بازار جهانی نفت در پایان هفتهای پرتنش دوباره وارد محدوده سهرقمی شد؛ برنت در معاملات جمعه تا ۱۰۹.۹۷ دلار پیش رفت و نفت آمریکا نیز از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرد. تشدید تبادل حملات ایران و آمریکا در حوالی تنگه هرمز، در کنار تصرف بندر راهبردی المخا توسط حوثیهای یمن و افزایش تهدید علیه مسیر بابالمندب، معاملهگران را با سناریویی کمسابقه روبهرو کرده است: تحت فشار قرار گرفتن همزمان دو گلوگاه مهم انرژی در دو سوی شبهجزیره عربستان. با این حال یک اصلاح آماری مهم لازم است؛ دادههای رویترز رشد هفتگی برنت را نزدیک ۱۳ درصد نشان میدهند و جهش بیش از ۳۰ درصدی مربوط به مقایسه با کفهای اوایل ماه اوت است، نه صرفاً یک هفته اخیر.
از بامداد سهشنبه ۱۷ شهریور ۱۴۰۵، قیمت نرخ سوم بنزین دو برابر میشود و از لیتری ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان میرسد؛ با این حال دولت تأکید کرده است سهمیههای اصلی خودروهای شخصی، یعنی ۶۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی و ۵۰ لیتر بنزین ۳۰۰۰ تومانی، بدون تغییر باقی خواهد ماند. کارت آزاد جایگاههای سوخت نیز جمعآوری نمیشود و همچنان در دسترس رانندگان خواهد بود. افزایش شدید مصرف بنزین، فاصله حدود ۱۰ میلیون لیتری میان تولید و مصرف روزانه و تلاش برای سوق دادن مالکان خودرو به استفاده از کارت شخصی، سه عامل اصلی پشت این تصمیم تازه دولت هستند.
بازار جهانی نفت در پایان هفتهای پرتنش دوباره به محدودهای رسیده که احتمال نفت ۱۰۰ دلاری را به بحث اصلی معاملهگران تبدیل کرده است. نفت برنت روز جمعه حوالی ۹۵ تا ۹۶ دلار معامله شد و وست تگزاس اینترمدیت آمریکا از ۹۱ دلار عبور کرد؛ جهشی که عمدتاً از تشدید دوباره درگیری آمریکا و ایران، کاهش رفتوآمد قابل مشاهده کشتیها در تنگه هرمز و فشار تازه بر بازار فرآوردههای نفتی ناشی میشود. در سوی مقابل، افزایش شدید صادرات عراق و احتمال توافق در جنگ روسیه و اوکراین بخشی از فشار صعودی را خنثی کرده است. مسئله اصلی اکنون نه فقط حجم نفت موجود در بازار، بلکه این پرسش است که واقعاً روزانه چند میلیون بشکه نفت توان عبور امن از هرمز را دارد.
قیمت جهانی نفت پنجشنبه ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ پس از سه روز رشد متوالی و ثبت بالاترین سطح از ۲۴ ژوئیه، اندکی عقب نشست. نفت برنت در معاملات امروز حوالی ۹۵ دلار و وستتگزاس اینترمدیت در محدوده ۹۰.۵ تا ۹۰.۶ دلار معامله شد. افت امروز در شرایطی اتفاق افتاد که تردد کشتیها از تنگه هرمز همچنان بهشدت پایینتر از میانگین است و درگیری ایران و آمریکا ریسک اختلال عرضه را بالا نگه داشته، اما جهش صادرات نفت عراق از ۱.۳۵ میلیون به ۲.۳۴ میلیون بشکه در روز، تخفیفهای سنگین بغداد و انتظار برای افزایش بیشتر عرضه در سپتامبر بخشی از فشار صعودی بازار را خنثی کرده است.
بازار جهانی نفت در معاملات دوشنبه ۲ شهریور ۱۴۰۵، برابر با ۲۴ اوت ۲۰۲۶، با موج فروش و شناسایی سود آغاز شد و قیمت هر دو شاخص اصلی نفت بیش از یک درصد کاهش یافت. با این حال، افت قیمت نفت بیش از آنکه نشانه آرامشدن بازار باشد، یک اصلاح قیمتی پس از جهش هفته گذشته است؛ زیرا معاملهگران همزمان در انتظار جزئیات تحریمهای تازه آمریکا علیه ایران هستند و هر محدودیت جدید بر صادرات نفت ایران یا خریداران آسیایی آن میتواند دوباره قیمتها را صعودی کند.
محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، امروز شنبه ۳۱ مرداد ۱۴۰۵ با ارائه آماری تازه از ناترازی بنزین و توزیع نابرابر یارانه سوخت، بار دیگر بر ضرورت اصلاح الگوی مصرف انرژی در ایران تأکید کرد. به گفته او، مصرف بنزین دهک پردرآمد حدود ۲۳ تا ۲۴ برابر دهک نخست است و در یکی از روزهای جنگ ۱۲روزه، مصرف بنزین کشور حتی به رکورد ۱۹۷ میلیون لیتر رسید؛ رقمی که حدود ۸۷ میلیون لیتر بالاتر از تولید عادی روزانه کشور است. این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که بحث اصلاح سهمیهها و سیاستهای قیمتی بنزین طی روزهای اخیر دوباره به یکی از موضوعات مهم اقتصادی تبدیل شده است.
بازار جهانی نفت هفته را با جهشی قابل توجه به پایان رساند؛ نفت برنت روز جمعه در ۹۴.۳۹ دلار و نفت خام آمریکا در ۸۷.۰۶ دلار بسته شد و هر دو شاخص بیش از ۵ درصد رشد هفتگی ثبت کردند. عامل اصلی صعود، افزایش دوباره ریسک ژئوپلیتیکی در خاورمیانه، تهدید دولت دونالد ترامپ به اعمال فشار اقتصادی بر شرکای تجاری ایران و ادامه اختلال در عبور کشتیها از تنگه هرمز بود. با این حال، بازار هنوز با یک «کمبود مطلق نفت» روبهرو نیست؛ زیرا مسیرهای جایگزین، افزایش عرضه از برخی تولیدکنندگان و نفت شیل آمریکا بخشی از شوک هرمز را خنثی کردهاند.
بازار نفت در پایان هفته زیر سایه تنگه هرمز باقی مانده است. برنت که پنجشنبه با جهش ۲.۴ درصدی تا ۹۳ دلار و ۷۸ سنت بالا رفته بود، در معاملات جمعه بخشی بسیار کوچک از رشد خود را پس داد، اما همچنان در مسیر دومین افزایش هفتگی متوالی قرار دارد. داده تازه کپلر تصویر نگرانکنندهتری از سمت عرضه ارائه میکند: روز پنجشنبه فقط ۷ کشتی کالایی از تنگه هرمز عبور کردند؛ نصف تعداد روز قبل و بسیار کمتر از شرایط پیش از جنگ. همین افت تردد، در کنار تهدید واشنگتن به اعمال «سختترین تحریمهای تاریخ» علیه ایران، باعث شده نفت با وجود افزایش غیرمنتظره ذخایر خام آمریکا همچنان بالای ۹۳ دلار باقی بماند.
شایعه بنزین ۳۰ هزار تومانی بار دیگر بازار خبر را ملتهب کرده، اما بررسی آخرین مواضع رسمی تا چهارشنبه ۲۸ مرداد ۱۴۰۵ نشان میدهد هیچ نرخ سراسری ۳۰ هزار تومانی برای بنزین ابلاغ نشده است. آنچه قطعی است، وجود بحث جدی در دولت برای اصلاح نظام توزیع سوخت، بررسی چند سناریوی تازه و افزایش سهمیه کارت سوخت شخصی شهروندان کرمان به ۱۶۰ لیتر از ابتدای شهریور است. طرح عرضه بنزین با نرخ پالایشگاهی ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان در کرمان نیز پیش از اجرا متوقف شد و محمدرضا عارف گفته حتی عدد اعلامشده در استان با تصمیم مورد بررسی در مرکز تفاوت داشته است.
در حالی که طی روزهای اخیر اخبار مربوط به «نرخ چهارم بنزین» و اجرای آزمایشی طرحهای جدید سوخت دوباره نگرانیهایی درباره افزایش قیمت بنزین ایجاد کرده است، رضا سپهوند، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس، میگوید فعلاً برنامهای برای افزایش عمومی قیمت بنزین وجود ندارد. با این حال او همزمان از واقعیتی سخن گفته که نمیتوان آن را نادیده گرفت: ایران با وجود برخورداری از ذخایر عظیم نفت و گاز، در بنزین، برق و حتی آب با ناترازی روبهروست. آمارهای رسمی نیز نشان میدهد متوسط مصرف بنزین در روزهای میانی مرداد از ۱۳۳ میلیون لیتر گذشته و در بعضی روزها تا بیش از ۱۴۰ میلیون لیتر بالا رفته است؛ اعدادی که نشان میدهد مسئله بنزین حتی بدون افزایش قیمت نیز یکی از مهمترین چالشهای اقتصادی کشور باقی خواهد ماند.