دیه تصادف در ماه های حرام

متاسفانه آمار تصادفات در جاده‌ها و خیابان‌های ایران به شکل نگران کننده‌ای بالاست و روزانه افراد زیادی از هموطنانمان در این حادثه‌ها جان خود را از دست داده و یا مصدوم می‌شوند. موضوع مورد بحث ما در این مقاله، دریافت و یا پرداخت دیه بر اثر این تصادف‌ها است که قصد داریم به شکل مفصل به آن بپردازیم.

بر اساس قانون مجازات‌‌های اسلامی، اگر فردی به هر شکل و با هر عملی، موجب قتل نفس غیر عمد و یا وارد کردن آسیب‌های جسمی به یک نفر دیگر شود، ملزم به پرداخت دیه به خود آن شخص و یا بازماندگان و وراث درجه یک وی خواهد بود.

بر همین اساس، در صورتی که یک شخص در هرگونه تصادف وسایل نقلیه، عامل به قتل رسیدن و یا آسیب و جراحت فردی دیگر شود، باید به آن شخص و مطابق قوانین اسلامی، نرخ دیه را پرداخت نماید.

در ادامه با ما همراه باشید تا به صورت مفصل وارد مبحث دیه تصادفات و به ویژه پرداخت آن در ماه‌های حرام شویم.

دیه در اسلام چگونه تعریف و محاسبه می‌شود؟

در ماده 17 از قانون مجازات اسلامی، دیه به صورت شفاف و به شکل زیر تعریف شده است:

دیه اعم از مقدر و غیرمقدر، مالی است که در شرع مقدس برای ایراد جنایت غیرعمدی بر نفس، اعضا و منافع یا جنایت عمدی در مواردی که به هر جهتی قصاص ندارد به موجب قانون مقرر می‌شود

در این تعریف منظور از منافع، در واقع همان استفاده‌ای است که از اعضای بدن می‌کنیم. به طور مثال، ممکن است گوش از نظر فیزیکی سالم باشد، اما شنوایی فرد بر اثر عمل مجرمانه شخصی دیگر، از بین رفته باشد.

بیایید با زبانی ساده‌تر دیه را تعریف کنیم: این مجازات زمانی اعمال می‌شود که یک فرد با عمل خود (فرقی نمی‌کند چه عملی باشد) اقدام به قتل نفس غیر عمد و یا آسیب زدن جسمی به شخص دیگر شود.

در تعریف دیه با دو واژه مقدر و غیرمقدر مواجه شدیم:

دیه مقدر: دیه‌ای است که مبلغ آن در شرع مقدس اسلام به روشنی تعیین شده است. به عنوان مثال، دیه نقص یک عضو زوج از بدن (مانند دست و یا چشم) به اندازه نصف دیه کامل است.

دیه غیر مقدر یا ارش: دیه‌ای است که مقدار آن توسط شرع مقدس تعیین نشده است و دادگاه اسلامی، میزان و مبلغ آن را تعیین می‌کند.

دیه کامل انسان

بر اساس قانون مجازات‌های اسلامی، مبلغی که باید در ازای قتل نفس مرد مسلمان پرداخت شود، دیه کامل انسان نامیده شده و سایر مبالغ دیه (نقص عضو، جراحت، شکستگی دندان و ...) بر اساس درصدی از این دیه محاسبه و پرداخت می‌شوند.

مبلغ دیه کامل انسان هر ساله و توسط ریاست قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران اعلام می‌شود. بر اساس قوانین شرعی، مبلغ دیه کامل انسان معادل قیمت 100 شتر سالم در نظر گرفته می‌شود. البته معیارهای دیگری همچون قیمت 200 گاو سالم و 1000 گوسفند سالم نیز می‌توانند برای برآورد دیه کامل انسان در نظر گرفته شوند.

در تاریح 06 فروردین 1399 و بر اساس ابلاغیه ریاست قوه قضاییه، دیه کامل انسان در سال 99 معادل 330 میلیون تومان درنظر گرفته شده و اعلام گردید .

سایر انواع دیه و روش محاسبه آن‌ها

دیه در قانون مجازات‌های اسلامی تنها برای قتل نفس در نظر گرفته نشده است. همانطور که گفته شد، هرگونه آسیب و یا جراحتی که در بدن فرد مورد بزه ایجاد شود نیز مشمول دریافت دیه خواهد شد.

مبنا و اساس دیه، مبلغ دیه کامل انسان است و برای هر کدام از آسیب‌های جسمی، درصدی از دیه کامل در نظر گرفته می‌شود. با توجه به گستردگی انواع دیه، ذکر تمامی آن‌ها در این مقاله نمی‌گنجد. به همین دلیل، تنها به ذکر چند نمونه اکتفا می‌کنیم:

• دیه قطع عضو فرد بدن: دیه کامل انسان
• دیه یک عضو زوج بدن : نصف دیه کامل انسان
• دیه فلج کردن عضو : دو سوم دیه قطع کردن آن عضو
• دیه قطع عضو فلج: یک سوم دیه قطع کردن آن عضو
• دیه قطع انگشت: یک دهم دیه کامل
• دیه شکستن دندان جلو: یک بیستم دیه کامل
• دیه شکستن دندان عقب: یک چهلم دیه کامل

جدول زیر نیز به برخی از انواع دیه و مبلغ آن‌ها اشاره دارد:

دیه در ماه‌ های حرام

بر اساس قانون مجازات‌های اسلامی، هر گاه اقدام فرد جانی و فوت مقتول هر دو در ماه‌های حرام رخ داده باشند، علاوه بر مقدار دیه کامل، یک سوم آن نیز به عنوان مازاد باید به بازماندگان و وراث درجه یک فرد مقتول پرداخت شود. به این قانون، تغلیظ دیه گفته می‌شود.

ماه‌های حرام عبارتند از:

• محرم
• رجب
• ذی القعده
• ذی الحجه

توجه: تغلیظ دیه تنها شامل قتل نفس غیر عمد و یا قتل نفس عمد (به شرطی که بازماندگان مقتول از قصاص گذشت کرده و به دریافت دیه راضی شده باشند) می‌شود. بر همین اساس، مقدار سایر انواع دیه در ماه‌های حرام و غیر حرام، هیچ تفاوتی با همدیگر ندارند.

اطلاعات بیشتر : دیه در ماه های حرام سال 99 + جدول

دیه تصادف

 در صورتی که در یک تصادف رانندگی، آسیب جانی و یا جسمی به شخص ثالث وارد شده باشد، راننده موظف به پرداخت دیه است. البته با توجه به اجباری بودن بیمه شخص ثالث برای تمام وسایل نقلی موتوری، پرداخت این مبلغ، بر عهده شرکت بیمه کننده و یا صندوق تامین خسارت‌های بدنی خواهد بود.

قانون بیمه شخص ثالث که در سال 1348 به تصویب رسیده است، صراحتا پرداخت دیه در تصادفات را ذکر کرده است:

کلیه دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی و انواع یدک و تریلر متصل به وسایل مزبور و قطارهای راه آهن اعم از اینکه اشخاص حقیقی یا حقوقی باشند مسؤول جبران خسارات بدنی و مالی هستند که در اثر حوادث وسایل نقلیه مزبور یا محمولات آنها به اشخاص ثالث وارد شود و مکلفند مسئولیت خود را از این جهت انجام دهند.

نکته: تمام افرادی که در یک تصادف رانندگی صدمه می‌بینند (به غیر از راننده) به عنوان شخص ثالث تلقی شده و مشمول دریافت دیه خواهند بود.

تعیین مبلغ دیه در تصادفات بر اساس قانوان مجازات اسلامی انجام می‌شود. به عنوان مثال، اگر در یک تصادف، عضو زوجی از بدن فرد مجروح قطع شود، راننده موظف به پرداخت نصف دیه کامل انسان خواهد بود.

البته با توجه به اینکه در تصادفات رانندگی، پای شرکت‌های بیمه کننده وسایل نقلیه و همچنین صندوق تامین خسارت‌های بدنی به میان می‌آید، نحوه پرداخت دیه در تصادفات با سایر انواع دیه متفاوت است.

بر اساس ماده 16 قانون اصلاح بیمه اجباری:

اگر در حوادث رانندگی منجر به صدمات بدنی غیر از فوت، بیمه‌گر وسیله نقلیه مسبب حادثه یا صندوق تامین خسارت‌های بدنی حسب مورد موظفند پس از دریافت گزارش کارشناس راهنمایی و رانندگی یا پلیس راه و در صورت لزوم گزارش سایر مقامات انتظامی و پزشکی قانونی بلافاصله حداقل ۵۰درصد از دیه تقریبی را به اشخاص ثالث زیان‌دیده پرداخت کرده و باقی‌مانده آن را پس از معین شدن میزان قطعی دیه بپردازند.

توجه:  در حوادث رانندگی منجر به فوت، شرکت های بیمه می‌توانند در صورت توافق با راننده مسبب حادثه و ورثه متوفی، بدون نیاز به رأی مراجع قضائی، دیه و دیگر خسارت‌های بدنی وارده را پرداخت نمایند.

قوانین و شرایط پرداخت دیه در تصادفات یک مبحث بسیار گسنترده و وسیع بوده و بررسی تمامی جوانب آن، امری زمان‌بر و طولانی است. به همین دلیل از بررسی کامل این مبحث صرف نظر می‌کنیم.

به بیانی ساده می‌توان گفت که هر گونه آسیب بدنی و یا جانی که در تصادفات به فرد مقتول و یا مجروح وارد شود، مشمول دریافت دیه می‌شود. این دیه بر اساس قوانین و با حکم دادگاه، توسط شرکت بیمه کننده، صندوق تامین خسارت‌های بدنی و یا راننده مقصر قابل پرداخت است.

دیه تصادف در ماه های حرام

در صورتی که تصادف و فوت فرد مقتول هر دو در ماه‌های حرام رخ داده باشند، مطابق قانون تغلیظ دیه، یک سوم از دیه کامل به مبلغ دیه اضافه خواهد شد. این قانون تنها در تصادفاتی که منجر به قتل نفس شوند، اعمال می‌شود.

در صورتی که یک تصادف رانندگی در ماه‌های حرام رخ داده باشد، ولی آسیب منجر به فوت به وجود نیامده باشد، مبلغ دیه با ماه‌های غیر حرام، هیچ تفاوتی نخواهد داشت.

کلام پایانی

امیدواریم که در رانندگی وسایل نقلیه خود نهایت دقت را به خرج دهید تا هرگز مجبور به پرداخت دیه تصادفات نشوید. متاسفانه یکی از اصلی‌ترین علل مرگ و میر در کشور عزیزمان، همین تصادفات رانندگی هستند. می‌توانیم با کمی دقت بیشتر در رانندگی، این حادثه‌ها را به شکل قابل ملاحظه‌ای کاهش دهیم.

در پایان آرزو می‌کنیم این مقاله که توسط مجله اینترتی ایده آل مگ آماده شده و در اختیارتان قرار گرفت، توانسته باشد نظر مثبت شما عزیزان را جلب نماید.