صورت سود و زیان چیست؟

قطعا یکی از مهم‌‌ترین کارها برای بررسی عملکرد و راندمان هر شرکت یا موسسه‌‌ای، تهیه صورت‌‌های مالی است تا بتوان وضعیت مالی فعلی و آینده شرکت را مورد بررسی قرار دارد. یکی از این صورت‌‌های مالی که از اهمیت بسزایی نیز برخوردار است، صورت سود و زیان می‌باشد که تحت عناوین صورت درآمد یا صورت عملیات نیز شناخته می‌شود.

صورت سود و زیان ازجمله صورت‌های اصلی هر شرکت است که در دوره مالی مشخص، با در نظر گرفتن کلیه فعالیت‌های عملیاتی و غیر عملیاتی، همچنین کلیه درآمدها و هزینه‌ها، تهیه می‌گردد تا در بررسی امور مالی و حسابداری آن شرکت مورد استفاده قرار گیرد. هدف اصلی از تهیه صورت سود و زیان آن است که بتوان گزارش خلاصه‌ای از درآمد، بهای تمام شده کالای فروش رفته، سود یا زیان ناخالص، هزینه‌های فروش و اداری، سایر درآمدها و هزینه‌های غیرعملیاتی، مالیات پرداخت شده و سود یا زیان خالص در طول یک دوره مالی را ارایه داد.

تعریف سود و زیان در حسابداری

برای تعیین سود و زیان در حسابداری، ابتدا باید درآمدها و هزینه‌ها را محاسبه کرده و با تعیین اختلاف این مقادیر به اندازه سود و زیان دست یابیم.

هزینه‌های دوره مالی – درآمد دوره مالی = سود دوره مالی

درآمدهای دوره مالی – هزینه دوره مالی = زیان دوره مالی

بدیهی است که در صورتی که درآمد حاصل از فعالیت شرکت تجاری بیش از هزینه‌های انجام شده باشد، شرکت به سوددهی رسیده است و چنانچه هزینه­‌هایی که شرکت متحمل شده بیشتر از درآمد آن فعالیت تجاری باشد، نشان دهنده زیان خواهد بود.

اگر به آموزش مفاهیم مربوط به سرمایه‌گذاری، اقتصادی و همچنین دسترسی به محتواهای بروز تحلیلی علاقه‌مند هستید، می‌توانید از وب‌سایت آکادمی دانایان بهره‌مند شوید.

اقلام صورت سود و زیان کدام‌اند؟

اجزای تشکیل دهنده صورت‌های مالی مختلف، بسته به شیوه‌های عملیاتی و نحوه حسابداریشان متفاوتند اما بخش‌های مشترکی نیز وجود دارد که در اغلب صورت‌های سود و زیان دیده می‌شوند. این اجزاء عبارتند از:

فروش یا درآمد خالص

به درآمدی اطلاق می‌شود که از فعالیت‌های اصلی واحد تجاری حاصل شده و در خط اول صورت سود و زیان نشان داده می‌شود.

بهای تمام شده کالای فروش رفته

 شامل هزینه‌هایی است که هر شرکت تجاری برای تولید محصول یا ارایه خدمت متحمل می‌شود. این هزینه‌ها ممکن است شامل دستمزد، مواد اولیه و یا استهلاک باشند.

سود یا زیان ناخالص

سود یا زیان ناخالص که حاصل کسر بهای تمام شده کالای فروش رفته از درآمد می‌باشد.

هزینه‏‌های فروش

این هزینه‌ها شامل بخش فروش، عمومی و اداری است که شامل تمام هزینه‌های غیر مستقیم مرتبط با اداره‌ی شرکت است. این هزینه‌ها شامل هزینه حقوق و دستمزد قسمت اداری و فروش ، هزینه اجاره محل به جز کارخانه، هزینه تبلیغات و بازاریابی، هزینه حسابرسی و حسابداری، هزینه مشاوره و سایر هزینه‌ها می‌شود.

خالص سایر درآمدها و هزینه‌های عملیاتی

این درآمدها و هزینه‌ها به عملیات شرکت مربوط بوده اما جزء فعالیت اصلی آن نمی باشد و از محل‌هایی همچون فروش ضایعات، سود و زیان تسعیر ارز و یا زیان کاهش ارزش موجودی کالا به دست می‌‌آیند.

سود یا زیان عملیاتی

این قسمت به سود یا زیانی اطلاق می‌گردد که حاصل عملیات اصلی شرکت بوده و پیش از کسر هرگونه درآمد و هزینه غیرعملیاتی و مالیات محاسبه می‌شود.

هزینه‏‌های مالی

این هزینه‌ها عبارتند از: هزینه بهره وام‌های دریافتی از بانک‌ها و اشخاص و یا هزینه اوراق مشارکت.

سایر درآمدها و هزینه‌های غیرعملیاتی

این بخش شامل درآمدها و هزینه‌هایی است که مربوط به فعالیت اصلی واحد تجاری نیست، مانند سود یا زیان ناشی از فروش دارایی‌های ثابت، سود حاصل از فروش مواد اولیه، سود ناشی از فروش سرمایه گذاری‌ها، سود حاصل از سایر اوراق بهادار و همچنین سپرده‌های سرمایه گذاری بانکی که همه غیر عملیاتی می‌باشند.

سود یا زیان عملیاتی قبل از مالیات

میزان سود یا زیان عملیاتی واحد تجاری پیش از کسر مالیات است.

مالیات بر درآمد

چنانچه از سود واحد تجاری مالیات کسر گردد، مالیات بر درآمد حاصل می‌گردد که طبق فعالیت واحد تجاری و قوانین مالیاتی، می‌تواند متغیر باشد.

سود یا زیان خالص

سود و زیان خالص حاصل کسر مالیات بر درآمد از سود خالص بوده و این سود بین سهامداران تقسیم می‌شود.

تفاوت ترازنامه و صورت سود و زیان چیست؟

ااگر با ترازنامه آشنایی ندارید، پیشنهاد می‌کنیم تا وارد این لینک شوید و با مفهوم ترازنامه به صورت کامل آشنا شوید

به طور کلی صورت‌های مالی اصلی در حسابداری در چهار دسته ترازنامه، صورت سود و زیان صورت جریان وجوه نقد و صورت سود و زیان جامع تقسیم می‌شوند. ترازنامه و صورت سود و زیان هر دو از صورت‌های مالی اصلی و بسیار مهم در حسابداری هستند که از گذشته به عنوان تنها صورت‌های مالی تهیه می‌‌شدند و با هم تفاوت‌های اساسی نیز دارند. برخی از این تفاوت‌ها بدین شرح‌اند:

صورت سود و زیان عملکرد و وضعیت اقتصادی یک واحد تجاری را در یک بازه زمانی ارائه می‌دهد اما ترازنامه تصویر لحظه‌ای از عملکرد و وضعیت مالی آن شرکت نشان می‌دهد.

ترازنامه اطلاعاتی در رابطه با دارایی، بدهی و حقوق صاحبان سهام آن شرکت تجاری را ارایه می‌دهد، اما صورت سود و زیان گزارشی را که با درآمد و هزینه در ارتباط باشد را مشخص نموده و در آخر نیز میزان سود خالص را معلوم می‌سازد.

صورت سود و زیان تنها چگونگی عملکرد مالی یک واحد تجاری را در طول یک دوره معین گزارش می‌‌دهد در حالی‌که ترازنامه حتی میزان نقدینگی کافی برای انجام تعهدات شرکت را نیز مشخص می کند.

در ترازنامه هر رویدادی با تاریخ وقوع آن مشخص و شناخته می‌شود در صورتی که در صورت سود و زیان، وضعیت یک شرکت تجاری در طول یک بازه زمانی یا دوره مالی نشان داده می‌‌شود.

صورت سود و زیان جامع چیست؟

از آنجایی که بعضی از هزینه‌ها و درآمدهای شرکت به صورت مستقیم بر روی حقوق صاحبان سرمایه اثر نمی‌گذارد در صورت درآمد عادی نیز نمایش داده نمی‌شوند. بنابراین بخشی از هزینه‌ها و درآمدها در صورت درآمد عادی ارائه نمی‌گردند اما در صورت سود و زیان جامع، میزان هزینه‌‌ها و درآمدهای دقیق شرکت با جزییات مشخص می‌‌شود.

برای تعیین سود و زیان دقیق شرکت کافی است در صورت درآمد عادی تغییراتی ایجاد کرده و این تغییرات را تحت عنوان صورت درآمد جامع نمایش دهند. بدین ترتیب در صورت سود و زیان جامع، تغییرات بوجود آمده در حقوق صاحبان سرمایه نیز نمایش داده خواهد شد. ممکن است این تغییرات ایجاد شده به صورت افزایشی یا کاهشی باشند که در هر حالت چه هزینه‌‌های مالی شرکت محقق شده باشند یا خیر.

تمامی این هزینه‌‌ها و درآمدهای مالی به طور غیر مستقیم بر حقوق صاحبان سرمایه اثرگذار می‌‌باشند. اکنون برای تهیه صورت سود و زیان جامع، ابتدا در ردیف اول سود و زیان خالص را مطابق با اعداد گزارش شده در صورت سود و زیان عادی قرار داده و سپس سایر هزینه‌‌ها و درآمد های شناسایی شده از قبیل سرمایه‌‌گذاری‌‌های بلند مدت و سود و زیان تحقق نیافته را  از مبلغ سود و زیان کسر و یا به آن اضافه می‌‌کنیم.

جمع‌بندی

قطعا لازم است تمامی شرکت‌های تجاری و بنگاه‌های اقتصادی در پایان هر دوره مالی، به بررسی درآمدها، هزینه‌‌ها و میزان سود و زیان خود بپردازند تا بتوانند تحلیل درستی از چگونگی عملکرد مالی و اقتصادی واحد تجاری خود داشته باشند.

مدیران شرکت‌‌ها برای تصمیم‌‌گیری‌‌های صحیح در مورد ادامه فعالیت شرکت، تغییر عملیات، سرمایه‌گذاری بیشتر یا انحلال شرکت به گزارش‌‌های مالی از قبیل صورت سود و زیان احتیاج دارند. همچنین صورت سود و زیان می‌‌تواند به سهامداران و سرمایه‌‌گذاران در زمینه تحلیل و بررسی فعالیت‌های مالی شرکت کمک شایانی بکند که این امر لزوم تهیه و گزارش صورت سود و زیان و همچنین اهمیت آن را در کنار سایر صورت‌‌های مالی نشان می‌دهد.