پای سیاست به بازار طلا باز شد؛ قیمت‌ها چرا نوسانی‌اند؟

بازار طلا و سکه در روزهای اخیر بار دیگر به یکی از کانون‌های توجه فعالان اقتصادی و سرمایه‌گذاران خرد تبدیل شده است. رشد قیمت‌ها در هفته‌های گذشته، هم‌زمان با تغییر رویکرد دولت در سیاست‌های ارزی و حرکت به سمت یکسان‌سازی نرخ ارز، انتظارات تورمی جدیدی را در بازار شکل داد. با این حال، داده‌های معاملاتی روز گذشته نشان می‌دهد که بازار پس از عبور از شوک اولیه، وارد مرحله‌ای از نوسان محدود و تثبیت نسبی شده و از هیجان شدید فاصله گرفته است.

در معاملات روز گذشته، هر قطعه سکه طرح جدید با قیمت ۱۹۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و سکه طرح قدیم با رقم ۱۹۳ میلیون تومان دادوستد شد. نیم‌سکه ۱۰۲ میلیون تومان، ربع‌سکه ۵۷ میلیون تومان و سکه یک گرمی ۲۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان قیمت خورد. همچنین هر گرم طلای ۱۸ عیار با نرخ ۱۹ میلیون و ۷۴۷ هزار و ۷۰۰ تومان معامله شد. این ارقام بیانگر آن است که بازار همچنان در سطوح قیمتی بالا قرار دارد، اما شتاب افزایشی آن نسبت به دوره‌های پرتنش گذشته کاهش یافته است.

وضعیت قیمت سکه و طلا در معاملات اخیر

ارقام ثبت‌شده در بازار نشان می‌دهد که سکه امامی یا همان طرح جدید همچنان لیدر قیمتی بازار است و فاصله آن با سکه طرح قدیم حفظ شده است. این اختلاف قیمت، علاوه بر تفاوت‌های فنی، به انتظارات سرمایه‌ای و نقدشوندگی بالاتر سکه طرح جدید بازمی‌گردد. در عین حال، رشد قیمت نیم‌سکه و ربع‌سکه نیز حاکی از حضور پررنگ تقاضای خرد در بازار است؛ تقاضایی که اغلب با هدف حفظ ارزش دارایی و پوشش ریسک تورم شکل می‌گیرد.

طلای ۱۸ عیار نیز که مبنای اصلی معاملات مصنوعات و بخشی از سرمایه‌گذاری‌های خرد به شمار می‌رود، در محدوده‌ای معامله شد که نشان‌دهنده تأثیر مستقیم نرخ ارز داخلی و قیمت انس جهانی بر آن است. ثبات نسبی این نرخ در روز گذشته، نشانه‌ای از کاهش التهابات کوتاه‌مدت در بازار ارز تلقی می‌شود؛ عاملی که همواره یکی از محرک‌های اصلی قیمت طلا در داخل کشور بوده است.

اثر سیاست ارزی دولت بر بازار طلا و سکه

عبادالله محمدولی، کارشناس بازار طلا و سکه، با اشاره به تحولات اخیر، تأکید دارد که تصمیم دولت برای حرکت به سمت یکسان‌سازی نرخ ارز، در ابتدا شوک روانی قابل‌توجهی به بازار وارد کرد. به گفته او، این شوک باعث افزایش محسوس قیمت طلا و سکه شد، اما پس از آن، بازار به‌تدریج وارد فاز آرام‌تری شد و نوسانات در دامنه محدودتری ادامه یافت.

تحلیل‌گران بر این باورند که سیاست‌های کنترلی دولت در حوزه ارز، اگر به‌صورت پایدار و هماهنگ اجرا شود، می‌تواند نقش مهمی در مهار نوسانات بازار طلا ایفا کند. مدیریت نرخ ارز، به‌عنوان متغیر کلیدی اثرگذار بر قیمت طلا، این ظرفیت را دارد که از جهش‌های ناگهانی جلوگیری کرده و انتظارات تورمی را تعدیل کند. محمدولی نیز بر همین نکته تأکید می‌کند و معتقد است که حتی در شرایطی که قیمت انس جهانی در مسیر صعودی قرار گیرد، کنترل بازار ارز می‌تواند مانع از انتقال کامل این افزایش به بازار داخلی شود.

نقش اخبار مذاکرات و تحولات سیاسی

یکی از عوامل اثرگذار بر نوسانات مقطعی اخیر، فضای خبری مرتبط با مذاکرات و تحولات سیاسی منطقه‌ای است. محمدولی با اشاره به این موضوع، تأکید می‌کند که تغییرات قیمت در روزهای گذشته بیشتر ریشه در اخبار و گمانه‌زنی‌های سیاسی دارد و نباید آن را صرفاً به سیاست‌های اقتصادی دولت نسبت داد. تجربه بازار نشان داده است که هرگونه خبر مثبت یا منفی از مذاکرات، می‌تواند به‌سرعت بر انتظارات فعالان بازار اثر بگذارد و موج‌های کوتاه‌مدت قیمتی ایجاد کند.

در این میان، قیمت انس جهانی طلا نیز متغیری تعیین‌کننده است. افزایش قیمت انس و رسیدن آن به سطوح بالاتر، می‌تواند زمینه‌ساز رشد قیمت‌ها در بازار داخلی شود، به‌ویژه اگر هم‌زمان با آن، نرخ ارز نیز با نوسان صعودی مواجه شود. با این حال، کارشناسان معتقدند که وزن اخبار داخلی و سیاست‌های ارزی در مقطع کنونی، بیش از تحولات بازار جهانی بر قیمت طلا در ایران اثرگذار است.

تقاضای پایان سال و فشار بر بازار

با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال، الگوی تقاضا در بازار طلا و سکه تغییر می‌کند. افزایش نیاز شرکت‌ها و فعالان اقتصادی به تسویه‌حساب‌های مالی، در کنار تلاش برخی خانوارها برای حفظ ارزش دارایی پیش از ورود به سال جدید، باعث رشد تقاضا می‌شود. محمدولی در این‌باره هشدار می‌دهد که اگر عرضه متناسب با این افزایش تقاضا نباشد، احتمال رشد قیمت‌ها وجود خواهد داشت.

این تقاضای فصلی، معمولاً به‌صورت مقطعی عمل می‌کند، اما در شرایطی که بازار با نااطمینانی‌های اقتصادی و سیاسی همراه باشد، می‌تواند اثر پررنگ‌تری بر قیمت‌ها بگذارد. از این رو، مدیریت عرضه و ایجاد شفافیت در سیاست‌های اقتصادی، نقش مهمی در جلوگیری از شکل‌گیری موج‌های قیمتی جدید خواهد داشت.

تغییر الگوی خرید و رکود در بازار مصنوعات

یکی از نکات قابل‌توجه در تحلیل بازار طلا، تغییر الگوی خرید مردم در ماه‌های اخیر است. به گفته محمدولی، گرایش خریداران از مصنوعات طلا به سمت سکه و به‌ویژه طلای آب‌شده افزایش یافته است. این تغییر، ریشه در کاهش قدرت خرید خانوارها و نگاه سرمایه‌ای به طلا دارد؛ نگاهی که در آن، اجرت ساخت و مالیات اهمیت کمتری نسبت به نقدشوندگی و بازدهی احتمالی پیدا می‌کند.

با این حال، این کارشناس بازار طلا نسبت به ورود افراد عادی به بازار طلای آب‌شده بدون آگاهی کافی هشدار می‌دهد. طلای آب‌شده بیشتر کاربرد صنعتی و معاملاتی در چرخه تولید دارد و تشخیص عیار و اصالت آن نیازمند تخصص است. عدم آگاهی در این حوزه می‌تواند ریسک‌هایی برای سرمایه مردم ایجاد کند و حتی زمینه سوءاستفاده را فراهم آورد.

در مقابل، بازار مصنوعات طلا با رکودی کم‌سابقه مواجه شده است. کاهش فروش واحدهای صنفی، فشار مضاعفی بر فعالان این بخش وارد کرده و بخش بزرگی از تقاضا را به سمت سکه و طلای آب‌شده سوق داده است. این وضعیت، علاوه بر پیامدهای اقتصادی، می‌تواند بر اشتغال و تولید در صنعت طلا نیز اثر منفی بگذارد.

چشم‌انداز بازار طلا و سکه

با جمع‌بندی داده‌ها و اظهارات کارشناسان، می‌توان گفت بازار طلا و سکه در مقطع کنونی در وضعیت انتظار به سر می‌برد. از یک‌سو، سیاست‌های ارزی دولت و تلاش برای کنترل بازار، مانعی در برابر جهش‌های شدید قیمتی ایجاد کرده و از سوی دیگر، عوامل بیرونی مانند قیمت انس جهانی، اخبار مذاکرات و تقاضای پایان سال، همچنان پتانسیل ایجاد نوسان را دارند.

سرمایه‌گذاران خرد در چنین شرایطی، بیش از هر زمان دیگری نیازمند تحلیل دقیق و پرهیز از تصمیم‌های هیجانی هستند. توجه به متغیرهای بنیادین، آگاهی از ریسک‌های بازار و در نظر گرفتن افق زمانی سرمایه‌گذاری، می‌تواند از بروز زیان‌های احتمالی جلوگیری کند.

جمع‌بندی

بازار طلا و سکه پس از تجربه شوک اولیه ناشی از سیاست‌های ارزی جدید، وارد مرحله‌ای از تثبیت نسبی شده است. قیمت‌ها در سطوح بالا باقی مانده‌اند، اما نوسانات آن‌ها محدودتر از دوره‌های پرالتهاب گذشته است. نقش سیاست‌های کنترلی دولت در حوزه ارز، در کنار مدیریت انتظارات و شفافیت اقتصادی، می‌تواند در بلندمدت به آرامش بیشتر بازار کمک کند. با این حال، تأثیر اخبار سیاسی، تحولات جهانی و تقاضای فصلی پایان سال همچنان به‌عنوان عوامل تعیین‌کننده باقی خواهند ماند و مسیر آینده بازار را شکل خواهند داد.