افت قیمت گوشت قرمز در راه است؛ بازار در آستانه رمضان و نوروز چگونه تنظیم می‌شود؟

بازار گوشت قرمز ایران در آستانه ماه مبارک رمضان و عید نوروز وارد مرحله‌ای تازه از تنظیم و بازتعادل شده است؛ مرحله‌ای که به گفته فعالان و مسئولان این حوزه، می‌تواند پس از ماه‌ها نوسان و فشار قیمتی، نشانه‌هایی جدی از کاهش قیمت و ثبات نسبی را برای مصرف‌کنندگان به همراه داشته باشد. اظهارات اخیر منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام، تصویری جامع از وضعیت تولید، واردات و سیاست‌های اجرایی در بازار گوشت قرمز ارائه می‌دهد؛ تصویری که نشان می‌دهد مجموعه‌ای از عوامل داخلی و خارجی در کنار هم، مسیر افت قیمت را هموار کرده‌اند.

چشم‌انداز بازار گوشت قرمز در آستانه رمضان و نوروز

ماه‌های پایانی سال همواره از حساس‌ترین مقاطع برای بازار کالاهای اساسی به‌ویژه گوشت قرمز بوده‌اند. افزایش تقاضای فصلی، مناسبت‌های مذهبی و سنتی و فشار روانی بازار معمولاً زمینه رشد قیمت‌ها را فراهم می‌کند. با این حال، امسال شرایط متفاوت به نظر می‌رسد. رئیس شورای تأمین دام تأکید دارد که ادامه واردات گوشت قرمز، چه به صورت منجمد و چه گرم، به همراه واردات دام زنده، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکستن انتظارات تورمی و کاهش قیمت‌ها در هفته‌های پیش رو خواهد داشت.

به گفته وی، سیاست‌گذار تلاش کرده است با افزایش عرضه و جلوگیری از ایجاد کمبودهای مقطعی، بازار را پیش از ورود به اوج تقاضا تنظیم کند. این رویکرد، به‌ویژه برای دهک‌های متوسط و پایین جامعه که بیشترین فشار را از نوسانات قیمتی متحمل می‌شوند، اهمیت ویژه‌ای دارد.

قیمت منطقی گوشت؛ مرز واقعیت و انتظار بازار

یکی از نکات کلیدی مطرح‌شده از سوی پوریان، تعیین بازه‌های قیمتی منطقی و واقعی برای انواع گوشت قرمز است. بر اساس اقدامات انجام‌شده و تسهیل فرآیندهای وارداتی، قیمت گوشت منجمد در محدوده ۶۵۰ تا ۹۰۰ هزار تومان و قیمت گوشت گرم بین ۸۰۰ هزار تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان ارزیابی می‌شود. این ارقام، به گفته رئیس شورای تأمین دام، با در نظر گرفتن هزینه‌های تولید، واردات، حمل‌ونقل و توزیع، بازتاب‌دهنده قیمت‌هایی هستند که بازار می‌تواند در شرایط تعادل به آن‌ها نزدیک شود.

اهمیت این اعلام قیمت‌ها در آن است که مرجع ذهنی جدیدی برای فعالان بازار و مصرف‌کنندگان ایجاد می‌کند و از شکل‌گیری قیمت‌های غیرواقعی و هیجانی جلوگیری خواهد کرد. در واقع، شفاف‌سازی درباره قیمت منطقی، بخشی از مدیریت انتظارات در بازار گوشت قرمز به شمار می‌رود.

کاهش قیمت دام زنده؛ نتیجه مستقیم افزایش عرضه

تحولات بازار دام زنده یکی از عوامل اصلی اثرگذار بر قیمت گوشت قرمز است. پوریان علت کاهش قیمت دام زنده سبک و سنگین را افزایش عرضه در بازار عنوان می‌کند. به گفته او، در مقاطعی قیمت دام زنده به شکل قابل توجهی افزایش یافته بود، اما اکنون با ورود دام بیشتر به بازار، قیمت هر کیلوگرم دام زنده سبک و سنگین به صورت نقدی به حدود ۴۸۰ هزار تومان و به صورت مدت‌دار به ۵۰۰ هزار تومان رسیده است.

این کاهش قیمت، نه‌تنها فشار هزینه‌ای بر کشتارگاه‌ها و شبکه توزیع را کمتر می‌کند، بلکه به طور مستقیم می‌تواند به کاهش قیمت نهایی گوشت برای مصرف‌کننده منجر شود. رئیس شورای تأمین دام همچنین معتقد است که این روند کاهشی هنوز به پایان نرسیده و در صورت تداوم سیاست‌های فعلی، امکان افت بیشتر قیمت دام زنده نیز وجود دارد.

واردات هدفمند؛ از گوشت منجمد تا دام زنده پرواری

یکی از محورهای اصلی سیاست تنظیم بازار، تنوع‌بخشی به ابزارهای وارداتی است. پوریان به مجموعه‌ای از اقدامات اشاره می‌کند که شامل واردات انواع گوشت قرمز، آسان‌سازی واردات گوشت و کالاهای اساسی از استان‌های مرزی، کشتار دام زنده در کشتارگاه‌های مرزی و ورود دام‌های پرواری می‌شود. این سیاست‌ها باعث شده‌اند که بازار تنها متکی به یک مسیر تأمین نباشد و در برابر شوک‌های احتمالی مقاوم‌تر شود.

به گفته وی، استان‌های شرقی کشور و بنادر جنوبی ظرفیت بالایی برای ورود دام زنده دارند. در این مدل، دام زنده وارد کشتارگاه‌های مرزی می‌شود و به صورت لاشه از کشور خارج می‌شود؛ روشی که هم هزینه‌ها را کنترل می‌کند و هم امکان نظارت دقیق‌تر دامپزشکی را فراهم می‌سازد.

تولید داخلی در فضای رقابتی

برخلاف برخی نگرانی‌ها درباره تضعیف تولید داخلی، رئیس شورای تأمین دام معتقد است که افزایش واردات، تولیدکنندگان داخلی را وارد یک فضای رقابتی سالم کرده است. آمار ارائه‌شده از جمعیت دامی کشور نشان می‌دهد که ایران با ۵۸ میلیون رأس دام سبک و ۶ میلیون رأس دام سنگین گوساله، از ظرفیت تولید قابل توجهی برخوردار است.

این حجم از تولید داخلی، در کنار واردات مدیریت‌شده، می‌تواند تعادل پایدارتری در بازار ایجاد کند. پوریان تأکید دارد که هدف سیاست‌گذار، جایگزینی تولید داخلی با واردات نیست، بلکه ایجاد تعادل میان این دو برای جلوگیری از جهش‌های قیمتی و تأمین پایدار بازار است.

نقش استان‌های مرزی در پر کردن خلأهای بازار

آسان‌سازی تأمین کالاهای اساسی از استان‌های مرزی یکی دیگر از محورهای مهم سیاست‌های اخیر است. به گفته پوریان، این اقدام کمک می‌کند تا برخی خلأها و کمبودهای مقطعی در بازار سریع‌تر جبران شود. استان‌های مرزی به دلیل دسترسی ساده‌تر به مسیرهای وارداتی، می‌توانند نقش ضربه‌گیر را در مواقع افزایش تقاضا ایفا کنند و از فشار ناگهانی بر بازارهای مرکزی بکاهند.

مالیات بر ارزش افزوده و اثر آن بر قیمت گوشت

یکی از چالش‌های ساختاری بازار گوشت قرمز، موضوع مالیات بر ارزش افزوده است. رئیس شورای تأمین دام با اشاره به اینکه گوشت قرمز امکان واردات ملوانی ندارد، معتقد است که اگر مالیات بر ارزش افزوده از این کالا برداشته شود، قیمت‌ها در بازار به شکل محسوسی مناسب‌تر خواهد شد. این موضوع نشان می‌دهد که بخشی از قیمت نهایی گوشت، نه به هزینه تولید یا واردات، بلکه به ساختارهای مالیاتی بازمی‌گردد که می‌تواند مورد بازنگری قرار گیرد.

دام پرواری و نگاه به آینده بازار

ورود دام زنده پرواری با تشدید نظارت‌ها و تمهیدات دامپزشکی، یکی دیگر از اقداماتی است که به گفته پوریان می‌تواند بازار ماه‌های آینده را نیز بیمه کند. با استقرار این دام‌ها در واحدهای دامداری داخلی، امکان تأمین دام مناسب برای کشتار در دوره‌های بعدی فراهم می‌شود و از ایجاد شوک عرضه در آینده جلوگیری خواهد شد.

این نگاه آینده‌محور نشان می‌دهد که سیاست‌گذار تنها به تنظیم کوتاه‌مدت بازار بسنده نکرده و تلاش دارد زنجیره تأمین گوشت قرمز را در افق میان‌مدت نیز پایدار نگه دارد.

تنوع سبد پروتئینی و ثبات قیمت برای همه دهک‌ها

رئیس شورای تأمین دام در پایان به تنوع سبد پروتئینی کشور اشاره می‌کند و معتقد است که فراوانی نسبی انواع گوشت، زمینه رقابت قیمتی و ثبات بازار را فراهم کرده است. این شرایط می‌تواند به تثبیت قیمت‌ها برای همه دهک‌های جامعه منجر شود و دسترسی عادلانه‌تری به پروتئین حیوانی ایجاد کند.

جمع‌بندی

مجموع اظهارات و داده‌های ارائه‌شده از سوی رئیس شورای تأمین دام نشان می‌دهد که بازار گوشت قرمز ایران در مقطع حساسی قرار دارد؛ مقطعی که با افزایش عرضه، تداوم واردات، رقابتی شدن تولید داخلی و اصلاح برخی سازوکارها، امکان کاهش و تعادل قیمت‌ها بیش از گذشته فراهم شده است. اگر این سیاست‌ها با ثبات و نظارت دقیق ادامه یابد، می‌توان انتظار داشت که در هفته‌های منتهی به ماه رمضان و عید نوروز، بازار گوشت قرمز نه‌تنها دچار التهاب نشود، بلکه نشانه‌هایی ملموس از کاهش قیمت و آرامش را برای مصرف‌کنندگان به همراه داشته باشد.