خبر خوش برای سفره‌ها؛ گوشت ارزان‌تر شد، مرغ زیر نرخ مصوب ماند

بازار کالاهای پروتئینی در استان تهران، که طی سال‌های اخیر یکی از حساس‌ترین بخش‌های سبد معیشت خانوارها بوده، اکنون نشانه‌هایی از ثبات و حتی کاهش قیمت را بروز داده است. اظهارات جبرئیل برادری، رئیس جهاد کشاورزی استان تهران، حاکی از آن است که مجموعه‌ای از سیاست‌های تنظیم بازار، شامل مدیریت عرضه داخلی، واردات هدفمند و حذف برخی محدودیت‌های تجاری، توانسته روند افزایشی قیمت‌ها را مهار کند. این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که همچنان خاطره جهش قیمت‌ها در ابتدای اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی در ذهن مصرف‌کنندگان زنده است و هر نشانه‌ای از کاهش قیمت، با حساسیت ویژه‌ای دنبال می‌شود.

کاهش قیمت گوشت گوسفندی پس از یک دوره پرنوسان

بر اساس اعلام رسمی رئیس جهاد کشاورزی استان تهران، در حال حاضر هر کیلو گوشت گوسفندی با قیمتی در بازه یک میلیون و ۳۰۰ تا یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان در بازار عرضه می‌شود. این سطح قیمتی در مقایسه با ابتدای اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی، کاهش حدود ۳۰۰ هزار تومانی را نشان می‌دهد. چنین کاهشی، از منظر تحلیلی، بیانگر آن است که بازار پس از عبور از شوک اولیه اصلاح سیاست‌های ارزی، به‌تدریج به تعادل جدیدی رسیده است. در آن مقطع، افزایش هزینه نهاده‌ها و نگرانی از کاهش عرضه، قیمت گوشت قرمز را به سطوحی بی‌سابقه رسانده بود، اما اکنون با مداخله سیاست‌گذار، بخشی از آن فشار تخلیه شده است.

مرغ؛ کالای پروتئینی در دسترس‌تر از گذشته

وضعیت بازار مرغ، به‌عنوان پرمصرف‌ترین منبع پروتئین خانوارها، یکی از شاخص‌های مهم ارزیابی موفقیت سیاست‌های تنظیم بازار محسوب می‌شود. برادری با اشاره به اصلاح نرخ ارز ترجیحی تأکید کرده است که با وجود این تغییر مهم، قیمت مرغ همچنان پایین‌تر از نرخ ارشادی تعیین‌شده در بازار عرضه می‌شود. این نکته از آن جهت اهمیت دارد که مرغ، به‌دلیل سهم بالای آن در سبد غذایی اقشار متوسط و کم‌درآمد، نقشی تعیین‌کننده در امنیت غذایی ایفا می‌کند. حفظ قیمت مرغ در سطحی پایین‌تر از نرخ مصوب، می‌تواند فشار هزینه‌ای بر خانوارها را به‌طور محسوسی کاهش دهد.

توزیع روزانه هزاران تن مرغ در استان تهران

یکی از عوامل کلیدی ثبات قیمت مرغ، حجم بالای توزیع روزانه در استان تهران است. رئیس جهاد کشاورزی استان اعلام کرده که روزانه بین ۱۷۰۰ تا ۱۸۰۰ تن مرغ در سطح استان توزیع می‌شود. این حجم قابل توجه عرضه، از ترکیب تولید داخل استان و تأمین از سایر استان‌ها حاصل می‌شود. چنین سطحی از توزیع، عملاً اجازه شکل‌گیری کمبود مصنوعی یا التهاب ناشی از کاهش عرضه را نمی‌دهد. در شرایط فعلی، متوسط قیمت مرغ در بازار تهران بین ۱۹۰ تا ۲۲۰ هزار تومان در نوسان است؛ رقمی که نشان‌دهنده تعادل نسبی میان عرضه و تقاضا و موفقیت سیاست‌های کنترلی در این بخش است.

چرا قیمت گوشت قرمز نوسان داشت

نوسانات قیمت گوشت قرمز در ماه‌های گذشته، موضوعی بود که نگرانی‌های گسترده‌ای در میان مصرف‌کنندگان ایجاد کرد. برادری در تشریح دلایل این نوسانات، به مجموعه‌ای از عوامل ساختاری و محیطی اشاره کرده است. شرایط اقلیمی و وضعیت بارش‌ها، به‌طور مستقیم بر تولید دام و هزینه‌های نگهداری آن اثر می‌گذارد. کاهش بارندگی یا نامنظمی اقلیم، هزینه تمام‌شده تولید را افزایش داده و در نهایت به رشد قیمت‌ها منجر می‌شود. از سوی دیگر، محدودیت در حمل دام از برخی استان‌ها، چه به دلایل بهداشتی و چه لجستیکی، در مقاطعی عرضه را کاهش داد و زمینه افزایش مقطعی قیمت‌ها را فراهم کرد.

نقش گوشت وارداتی در مهار التهاب بازار

در برابر این فشارها، سیاست توزیع گسترده گوشت وارداتی به‌عنوان ابزار اصلی کنترل بازار به‌کار گرفته شد. رئیس جهاد کشاورزی استان تهران تصریح کرده است که با افزایش عرضه گوشت وارداتی، التهاب بازار تا حد زیادی کنترل شده است. واردات، به‌ویژه در دوره‌هایی که تولید داخلی با محدودیت مواجه می‌شود، نقش ضربه‌گیر را ایفا می‌کند و از انتقال شوک‌های قیمتی به مصرف‌کننده نهایی جلوگیری می‌کند. تجربه اخیر بازار گوشت قرمز نشان داد که بدون استفاده از این ابزار، امکان بازگشت سریع تعادل به بازار وجود نداشت.

اختلاف قیمت در فروشگاه‌ها، میادین و سطح شهر

بررسی قیمت‌ها در بخش‌های مختلف بازار نشان می‌دهد که همچنان تفاوت‌هایی میان نرخ عرضه وجود دارد. به گفته برادری، قیمت هر کیلو گوشت مخلوط در فروشگاه‌ها حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است و گوشت گوسفندی نیز با نرخ یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان عرضه می‌شود. در سازمان میادین میوه و تره‌بار، قیمت گوشت گوسفندی پایین‌تر و در حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان است. در مقابل، در سطح شهر و برخی واحدهای صنفی، قیمت‌ها در بازه یک میلیون و ۵۰۰ تا یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان قرار دارد. این اختلاف قیمت، اهمیت نقش میادین میوه و تره‌بار را در تأمین گوشت با نرخ متعادل‌تر برای شهروندان پررنگ می‌کند.

مقایسه با ابتدای حذف ارز ترجیحی

یکی از محورهای اصلی تحلیل وضعیت کنونی بازار، مقایسه قیمت‌ها با دوره آغاز حذف ارز ترجیحی است. برادری تأکید کرده که قیمت‌های فعلی، به‌طور محسوسی پایین‌تر از آن مقطع است. در ابتدای اجرای این سیاست، بازار با شوک روانی و واقعی مواجه شد و قیمت گوشت قرمز در برخی مقاطع به سطوحی فراتر از توان خرید بسیاری از خانوارها رسید. اکنون کاهش چندصد هزار تومانی قیمت گوشت گوسفندی نشان می‌دهد که بازار، پس از یک دوره تطبیق، توانسته مسیر متعادل‌تری پیدا کند.

آمار واردات گوشت گرم در سال جاری

بر اساس اعلام رئیس جهاد کشاورزی استان تهران، از ابتدای سال تا پایان آذرماه، ۹ هزار و ۵۰۰ تن گوشت گرم وارد کشور شده است. هرچند این رقم نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش داشته، اما همچنان سهم مهمی در تنظیم بازار ایفا کرده است. کاهش واردات در کنار کنترل قیمت‌ها، می‌تواند نشانه‌ای از بهبود نسبی شرایط تولید داخلی و مدیریت بهتر عرضه باشد، هرچند این موضوع نیازمند رصد مستمر در ماه‌های آینده است.

تدارک بازار برای رمضان و شب عید

با نزدیک شدن به ماه مبارک رمضان و روزهای پایانی سال، الگوی تقاضا برای کالاهای پروتئینی تغییر می‌کند و معمولاً افزایش می‌یابد. برادری اعلام کرده که در همین راستا، برنامه‌ریزی‌هایی برای واردات گوشت قرمز از پاکستان در دستور کار قرار گرفته است. هدف از این اقدام، پیشگیری از بروز کمبود و جلوگیری از جهش قیمت‌ها در دوره اوج مصرف است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده که هرگونه تأخیر در تأمین به‌موقع بازار، می‌تواند به سرعت به افزایش قیمت‌ها و تشدید فشار بر مصرف‌کنندگان منجر شود.

حذف محدودیت‌های وارداتی و افزایش رقابت

یکی از نکات کلیدی مطرح‌شده از سوی رئیس جهاد کشاورزی استان تهران، حذف محدودیت‌های وارداتی و فراهم شدن امکان واردات و عرضه کالاهای اساسی برای همه فعالان است. این رویکرد، با افزایش رقابت میان واردکنندگان و توزیع‌کنندگان، می‌تواند به کاهش قیمت تمام‌شده و شفاف‌تر شدن بازار منجر شود. در چنین شرایطی، انحصار تضعیف شده و مصرف‌کننده نهایی از مزایای رقابت بیشتر بهره‌مند می‌شود.

جمع‌بندی تحلیلی

مجموع اظهارات و داده‌های ارائه‌شده نشان می‌دهد که بازار کالاهای پروتئینی در استان تهران، پس از یک دوره پرتنش، وارد مرحله‌ای از ثبات نسبی شده است. کاهش قیمت گوشت گوسفندی نسبت به ابتدای حذف ارز ترجیحی، عرضه مرغ زیر نرخ مصوب، توزیع روزانه حجم بالای مرغ و استفاده هدفمند از واردات، همگی از عواملی هستند که به آرامش بازار کمک کرده‌اند. با این حال، تداوم این وضعیت نیازمند مدیریت هوشمندانه عرضه در دوره‌های پرتقاضا، توجه به متغیرهای اقلیمی و استمرار سیاست‌های شفاف وارداتی است. در صورت تحقق این شروط، می‌توان امیدوار بود که بازار کالاهای پروتئینی، دست‌کم در کوتاه‌مدت، از شوک‌های شدید قیمتی در امان بماند و فشار کمتری بر معیشت خانوارها وارد شود.