف کرد که به اعتقاد او، زمینه مشارکت مردم در تأمین امنیت و پیشرفت کشور را فراهم کرده است.
عارف همچنین با اشاره به شرایط کنونی ایران، خواستار گسترش فعالیتهای بسیج در حوزههایی فراتر از مأموریتهای نظامی و امنیتی شد؛ رویکردی که با برنامههای اعلامشده سازمان بسیج برای تمرکز بر حل مسائل کشور همخوانی دارد.
بر اساس اعلام سخنگوی سازمان بسیج مستضعفین، برنامههای هفته بسیج امسال از ۲۹ آبان تا پنجم آذر ۱۴۰۵ با شعار «بسیج؛ جانفدای ایران و امید مستضعفان» برگزار میشود.
عارف: جنگ امروز صرفاً نبرد تسلیحات نیست
یکی از مهمترین بخشهای پیام معاون اول رئیسجمهور، تأکید بر تغییر ماهیت مواجهههای بینالمللی و اهمیت مؤلفههای اقتصادی و اجتماعی در کنار توان دفاعی است.
عارف در این پیام تصریح کرد: «جنگ امروز، صرفاً نبرد تسلیحات نیست؛ بلکه مصاف ارادهها، محاسبات کلان و تابآوری ملی است.»
او همچنین مدعی شد که طرفهای مقابل ایران، در کنار فشارهای نظامی، به دنبال فرسایش اقتصادی، تأثیرگذاری بر افکار عمومی و برهم زدن آرامش جامعه هستند.
این دیدگاه در امتداد اظهارات پیشین معاون اول رئیسجمهور قرار دارد. عارف در مردادماه ۱۴۰۵ نیز در نشست با اصحاب رسانه، حفظ تابآوری کشور و تقویت انسجام ملی را از مهمترین اولویتهای دولت در شرایط کنونی معرفی کرده بود.
مقابله با فرسایش اقتصادی؛ اولویت دولت در شرایط تحریم
تأکید عارف بر مسئله فرسایش اقتصادی در شرایطی مطرح میشود که محدودیتهای تجاری، نوسانات نرخ ارز، تورم و دشواری تأمین مواد اولیه از مهمترین چالشهای فعالان اقتصادی محسوب میشوند.
در چنین فضایی، تابآوری اقتصادی تنها به افزایش ظرفیت تولید محدود نمیشود، بلکه حفظ قدرت خرید خانوارها، استمرار فعالیت بنگاههای تولیدی و تأمین کالاهای ضروری نیز اهمیت ویژهای دارد.
از منظر اقتصادی، کاهش آسیبپذیری در برابر فشارهای خارجی مستلزم مدیریت منابع ارزی، بهبود بهرهوری، تقویت سرمایهگذاری و ایجاد ثبات در سیاستهای اقتصادی است.
در کنار تحریمها، عوامل داخلی مانند نااطمینانی مقررات، کسری بودجه و محدودیت منابع مالی نیز میتوانند بر عملکرد اقتصاد تأثیر بگذارند. بنابراین، مقابله با فشار اقتصادی نیازمند مجموعهای از سیاستهای هماهنگ داخلی و خارجی خواهد بود.
مأموریت تازه بسیج در حوزه علم و فناوری
یکی از بخشهای قابل توجه پیام محمدرضا عارف، تأکید بر گسترش فعالیتهای بسیج در حوزه علم، فناوری و اقتصاد دانشبنیان است.
معاون اول رئیسجمهور معتقد است بسیج باید با بهرهگیری از توان متخصصان و پژوهشگران، زمینه ارتباط مؤثرتر میان دانشگاهها و صنایع کشور را فراهم کند.
این رویکرد میتواند در حوزههای غیرنظامی مانند توسعه تجهیزات پزشکی، بهبود بهرهوری کشاورزی، مدیریت مصرف انرژی و تولید تجهیزات صنعتی مورد توجه قرار گیرد.
عارف پیشتر نیز در پیام آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۵ بر اهمیت دانشگاهها در توسعه فناوری و تربیت نیروهای متخصص و مسئلهمحور تأکید کرده بود.
با این حال، تبدیل ظرفیتهای علمی به محصولات قابل استفاده در صنعت نیازمند تأمین سرمایه، توسعه زیرساختهای پژوهشی و برخورداری از بازار مناسب است.
پیوند دانشگاه و صنعت چگونه به کاهش آثار تحریم کمک میکند؟
ارتباط دانشگاه و صنعت یکی از محورهای اصلی توسعه اقتصاد دانشبنیان در ایران است. استفاده از پژوهشهای دانشگاهی برای حل مشکلات واقعی واحدهای تولیدی میتواند هزینه تولید را کاهش دهد و زمینه ساخت برخی تجهیزات موردنیاز صنایع در داخل کشور را فراهم کند.
در قانون جهش تولید دانشبنیان، مصوب سال ۱۴۰۱، نیز سازوکارهایی برای حمایت از توسعه محصولات راهبردی و همکاری دانشگاهها با واحدهای صنعتی پیشبینی شده است. ماده ۱۳ این قانون به حمایت از قراردادهای تحقیق و توسعه میان صنایع و دانشگاهها اختصاص دارد.
با وجود این، کاهش وابستگی به واردات مستلزم تولید محصولاتی با کیفیت و قیمت رقابتی است. صرف افزایش تعداد طرحهای پژوهشی یا شرکتهای دانشبنیان نمیتواند به معنای کاهش قطعی آثار تحریم باشد.
امنیت مردممحور؛ محور دیگر پیام معاون اول رئیسجمهور
محمدرضا عارف در بخش دیگری از پیام خود، بر اهمیت شبکههای محلهمحور بسیج در تأمین امنیت و حفظ آرامش عمومی تأکید کرد.
این موضوع در پیام وزیر کشور به مناسبت هفته بسیج نیز مورد توجه قرار گرفته است. اسکندر مؤمنی بر همکاری استانداریها و فرمانداریها با بسیج در زمینه امنیت محلهمحور، خدمترسانی به مناطق کمبرخوردار و ارتقای تابآوری اجتماعی تأکید کرده است.
از منظر اجتماعی، کارآمدی سیاستهای امنیت مردممحور به میزان اعتماد عمومی، رعایت حقوق شهروندی، شفافیت عملکرد نهادها و کیفیت خدمات ارائهشده وابسته است.
توجه همزمان به امنیت و مطالبات اقتصادی و اجتماعی شهروندان میتواند در تقویت تابآوری جامعه مؤثر باشد.
راهبرد «ایران هرچه قویتر» چه ابعادی دارد؟
معاون اول رئیسجمهور در پیام خود از راهبرد «ایران هرچه قویتر» بهعنوان یکی از محورهای فعالیت دولت و نهادهای انقلابی یاد کرده است.
بر اساس محتوای این پیام، تقویت توان دفاعی، توسعه ظرفیتهای علمی، کاهش آسیبپذیری اقتصادی و افزایش مشارکت اجتماعی از مؤلفههای مورد تأکید عارف در این راهبرد هستند.
با این حال، تحقق اهداف اعلامشده به تدوین برنامههای اجرایی مشخص، تعیین مسئولیت دستگاهها، تخصیص منابع مالی و ارزیابی مستمر نتایج وابسته خواهد بود.
در متن پیام، زمانبندی مشخصی برای اجرای طرحهای جدید علمی و اقتصادی یا میزان بودجه اختصاصیافته به آنها اعلام نشده است.
نقش اقتصاد دانشبنیان در آینده اقتصادی ایران
توسعه اقتصاد دانشبنیان میتواند در صورت فراهم بودن شرایط مناسب، به ایجاد فرصتهای شغلی تخصصی، افزایش ارزش افزوده صنایع و کاهش وابستگی به برخی محصولات وارداتی کمک کند.
با این حال، محدودیت دسترسی به منابع مالی، مهاجرت نیروهای متخصص، دشواری ارتباطات علمی بینالمللی و بیثباتی محیط کسبوکار از جمله چالشهایی هستند که باید در سیاستگذاری این حوزه مورد توجه قرار گیرند.
موفقیت برنامههای علمی و فناورانه زمانی ملموس خواهد بود که نتایج آنها در افزایش بهرهوری، کاهش هزینه تولید و بهبود کیفیت زندگی مردم نمایان شود.
در مجموع، پیام محمدرضا عارف به مناسبت هفته بسیج ۱۴۰۵ بر گسترش نقش این سازمان از حوزه نظامی و امنیتی به عرصههای علمی، فناورانه و اقتصادی متمرکز است. اکنون مهمترین پرسش آن است که این جهتگیری چگونه به برنامههای اجرایی قابل سنجش برای تقویت تولید، کاهش آثار تحریم و بهبود شرایط اقتصادی مردم تبدیل خواهد شد.