بازار جهانی نفت در روز پنجشنبه ۲۳ بهمن ۱۴۰۴ شاهد تحرکات معناداری در سمت قیمتها بود؛ تحرکاتی که از نگاه تحلیلگران انرژی، ریشه در همزمانی چند عامل کلیدی سیاسی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی دارد. افزایش تنشهای منطقهای، نگرانی از محدود شدن عرضه و انتظارات مثبت نسبت به تقاضای جهانی، فضایی را در بازار ایجاد کرده که به تقویت نسبی قیمتها منجر شده است. در چنین شرایطی، نفت برنت بهعنوان شاخص اصلی قیمتگذاری در بازارهای بینالمللی به محدوده حساس ۷۰ دلار نزدیک شده و نفت خام آمریکا نیز مسیر افزایشی مشابهی را تجربه کرده است؛ هرچند با شیب ملایمتر.
جایگاه نفت برنت در معادلات امروز بازار جهانی
نفت خام برنت امروز در بازه قیمتی ۶۹ دلار و ۶۰ سنت تا ۶۹ دلار و ۹۰ سنت در هر بشکه معامله شد؛ محدودهای که از منظر روانی برای فعالان بازار انرژی اهمیت ویژهای دارد. نزدیک شدن برنت به مرز ۷۰ دلار، این پیام را به بازار مخابره میکند که توازن عرضه و تقاضا بار دیگر به نفع فروشندگان در حال تغییر است. بسیاری از معاملهگران معتقدند عبور تثبیتشده از این سطح میتواند انتظارات صعودی جدیدی را در بازار شکل دهد و حتی مسیر حرکت قیمتها را در کوتاهمدت بازتعریف کند.
تحلیل دادههای موجود نشان میدهد کاهش نسبی ذخایر نفتی در برخی اقتصادهای بزرگ مصرفکننده و همزمانی آن با پیشبینی افزایش مصرف در ماههای آینده، نقش مهمی در حمایت از قیمت نفت برنت ایفا کرده است. از سوی دیگر، سیگنالهای محدودکننده عرضه از سوی تولیدکنندگان بزرگ نیز به این روند دامن زده و باعث شده معاملهگران با احتیاط بیشتری به سمت فروش حرکت کنند.
نفت خام آمریکا و واکنش محتاطانهتر بازار
در سوی دیگر بازار، نفت خام وست تگزاس اینترمدیت نیز امروز افزایش قیمت را تجربه کرد و در بازه ۶۴ دلار و ۶۰ سنت تا ۶۵ دلار و ۱۰ سنت در هر بشکه قرار گرفت. هرچند فاصله قیمتی WTI با برنت همچنان حفظ شده، اما روند صعودی این شاخص نیز نشاندهنده بهبود نسبی فضای تقاضا در بازار انرژی است. تحلیلگران بر این باورند که سیاستهای پولی ایالات متحده و دادههای مرتبط با ذخایر نفتی این کشور، همچنان نقش تعیینکنندهای در جهتدهی به قیمت WTI دارند.
در هفتههای اخیر، انتشار برخی آمارها از کاهش سرعت رشد ذخایر نفتی آمریکا باعث شده فشار فروش بر WTI کاهش یابد. با این حال، نگرانیها درباره سیاستهای انقباضی و تأثیر آن بر رشد اقتصادی، مانع از جهشهای پرشتاب در قیمت نفت آمریکا شده است. به همین دلیل، واکنش WTI به تحولات جهانی محتاطانهتر از برنت ارزیابی میشود.
تنشهای ژئوپلیتیکی و سایه آن بر عرضه جهانی نفت
یکی از مهمترین محرکهای افزایش قیمت جهانی نفت در معاملات امروز، تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی بهویژه در خاورمیانه بوده است. این منطقه بهعنوان قلب تپنده تولید و صادرات نفت جهان، همواره حساسیت بالایی در بازار انرژی ایجاد میکند. هرگونه نشانه از بیثباتی سیاسی یا امنیتی در این جغرافیا، به سرعت نگرانیها درباره اختلال در زنجیره عرضه را افزایش میدهد و قیمتها را به واکنش وادار میکند.
فعالان بازار معتقدند حتی اگر اختلال واقعی در صادرات نفت رخ ندهد، صرف افزایش ریسک ژئوپلیتیکی برای بالا بردن پرمیوم قیمتی کافی است. همین عامل باعث شده امروز قیمت نفت با وجود نبود اخبار رسمی از کاهش عرضه، مسیر صعودی را دنبال کند.
نقش اوپکپلاس در محدودسازی عرضه
در کنار عوامل ژئوپلیتیکی، سیاستهای تولیدی اوپکپلاس نیز همچنان یکی از متغیرهای کلیدی بازار نفت به شمار میرود. پایبندی نسبی اعضای این ائتلاف به سیاستهای کنترلی تولید، عرضه جهانی نفت را در سطحی نگه داشته که با رشد تقاضای پیشبینیشده همخوانی کامل ندارد. این عدم توازن نسبی، بهطور طبیعی به نفع افزایش قیمتها عمل میکند.
کارشناسان بازار انرژی بر این باورند که اوپکپلاس در شرایط فعلی تمایل چندانی به افزایش قابل توجه تولید ندارد؛ چرا که حفظ قیمتها در سطوح بالاتر، برای بسیاری از کشورهای عضو از نظر بودجهای اهمیت بالایی دارد. همین رویکرد باعث شده بازار با دیدی صعودی به آینده کوتاهمدت قیمت نفت نگاه کند.
تقاضای جهانی و انتظارات فصلی بازار
یکی دیگر از ابعاد مهم تحولات امروز بازار نفت، چشمانداز تقاضای جهانی است. نزدیک شدن به دورههایی از سال که مصرف سوخت در بخش حملونقل و صنعت افزایش مییابد، همواره بهعنوان یک عامل حمایتی برای قیمت نفت عمل میکند. در شرایطی که نشانههایی از ثبات نسبی رشد اقتصادی در برخی مناطق جهان مشاهده میشود، این انتظار شکل گرفته که تقاضای نفت در ماههای آینده تقویت شود.
همین انتظارات فصلی، در کنار دادههای مثبت از برخی اقتصادهای بزرگ، فضای روانی بازار را به سمت خرید سوق داده و از افت قیمتها جلوگیری کرده است. تحلیلگران تأکید میکنند که اگر این پیشبینیها محقق شود، بازار نفت میتواند وارد فاز جدیدی از ثبات قیمتی در سطوح بالاتر شود.
بازار نفت در تقاطع سیاست و اقتصاد
بررسی تحولات امروز بازار جهانی نفت نشان میدهد که این بازار بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر همزمان سیاست و اقتصاد قرار دارد. از یک سو تصمیمات سیاسی و تنشهای منطقهای، ریسک عرضه را افزایش داده و از سوی دیگر دادههای اقتصادی و سیاستهای پولی، مسیر تقاضا را شکل میدهد. این همپوشانی عوامل، باعث شده نوسانات قیمت نفت در کوتاهمدت افزایش یابد و پیشبینیهای قطعی دشوارتر شود.
با این حال، آنچه در معاملات امروز مشهود بود، غلبه عوامل صعودی بر بازار و عقبنشینی نسبی فشارهای کاهشی است. این وضعیت میتواند در صورت تداوم شرایط فعلی، به تثبیت قیمتها در سطوح بالاتر منجر شود.
چشمانداز کوتاهمدت قیمت نفت
بسیاری از کارشناسان انرژی معتقدند اگر تنشهای سیاسی ادامه پیدا کند و دادههای تقاضا همچنان مثبت باقی بماند، عبور نفت برنت از مرز ۷۰ دلار در کوتاهمدت دور از انتظار نخواهد بود. در چنین سناریویی، WTI نیز میتواند با فاصلهای مشخص، به حرکت صعودی خود ادامه دهد و در کانال ۶۵ دلار تثبیت شود.
در مقابل، هرگونه تغییر ناگهانی در سیاستهای اقتصادی قدرتهای بزرگ یا انتشار دادههایی که از افزایش غیرمنتظره ذخایر نفتی حکایت داشته باشد، میتواند روند بازار را معک ر کند. از این رو، فعالان بازار با دقت بالا تحولات سیاسی و اقتصادی را رصد میکنند تا بتوانند استراتژیهای معاملاتی خود را با شرایط جدید تطبیق دهند.
جمعبندی
آنچه امروز در بازار جهانی نفت رخ داد، نتیجه همزمانی چند عامل تعیینکننده بود؛ از تنشهای ژئوپلیتیکی و سیاستهای کنترلی اوپکپلاس گرفته تا انتظارات مثبت نسبت به تقاضای جهانی. نزدیک شدن نفت برنت به مرز ۷۰ دلار و حرکت WTI به سمت کانال ۶۵ دلار، نشان میدهد بازار انرژی وارد مرحلهای حساس شده که در آن اخبار سیاسی و دادههای اقتصادی میتوانند نقش تعیینکنندهای در جهتدهی به قیمتها ایفا کنند. در چنین فضایی، ثبات یا عبور از سطوح فعلی، بیش از هر چیز به تداوم شرایط موجود و واکنش بازیگران اصلی بازار بستگی خواهد داشت.
