سقوط قیمت نفت با سیگنال آتش‌بس ایران و آمریکا؛ برنت به ۱۰۴ دلار رسید، اما بازار دوباره غافلگیر می‌شود؟

بازار جهانی نفت آخرین جلسه معاملاتی هفته را نزولی به پایان رساند. قراردادهای آتی نفت برنت با کاهش ۲ دلار و ۲۸ سنتی، معادل ۲.۱ درصد، در سطح ۱۰۴ دلار و ۳۲ سنت در هر بشکه تسویه شدند. نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز ۲ دلار و ۲۰ سنت یا ۲.۳ درصد کاهش یافت و به ۹۲ دلار و ۴۱ سنت رسید. در مجموع هفتگی، برنت کمتر از یک درصد رشد کرد، اما WTI حدود هشت درصد پایین آمد؛ اختلاف عملکردی که خود یکی از مهم‌ترین نشانه‌های تغییر شرایط بازار انرژی آمریکاست.

چرا قیمت نفت روز جمعه کاهش یافت؟

مهم‌ترین عامل فروش در بازار نفت، افزایش امیدها به یک مسیر دیپلماتیک برای کاهش درگیری میان ایران و آمریکا بود. منابع نزدیک به مذاکرات به رویترز گفته‌اند مذاکره‌کنندگان دو طرف در نیویورک در حال بررسی یک مسیر مرحله‌ای هستند که در چارچوب آن، ایران می‌تواند تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز را تسهیل کند و آمریکا نیز اقداماتی برای کاهش یا رفع محاصره اقتصادی ایران انجام دهد.

برای معامله‌گران نفت، تنگه هرمز مهم‌ترین بخش این معادله است. هر خبر درباره افزایش احتمال بازگشت تردد عادی کشتی‌ها از این آبراه می‌تواند بخشی از ریسک ژئوپلیتیکی موجود در قیمت نفت را کاهش دهد. به همین دلیل، حتی بدون امضای یک توافق نهایی، صرف انتشار خبر مذاکره درباره هرمز کافی بود تا بخشی از خریداران موقعیت‌های صعودی خود را کاهش دهند.

البته بازار در روز جمعه بر مبنای «انتظار» معامله می‌کرد، نه یک توافق قطعی. همین تفاوت می‌تواند برای قیمت نفت در هفته آینده بسیار مهم باشد.

خبر جدید پس از بسته‌شدن بازار؛ آیا معادله نفت دوباره تغییر می‌کند؟

نکته مهم این است که پس از پایان معاملات جمعه، فضای خبری تغییر کرده است. رویترز روز شنبه ۲۶ سپتامبر گزارش داد ایران همچنان منتظر پاسخ رسمی آمریکا به پیشنهاد خود برای بازگشایی تنگه هرمز و پایان درگیری‌هاست؛ در همان گزارش به خبر وال‌استریت ژورنال اشاره شده که به نقل از مقام‌های آمریکایی نوشته دونالد ترامپ پیشنهاد ایران را نپذیرفته است. رویترز در زمان انتشار گزارش تأکید کرد که ایران در انتظار موضع رسمی واشنگتن است.

بنابراین، افت دو درصدی نفت در روز جمعه را باید با احتیاط تفسیر کرد. قیمت پایانی بازار منعکس‌کننده افزایش امید به پیشرفت دیپلماتیک بود، اما اگر معامله‌گران در آغاز هفته آینده احتمال توافق فوری را کمتر ارزیابی کنند، ممکن است بخشی از افت جمعه جبران شود.

از منظر بازار، تفاوت میان «مذاکره درباره بازگشایی هرمز» و «توافق عملی برای بازگشایی هرمز» بسیار بزرگ است.

تنگه هرمز همچنان کلید اصلی قیمت نفت است

داده‌های اولیه شرکت ردیابی کشتی کپلر نشان می‌دهد جریان نفت خام خروجی از تنگه هرمز در هفته‌ای که از ۲۰ سپتامبر آغاز شده، به ۳۳.۷ میلیون بشکه رسیده است. این میزان تقریباً در مسیر حجم هفته قبل قرار دارد. پیش از آغاز درگیری ایران، حدود ۲۰ درصد عرضه جهانی نفت از تنگه هرمز عبور می‌کرد و به همین دلیل هر تغییر در شرایط این آبراه بلافاصله روی بازار جهانی انرژی اثر می‌گذارد.

داده‌های کپلر همچنین نشان داده‌اند بخش مهمی از محموله‌های اخیر مربوط به نفت عربستان سعودی و سپس عراق بوده است. افزایش جریان نفت در هرمز برای بازار یک سیگنال آرام‌کننده محسوب می‌شود، زیرا نشان می‌دهد عرضه با وجود ریسک‌های نظامی کاملاً متوقف نشده است.

اما در نقطه مقابل، تداوم محدودیت‌های دریایی یا تشدید دوباره درگیری‌ها می‌تواند همین مسیر را به سرعت تغییر دهد.

ممنوعیت صادرات گازوئیل آمریکا چگونه WTI را تحت فشار گذاشت؟

عامل دوم افت نفت، گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال محدود شدن صادرات گازوئیل آمریکا بود. این موضوع بیش از نفت برنت، روی WTI فشار وارد کرده و یکی از دلایل اصلی رشد فاصله قیمت میان دو شاخص بوده است.

منطق بازار ساده است: اگر صادرات گازوئیل آمریکا محدود شود، حجم بیشتری از این فرآورده در داخل آمریکا باقی می‌ماند. افزایش ذخایر می‌تواند پالایشگاه‌ها را مجبور کند ظرفیت پالایش نفت خام را کاهش دهند و در نتیجه تقاضای آنها برای نفت خام آمریکا کمتر شود.

برآوردهای منتشرشده نشان می‌دهد در سناریوی اعمال محدودیت کامل، پالایشگاه‌های آمریکا ممکن است مجبور شوند مصرف نفت خام خود را به میزان قابل‌توجهی کاهش دهند. مؤسسه وود مکنزی برآورد کرده در یک سناریوی ممنوعیت صادرات، کاهش نرخ پالایش می‌تواند از دو میلیون بشکه در روز عبور کند که معادل حدود ۱۲ درصد مصرف فعلی نفت خام پالایشگاه‌های آمریکاست.

همین نگرانی باعث شده تخفیف WTI در برابر برنت افزایش یابد. رویترز گزارش داده فاصله برنت و WTI در روزهای اخیر به بالاترین سطح از ماه مه رسیده است.

با این حال هنوز تصمیم قطعی درباره ممنوعیت صادرات اتخاذ نشده است. گزارش‌ها از اختلاف‌نظر در دولت آمریکا حکایت دارد و مقام‌های آمریکایی گزینه‌های دیگری از جمله محدودیت داوطلبانه صادرات را نیز بررسی کرده‌اند.

حملات انصارالله به عربستان؛ ریسک صعودی که بازار نمی‌تواند نادیده بگیرد

در حالی که خبرهای دیپلماتیک فشار نزولی ایجاد کردند، نگرانی درباره عربستان سعودی همچنان مانعی برای افت شدیدتر نفت بود.

انصارالله یمن طی روزهای اخیر حملاتی علیه اهدافی در عربستان انجام داده و بازار نگران است افزایش دامنه این حملات به زیرساخت‌های انرژی یا مسیرهای صادرات نفت عربستان آسیب بزند. گزارش رویترز نیز تأکید کرده مقام‌های نظامی عربستان، ترکیه و پاکستان درباره تقویت هماهنگی امنیتی در برابر این تهدیدها رایزنی کرده‌اند.

اهمیت این موضوع برای نفت روشن است؛ عربستان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان نفت جهان است و اختلال در زیرساخت‌های تولید، خطوط لوله یا بنادر این کشور می‌تواند به سرعت عرضه جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.

به همین دلیل بازار فعلاً میان دو نیروی متضاد گرفتار شده است: امید به بازگشایی هرمز قیمت را پایین می‌کشد، اما نگرانی درباره عربستان و سایر نقاط خاورمیانه اجازه نمی‌دهد ریسک عرضه کاملاً از قیمت نفت حذف شود.

آمریکا و چین؛ عامل پنهان سمت تقاضای نفت

عامل دیگری که معامله‌گران در هفته آینده دنبال خواهند کرد، روابط تجاری آمریکا و چین است. هر توافقی که تنش تجاری میان دو اقتصاد بزرگ جهان را کاهش دهد، می‌تواند چشم‌انداز رشد اقتصادی را تقویت کند و در نهایت به افزایش مصرف انرژی منجر شود.

رویترز گزارش داده هرگونه کاهش تنش تجاری میان واشنگتن و پکن می‌تواند به بهبود رشد و تقاضای انرژی کمک کند. از آنجا که چین یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان نفت جهان است، تغییر چشم‌انداز اقتصاد این کشور می‌تواند در سمت تقاضا به اندازه تحولات خاورمیانه در سمت عرضه مهم باشد.

پیش‌بینی قیمت نفت؛ برنت در محدوده ۱۰۰ دلار می‌ماند؟

در کوتاه‌مدت، سه متغیر تعیین‌کننده مسیر نفت خواهند بود: سرنوشت مذاکرات ایران و آمریکا، وضعیت تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز و امنیت زیرساخت‌های نفتی عربستان.

اگر مسیر دیپلماتیک به سمت یک توافق عملی حرکت کند و جریان نفت از هرمز افزایش یابد، بخش بیشتری از ریسک ژئوپلیتیکی می‌تواند از قیمت برنت تخلیه شود و بازار دوباره سطوح نزدیک به ۱۰۰ دلار را آزمایش کند.

اما سناریوی مخالف نیز جدی است. اگر گزارش‌ها درباره رد پیشنهاد ایران به کاهش انتظارات برای آتش‌بس منجر شود یا حملات منطقه‌ای زیرساخت‌های انرژی را هدف قرار دهد، معامله‌گران ممکن است دوباره به سمت خرید نفت حرکت کنند.

در نتیجه، کاهش قیمت نفت در معاملات جمعه بیش از آنکه نشانه پایان موج صعودی باشد، حاصل تغییر موقت وزن ریسک‌هاست. برنت ۱۰۴ دلاری همچنان مقدار قابل‌توجهی ریسک ژئوپلیتیک در خود دارد و بازار نفت در آستانه هفته جدید بیش از هر زمان دیگری به خبرهای سیاسی و وضعیت واقعی جریان نفت از هرمز حساس خواهد بود.