بازگشت محتاطانه بورس تهران به مدار صعود پس از تنش‌های منطقه‌ای

بازار سرمایه ایران در دومین روز هفته بار دیگر نشانه‌هایی از احیای تدریجی را به نمایش گذاشت؛ احیایی که هرچند هنوز با احتیاط و ناهمگونی همراه است، اما می‌تواند پیام روشنی برای فعالان بازار داشته باشد. رشد شاخص کل بورس تهران در شرایطی رقم خورد که بازار طی هفته‌های گذشته زیر فشار عوامل بیرونی و تنش‌های منطقه‌ای، یکی از پرنوسان‌ترین دوره‌های خود را تجربه کرده بود. افزایش ۱۰ هزار و ۲۰۵ واحدی شاخص کل و ایستادن آن در سطح چهار میلیون و ۱۷۴ هزار و ۱۸۷ واحد، اگرچه از نظر عددی جهش بزرگی محسوب نمی‌شود، اما از منظر روانی و تحلیلی اهمیت قابل توجهی دارد.

صعود شاخص کل و پیام‌های پنهان آن

رشد امروز شاخص کل بورس تهران پنجمین روز سبزپوشی بازار پس از هشت روز افت پی‌درپی به شمار می‌رود؛ افتی که عمدتاً ریشه در متغیرهای غیراقتصادی و فضای پرتنش منطقه‌ای داشت. همین موضوع باعث شده بود بسیاری از سرمایه‌گذاران، به‌ویژه حقیقی‌ها، با رویکردی محافظه‌کارانه‌تر رفتار کنند و بخشی از نقدینگی خود را از بازار خارج سازند. بازگشت شاخص کل به مسیر صعودی می‌تواند نشانه‌ای از تعدیل نگرانی‌ها و بازگشت نسبی آرامش به فضای تصمیم‌گیری فعالان بازار باشد.

با این حال، نباید از این نکته غافل شد که رشد شاخص کل لزوماً به معنای بهبود فراگیر در تمامی نمادها نیست. ترکیب وزنی شاخص کل باعث می‌شود تحرکات نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز اثر بیشتری بر آن بگذارد و همین موضوع امروز نیز خود را به‌وضوح نشان داد.

افت شاخص هم‌وزن و شکاف درونی بازار

در نقطه مقابل رشد شاخص کل، شاخص هم‌وزن امروز ۴۴۳۹ واحد کاهش یافت و در سطح یک میلیون و ۳۰ هزار و ۶۳۶ واحد متوقف شد. افت شاخص هم‌وزن به‌عنوان نماینده رفتار کلی‌تر بازار، بیانگر آن است که بخش قابل توجهی از نمادهای کوچک و متوسط همچنان در مسیر اصلاح یا رکود قرار دارند. این واگرایی میان شاخص کل و شاخص هم‌وزن، تصویر دوگانه‌ای از بازار سرمایه ترسیم می‌کند؛ بازاری که در آن نمادهای بزرگ با حمایت حقوقی‌ها و جریان نقدینگی هدفمند، شرایط بهتری دارند اما بدنه اصلی بازار هنوز به تعادل کامل نرسیده است.

تحلیلگران بازار سرمایه معتقدند تا زمانی که شاخص هم‌وزن نتواند هم‌راستا با شاخص کل حرکت کند، نمی‌توان از آغاز یک روند صعودی پایدار سخن گفت. به بیان دیگر، رشد فعلی بیش از آنکه یک موج فراگیر باشد، به حرکت‌های انتخابی و محدود در برخی صنایع و نمادها شباهت دارد.

ارزش معاملات و نشانه‌های نقدشوندگی

در معاملات امروز بازار سهام، ۶۳۴ هزار فقره معامله به ارزش حدود ۱۸ هزار میلیارد تومان به ثبت رسید. این ارقام نشان می‌دهد که اگرچه سطح معاملات نسبت به روزهای اوج بازار فاصله دارد، اما همچنان نقدشوندگی قابل قبولی در بازار برقرار است. ثبات نسبی ارزش معاملات می‌تواند نشانه‌ای از آن باشد که بخش قابل توجهی از سرمایه‌گذاران ترجیح داده‌اند به‌جای خروج کامل از بازار، استراتژی انتظار و نظاره را در پیش بگیرند.

ارزش معاملات، به‌ویژه در مقاطع پرنوسان، یکی از شاخص‌های کلیدی برای سنجش اعتماد فعالان بازار محسوب می‌شود. کاهش شدید این متغیر معمولاً زنگ خطری برای ورود بازار به فاز رکودی است، اما وضعیت فعلی نشان می‌دهد که بازار هنوز از این مرحله عبور نکرده و پتانسیل بازگشت تدریجی را در خود حفظ کرده است.

وضعیت فرابورس و تفاوت مسیرها

در فرابورس ایران، شرایط امروز متفاوت از بورس تهران رقم خورد. شاخص فرابورس با کاهش ۱۱۲ واحدی به سطح ۳۰ هزار و ۶۳۰ واحد رسید. همچنین تعداد معاملات فرابورس به ۳۲۳ هزار فقره و ارزش آن به ۱۰۹ هزار میلیارد تومان رسید. کاهش شاخص فرابورس در کنار افت شاخص هم‌وزن، بر این نکته تأکید دارد که بخش‌هایی از بازار که بیشتر متکی به شرکت‌های کوچک‌تر و پروژه‌محور هستند، همچنان تحت فشار قرار دارند.

با این حال، ارزش بالای معاملات فرابورس نشان می‌دهد که جابه‌جایی نقدینگی در این بازار همچنان فعال است و برخی سرمایه‌گذاران در حال بازآرایی سبدهای خود هستند. این تحرکات می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری فرصت‌های جدید در میان‌مدت باشد، به‌ویژه اگر فضای کلان سیاسی و اقتصادی به سمت ثبات حرکت کند.

مرور یک روند تاریخی پرنوسان

بازار سرمایه از ۲۴ آبان‌ماه وارد یک روند افزایشی قابل توجه شد و در این مسیر توانست رکوردهای متعددی را به ثبت برساند. عبور شاخص کل از کانال‌های ۳.۳ تا ۴.۵ میلیون واحد، آن هم در مدت‌زمانی نسبتاً کوتاه، یکی از کم‌سابقه‌ترین دوره‌های رشد بازار محسوب می‌شود. این صعود پرشتاب عمدتاً تحت تأثیر انتظارات تورمی، رشد نرخ ارز، افزایش ارزش جایگزینی دارایی‌ها و ورود نقدینگی جدید شکل گرفت.

اما با آغاز بهمن‌ماه، ورق بازار برگشت. متغیرهای غیراقتصادی و تشدید بحران‌های منطقه‌ای، فضای روانی بازار را به‌شدت تحت تأثیر قرار داد و شاخص کل را تا کانال ۳.۹ میلیون واحد عقب نشاند. این اصلاح، هرچند برای بسیاری از سهامداران نگران‌کننده بود، اما از منظر تحلیلی می‌توان آن را یک وقفه طبیعی پس از رشدهای سریع دانست.

بازپس‌گیری کانال‌های کلیدی و اهمیت آن

بازپس‌گیری کانال ۴ میلیون واحد در ۱۳ بهمن و سپس تثبیت در کانال ۴.۱ میلیون واحد در ۱۸ بهمن، نقاط عطف مهمی در مسیر اخیر شاخص کل محسوب می‌شوند. این سطوح روانی نقش مهمی در تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران دارند و عبور یا تثبیت بالای آن‌ها می‌تواند به‌عنوان سیگنال اعتمادساز عمل کند. رشد امروز شاخص کل نیز در ادامه همین مسیر ارزیابی می‌شود و نشان می‌دهد بازار تلاش دارد خود را از سایه نگرانی‌های اخیر خارج کند.

چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار سرمایه

با توجه به شرایط فعلی، چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار سرمایه همچنان به شدت وابسته به تحولات بیرونی و فضای سیاسی منطقه است. در صورتی که تنش‌ها فروکش کند و ابهامات غیراقتصادی کاهش یابد، بازار می‌تواند بار دیگر به سمت تعادل و حتی رشد ملایم حرکت کند. در مقابل، هرگونه شوک جدید می‌تواند روند شکننده فعلی را با چالش مواجه سازد.

از منظر بنیادی، بسیاری از شرکت‌های بورسی همچنان از منظر سودآوری در وضعیت قابل قبولی قرار دارند و همین موضوع می‌تواند در صورت بازگشت اعتماد، به‌عنوان پشتوانه‌ای برای بازار عمل کند. با این حال، تداوم واگرایی میان شاخص کل و شاخص هم‌وزن نشان می‌دهد که این بازگشت هنوز همه‌جانبه نیست.

جمع‌بندی

آنچه امروز در بازار سرمایه ایران رخ داد، بیش از آنکه نشانه آغاز یک موج صعودی قدرتمند باشد، پیام‌آور توقف روند نزولی و تلاش برای بازگشت به تعادل است. رشد شاخص کل در کنار افت شاخص هم‌وزن و کاهش شاخص فرابورس، تصویری پیچیده و چندلایه از بازار ارائه می‌دهد؛ بازاری که هنوز تحت تأثیر عوامل بیرونی قرار دارد اما نشانه‌هایی از مقاومت و احیا در آن دیده می‌شود. ادامه این مسیر به میزان زیادی به ثبات فضای کلان و رفتار هوشمندانه سیاست‌گذاران و سرمایه‌گذاران وابسته خواهد بود.