بورس شنبه در آستانه انفجار یا ریزش؟ همه‌چیز به عمان گره خورد!

بدنه معاملات بورس تهران در هفته دوم بهمن‌ماه در شرایطی به کار خود پایان داد که نشانه‌هایی از تعدیل فشار فروش نسبت به هفته قبل مشاهده شد؛ موضوعی که به‌ویژه در نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز خود را نشان داد و باعث شد شاخص کل از مسیر نزولی فاصله بگیرد. با این حال، بررسی عمیق‌تر داده‌ها و رفتار شاخص‌های اصلی بازار نشان می‌دهد این بازگشت بیش از آنکه حاصل بهبود بنیادین تقاضا باشد، نتیجه حمایت محدود از صنایع خاص و واکنش‌های کوتاه‌مدت به متغیرهای بیرونی بوده است.

کاهش فشار فروش و نقش نمادهای کامودیتی‌محور

در طول هفته دوم بهمن، حمایت نسبی از شرکت‌های بزرگ کامودیتی‌محور به‌ویژه در گروه فلزات اساسی و فرآورده‌های نفتی، به‌عنوان مهم‌ترین عامل تغییر فاز شاخص کل عمل کرد. این گروه‌ها که به‌طور سنتی وزن بالایی در محاسبه شاخص دارند، با ورود نقدینگی محدود اما هدفمند، توانستند فضای عمومی بازار را تا حدی تغییر دهند. کاهش شتاب عرضه در این نمادها باعث شد فشار فروش کلی بازار تعدیل شود و نماگر اصلی بورس تهران بار دیگر به سطوح بالاتر بازگردد.

رشد شاخص کل؛ جبران افت یا آغاز مسیر تازه

برآیند این تحرکات، رشد ۱.۹۳ درصدی شاخص کل بود؛ رشدی که در نهایت شاخص را در سطح چهار میلیون و ۵۹ هزار واحد متوقف کرد. با این حال، مقایسه این افزایش با ریزش‌های سنگین هفته پیش از آن نشان می‌دهد که بخش عمده این رشد را باید در قالب جبران بخشی از افت‌ها تفسیر کرد، نه شروع یک روند صعودی پرقدرت و پایدار. به بیان دیگر، بازار بیشتر در حال بازگشت به تعادل پس از شوک فروش است تا ورود به یک فاز صعودی جدید.

واگرایی معنادار شاخص‌ها؛ زنگ خطر برای بدنه بازار

در نقطه مقابل شاخص کل، شاخص هم‌وزن که تصویری شفاف‌تر از وضعیت کلی نمادها و سهام کوچک و متوسط ارائه می‌دهد، هفته دوم بهمن را با افت ۱.۲۸ درصدی به پایان رساند و در سطح یک میلیون و ۱۲ هزار واحد ایستاد. این واگرایی آشکار میان دو شاخص اصلی بازار، پیام مهمی برای فعالان بورسی دارد؛ پیامی که نشان می‌دهد رشد اخیر محدود به چند صنعت بزرگ بوده و بخش عمده بازار همچنان از کمبود تقاضای مؤثر رنج می‌برد.

رشد نامتوازن و ریسک اصلاح

از منظر تحلیلی، چنین وضعیتی یک هشدار جدی تلقی می‌شود. تجربه بازار سرمایه ایران بارها نشان داده است که رشدهای ناپایدار و متمرکز بر چند نماد شاخص‌ساز، در صورت نبود محرک‌های قوی و فراگیر، به سرعت می‌تواند جای خود را به اصلاح بدهد. زمانی که بدنه بازار همراهی نمی‌کند، هر شوک خبری یا تغییر انتظارات می‌تواند تعادل شکننده موجود را برهم بزند و مسیر شاخص کل را نیز معکوس کند.

بورس تهران و سیاست؛ پیوندی پررنگ‌تر از همیشه

در شرایط فعلی، بورس تهران بیش از هر زمان دیگری به متغیرهای سیاسی گره خورده است. بررسی رفتار معامله‌گران در ماه‌های اخیر نشان می‌دهد که وزن اخبار دیپلماتیک و تحولات سیاست خارجی در تصمیم‌گیری فعالان بازار به شکل محسوسی افزایش یافته و حتی متغیرهای بنیادی شرکت‌ها نیز تحت‌الشعاع این فضا قرار گرفته‌اند. در چنین بستری، هر خبر مثبت یا منفی از مذاکرات و روابط خارجی می‌تواند به سرعت جریان نقدینگی را تغییر دهد.

پیش‌بینی بورس شنبه ۱۸ بهمن ۱۴۰۴

با توجه به روند هفته گذشته، انتظار می‌رود معاملات روز شنبه بیش از هر عامل داخلی، تحت تأثیر تحولات سیاسی و به‌ویژه نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا در عمان قرار گیرد. تجربه دوره‌های گذشته نشان داده است که بازار سهام ایران واکنش‌های هیجانی و سریعی به اخبار مرتبط با مذاکرات دارد و حتی سیگنال‌های غیررسمی نیز می‌تواند مسیر معاملات را دگرگون کند.

سناریوی خوش‌بینانه؛ تقویت تقاضا با سیگنال مثبت

در صورتی که خروجی مذاکرات عمان مثبت باشد و نشانه‌هایی از تداوم گفت‌وگوها و کاهش تنش‌های سیاسی مخابره شود، می‌توان انتظار داشت فضای روانی بازار بهبود پیدا کند. در چنین سناریویی، احتمال افزایش تقاضا در نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز بالا خواهد رفت و حتی ممکن است بخشی از این تقاضا به سایر گروه‌ها نیز سرایت کند. نتیجه این وضعیت می‌تواند حفظ حرکت رو به بالای شاخص کل و کاهش نسبی فشار فروش در کلیت بازار باشد، هرچند پایداری این روند همچنان به عوامل مکمل نیاز خواهد داشت.

سناریوی بدبینانه؛ بازگشت احتیاط و فشار فروش

در مقابل، اگر مذاکرات به بن‌بست برسد یا سیگنال‌هایی از تشدید ریسک‌های سیاسی و افزایش احتمال درگیری نظامی منتشر شود، فضای احتیاطی فعلی به سرعت تشدید خواهد شد. در چنین شرایطی، معامله‌گران محافظه‌کارتر می‌شوند و تمایل به نقدشوندگی دارایی‌ها افزایش می‌یابد. پیامد طبیعی این وضعیت، بازگشت فشار فروش، تضعیف تقاضا و احتمال اصلاح دوباره شاخص‌ها خواهد بود؛ اصلاحی که می‌تواند به‌ویژه سهام کوچک و متوسط را تحت فشار قرار دهد.

بازار در انتظار تعیین تکلیف متغیر کلیدی

آنچه در مجموع از رفتار بازار در هفته دوم بهمن و چشم‌انداز کوتاه‌مدت آن برمی‌آید، این است که بورس تهران در یک مقطع حساس و بلاتکلیف قرار دارد. کاهش فشار فروش و رشد شاخص کل، اگرچه نشانه‌ای مثبت محسوب می‌شود، اما واگرایی شاخص‌ها و وابستگی شدید بازار به اخبار سیاسی، از شکنندگی این وضعیت حکایت دارد. تا زمانی که تکلیف متغیرهای کلیدی به‌ویژه نتیجه گفت‌وگوهای عمان روشن نشود، انتظار شکل‌گیری یک روند صعودی قدرتمند و پایدار چندان واقع‌بینانه به نظر نمی‌رسد.

جمع‌بندی

معاملات هفته دوم بهمن نشان داد که بورس تهران توانسته موقتاً از فضای ریزشی فاصله بگیرد، اما این بازگشت بیش از آنکه ریشه در بهبود ساختاری بازار داشته باشد، حاصل حمایت محدود از نمادهای بزرگ و کاهش مقطعی فشار فروش است. افت شاخص هم‌وزن، زنگ خطری برای فعالان بازار محسوب می‌شود و تأکید می‌کند که بدنه بازار همچنان ضعیف است. در چنین شرایطی، مسیر کوتاه‌مدت بورس بیش از هر زمان دیگری به تحولات سیاسی و نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا وابسته شده و تا روشن شدن این ابهام، باید بازار را با نگاهی محتاطانه و تحلیلی دنبال کرد.