فولاد ایرانیان
انفجار قیمت نفت در بازار جهانی؛ برنت به ۱۱۰ دلار رسید، آیا بحران خاورمیانه نفت را گران‌تر می‌کند؟
قیمت جهانی نفت با تشدید تنش‌های نظامی در خاورمیانه و افزایش نگرانی‌ها درباره امنیت تنگه هرمز، بار دیگر روند صعودی قدرتمندی را آغاز کرده است. نفت برنت با جهش نزدیک به ۴ درصدی به مرز حساس ۱۱۰ دلار در هر بشکه رسید و نفت آمریکا نیز از سطح ۱۰۰ دلار عبور کرد. هم‌زمان، تهدید زیرساخت‌های انرژی عربستان، اختلال در عرضه فرآورده‌های نفتی روسیه و افزایش هزینه حمل‌ونقل دریایی، بازار جهانی انرژی را در وضعیت شکننده‌ای قرار داده است. اکنون پرسش اصلی این است که آیا قیمت نفت در آستانه جهشی بزرگ‌تر قرار دارد یا اقدامات کشورهای مصرف‌کننده می‌تواند بازار را آرام کند؟
۱۰:۱۴ - ۲۵ مهر ۱۴۰۵
وانانیوز|
بررسی تازه‌ترین تحولات بازار جهانی نفت نشان می‌دهد معاملات روز جمعه ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۴ مهر ۱۴۰۵، با افزایش چشمگیر قیمت شاخص‌های نفتی پایان یافته است.
بر اساس گزارش رویترز، قراردادهای آتی نفت خام برنت با افزایش ۳ دلار و ۹۴ سنتی، معادل ۳.۷ درصد، در سطح ۱۰۹ دلار و ۸۶ سنت برای هر بشکه بسته شدند. این بالاترین قیمت پایانی برنت از ۱۹ مه تاکنون محسوب می‌شود.
همچنین نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا با رشد ۳ دلار و ۴۴ سنتی، معادل ۳.۵ درصد، به ۱۰۱ دلار و ۴۱ سنت در هر بشکه رسید و بالاترین قیمت پایانی خود از ۱۷ سپتامبر را ثبت کرد.
این افزایش تنها به یک روز محدود نبود؛ برنت در مجموع هفته ۴.۹ درصد و نفت آمریکا ۱۰.۴ درصد رشد کردند. چنین اختلافی در سرعت افزایش قیمت دو شاخص نشان می‌دهد که بازار انرژی علاوه بر خطرات ژئوپلیتیکی، تحت تأثیر شرایط متفاوت عرضه و تقاضا در مناطق مختلف جهان قرار گرفته است.
چرا قیمت نفت برنت به ۱۱۰ دلار نزدیک شد؟
مهم‌ترین عامل جهش قیمت نفت، بازگشت نگرانی سرمایه‌گذاران درباره اختلال در عرضه انرژی خاورمیانه است. بازار نفت در شرایط عادی بر اساس میزان تولید، مصرف و ذخایر تصمیم‌گیری می‌کند، اما هنگام افزایش درگیری‌های نظامی، احتمال کاهش عرضه در آینده نیز به عاملی تعیین‌کننده تبدیل می‌شود.
در روزهای اخیر، گزارش‌هایی درباره تهدید تأسیسات نفتی عربستان و افزایش حملات در مسیرهای کشتیرانی منطقه منتشر شده است. این تحولات باعث شده معامله‌گران حتی پیش از وقوع اختلال گسترده جدید، احتمال کمبود نفت را در قیمت قراردادهای آتی لحاظ کنند.
شرکت مشاوره انرژی «انرژی اسپکتس» نیز در ارزیابی خود تأکید کرده که نگرانی از تشدید درگیری‌ها، عامل بازگشت قیمت نفت از سطوح پایین‌تر بوده است.
در همین ارتباط، ائتلاف تحت رهبری عربستان اعلام کرد یک موشک بالستیک را که به سمت شهر بندری ینبع در دریای سرخ شلیک شده بود، رهگیری و منهدم کرده است. طبق گزارش‌های اولیه، خسارتی به زیرساخت‌های این بندر وارد نشده است.
اهمیت این اتفاق در موقعیت راهبردی ینبع نهفته است؛ بندری که یکی از مسیرهای جایگزین صادرات نفت عربستان در شرایط اختلال در تنگه هرمز محسوب می‌شود. بنابراین حتی تهدید احتمالی این مسیر می‌تواند نگرانی بازار را افزایش دهد.
بحران تنگه هرمز؛ مهم‌ترین تهدید برای عرضه جهانی نفت
تنگه هرمز همچنان یکی از حساس‌ترین نقاط جغرافیایی بازار انرژی جهان است. هرگونه افزایش درگیری در این آبراه می‌تواند علاوه بر کاهش انتقال نفت، هزینه بیمه نفتکش‌ها، حمل‌ونقل دریایی و تحویل محموله‌ها را افزایش دهد.
گزارش ماه اکتبر آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد جریان انتقال نفت از تنگه هرمز در ماه سپتامبر به حدود ۱۰.۹ میلیون بشکه در روز رسیده بود؛ رقمی که نسبت به ماه قبل ۳.۷ میلیون بشکه افزایش داشت.
این بهبود نشان‌دهنده تلاش تولیدکنندگان منطقه برای احیای صادرات نفت است، اما افزایش مجدد حملات در ماه اکتبر پایداری این روند را با تردید مواجه کرده است.
نکته مهم آن است که بازیابی نسبی صادرات به معنای بازگشت کامل بازار به وضعیت عادی نیست. برآوردهای آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد صادرات نفت خام تولیدکنندگان خلیج فارس در سپتامبر به ۱۳.۹ میلیون بشکه در روز رسید که همچنان کمتر از سطح پیش از جنگ بود.
از سوی دیگر، مقام‌های کشورهای عضو و غیرعضو اوپک هشدار داده‌اند که هزینه حمل و بیمه در برخی جریان‌های انتقال انرژی به سطحی بی‌سابقه، معادل بیش از یک‌سوم ارزش محموله، رسیده است.
چنین هزینه‌هایی می‌تواند حتی بدون کاهش بیشتر تولید نفت، قیمت نهایی انرژی برای مصرف‌کنندگان را افزایش دهد.
نقش روسیه در افزایش قیمت نفت؛ چرا بازار دیزل نگران است؟
عامل مهم دیگری که در افزایش قیمت جهانی نفت نقش دارد، وضعیت تولید و صادرات فرآورده‌های نفتی روسیه است. روسیه علاوه بر جایگاه خود در بازار نفت خام، یکی از تأمین‌کنندگان مهم گازوئیل در بازار جهانی محسوب می‌شود.
حملات پهپادی اوکراین به زیرساخت‌های پالایشی روسیه، توان این کشور برای تولید و صادرات سوخت را تحت فشار قرار داده است.
بر اساس گزارش رویترز، پالایشگاه ریازان روسیه پس از حمله پهپادی ۱۵ اکتبر، فعالیت یکی از واحدهای اصلی تقطیر نفت خام خود را متوقف کرده است.
این اتفاق در حالی رخ داده که توافق‌هایی برای تسهیل عرضه گازوئیل روسیه به بازار جهانی مطرح شده است. بااین‌حال، کارشناسان درباره توان واقعی روسیه برای افزایش سریع صادرات تردید دارند.
آژانس بین‌المللی انرژی نیز ارزیابی کرده است که کاهش محدودیت‌های صادراتی روسیه، به‌تنهایی نمی‌تواند مشکل کمبود گازوئیل را برطرف کند؛ زیرا بخشی از محدودیت عرضه ناشی از آسیب‌دیدگی ظرفیت پالایشگاهی این کشور است.
هشدار آژانس بین‌المللی انرژی درباره کمبود نفت و گازوئیل
تازه‌ترین گزارش آژانس بین‌المللی انرژی تصویری نگران‌کننده از شرایط بازار جهانی ارائه می‌کند.
طبق این گزارش، صادرات جهانی گازوئیل در سپتامبر ۲۰۲۶ حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز کمتر از مدت مشابه سال قبل بوده است. همچنین اختلال در صادرات خاورمیانه و روسیه، کاهش قابل‌توجهی در عرضه فرآورده‌های میان‌تقطیر ایجاد کرده است.
از سوی دیگر، ذخایر مشاهده‌شده نفت جهان در پایان سپتامبر حدود ۵۰۹ میلیون بشکه کمتر از سطح پایان فوریه بوده است.
این وضعیت نشان می‌دهد بازار انرژی با کاهش حاشیه اطمینان روبه‌رو شده و در برابر هر اختلال تازه آسیب‌پذیرتر است.
نکته قابل‌توجه اینکه آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی کرده تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ به‌طور متوسط ۲.۶ میلیون بشکه در روز کاهش پیدا کند. بنابراین رشد کنونی قیمت‌ها الزاماً ناشی از افزایش مصرف نیست، بلکه محدودیت عرضه و نااطمینانی ژئوپلیتیکی نقش پررنگی دارند.
آیا آزادسازی ذخایر استراتژیک می‌تواند قیمت نفت را کاهش دهد؟
در واکنش به افزایش قیمت انرژی، کشورهای مصرف‌کننده تلاش کرده‌اند از ذخایر اضطراری برای جلوگیری از تشدید بحران استفاده کنند.
آژانس بین‌المللی انرژی در ۱۵ اکتبر از برنامه تسریع عرضه ذخایر سوخت، از جمله بیش از ۲۰ میلیون بشکه گازوئیل، خبر داد.
همچنین وزارت انرژی آمریکا درخواست تازه‌ای برای مبادله حداکثر ۱۷ میلیون بشکه نفت خام از ذخایر استراتژیک این کشور ارائه کرده است.
این اقدامات می‌توانند در کوتاه‌مدت بخشی از کمبود بازار را جبران کنند، اما تأثیر پایدار آن‌ها به ادامه تولید پالایشگاه‌ها و امنیت مسیرهای انتقال انرژی وابسته است.
ذخایر استراتژیک منابعی محدود هستند و استفاده مداوم از آن‌ها نمی‌تواند جایگزین احیای ظرفیت تولید و صادرات شود.
پیامدهای نفت ۱۱۰ دلاری برای اقتصاد جهانی چیست؟
افزایش قیمت نفت تنها بازار انرژی را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد. هزینه سوخت در بخش‌های حمل‌ونقل، تولید صنعتی، کشاورزی و تجارت بین‌المللی اهمیت بالایی دارد.
گران‌تر شدن نفت و گازوئیل می‌تواند هزینه جابه‌جایی کالاها را افزایش دهد و فشار تورمی تازه‌ای به اقتصاد کشورهای واردکننده انرژی وارد کند.
از طرف دیگر، افزایش قیمت انرژی ممکن است بانک‌های مرکزی را در کاهش نرخ بهره محتاط‌تر کند؛ اتفاقی که می‌تواند بر سرمایه‌گذاری و رشد اقتصادی اثر منفی بگذارد.
برای کشورهای صادرکننده نفت، شرایط متفاوت است. افزایش قیمت هر بشکه می‌تواند درآمد بالقوه صادراتی را تقویت کند، اما این مزیت به حفظ حجم صادرات و کنترل هزینه‌های تولید و حمل‌ونقل بستگی دارد.
افزایش قیمت جهانی نفت چه تأثیری بر اقتصاد ایران دارد؟
برای اقتصاد ایران، نفت ۱۱۰ دلاری می‌تواند هم فرصت ایجاد کند و هم چالش.
از یک سو، افزایش قیمت جهانی نفت در صورت تداوم صادرات و امکان دریافت درآمدها، ظرفیت افزایش درآمدهای ارزی را فراهم می‌کند.
از سوی دیگر، تشدید تنش‌های منطقه‌ای ممکن است هزینه حمل‌ونقل، بیمه و تجارت خارجی را بالا ببرد و بخشی از منافع ناشی از قیمت بالاتر نفت را خنثی کند.
همچنین افزایش قیمت جهانی انرژی می‌تواند از مسیر هزینه واردات، حمل‌ونقل و انتظارات تورمی بر اقتصاد داخلی اثر بگذارد.
بنابراین نمی‌توان صرفاً از رشد قیمت برنت نتیجه گرفت که درآمد واقعی نفتی ایران به همان نسبت افزایش خواهد یافت.
پیش‌بینی قیمت نفت؛ برنت از ۱۱۰ دلار عبور می‌کند؟
مسیر آینده قیمت جهانی نفت به چند متغیر مهم وابسته است.
در سناریوی نخست، اگر تنش‌های خاورمیانه گسترش پیدا کند، امنیت تنگه هرمز بیشتر تهدید شود و زیرساخت‌های صادراتی آسیب ببینند، احتمال عبور پایدار برنت از مرز ۱۱۰ دلار و افزایش بیشتر قیمت‌ها وجود دارد.
در سناریوی دوم، کاهش تنش‌های نظامی، احیای صادرات منطقه و افزایش دسترسی به فرآورده‌های نفتی می‌تواند از فشار صعودی قیمت‌ها بکاهد.
در سناریوی سوم نیز ممکن است قیمت نفت برای مدتی در سطوح بالا نوسان کند؛ زیرا ضعف تقاضای جهانی از یک طرف و نگرانی درباره عرضه از طرف دیگر، نیروهای متضادی را به بازار وارد می‌کنند.
جمع‌بندی: جهش نفت برنت به نزدیکی ۱۱۰ دلار، بیش از آنکه صرفاً یک نوسان روزانه باشد، بازتاب نگرانی بازار جهانی درباره امنیت عرضه انرژی است. آینده قیمت نفت بیش از هر چیز به تحولات خاورمیانه، وضعیت تنگه هرمز، صادرات روسیه و موفقیت اقدامات اضطراری کشورهای مصرف‌کننده وابسته خواهد بود.
تا زمانی که چشم‌انداز بازگشت پایدار جریان نفت و فرآورده‌های نفتی روشن نشود، احتمال ادامه نوسانات شدید در بازار جهانی انرژی همچنان قابل‌توجه است.
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
