قیمت نفت به کف دو هفته‌ای رسید؛ برنت زیر ۱۰۰ دلار ماند / بازار روی توافق ایران و آمریکا شرط بست

طبق داده‌های رویترز، بهای معاملات آتی برنت تا ساعت ۰۶:۵۱ گرینویچ با ۷۸ سنت کاهش به ۹۸ دلار و ۴۷ سنت در هر بشکه رسید و نفت خام آمریکا نیز با افت یک دلار و ۲۱ سنتی در محدوده ۸۹ دلار و ۳۱ سنت معامله شد.

هر دو شاخص نفتی برای ششمین جلسه معاملاتی متوالی کاهش داشته‌اند و اکنون در حوالی پایین‌ترین قیمت‌های دو هفته اخیر قرار دارند. برنت همچنین روز سه‌شنبه برای نخستین بار از ۸ سپتامبر معاملات خود را زیر ۱۰۰ دلار به پایان رساند.

قیمت‌های لحظه‌ای می‌توانند چند سنت با ارقام ۹۸.۴۳ و ۸۹.۲۳ دلار اعلام‌شده در برخی تابلوها تفاوت داشته باشند؛ اما جهت بازار در همه آنها یکسان است: نفت همچنان نزولی است.

چرا نفت ناگهان از ۱۰۰ دلار پایین آمد؟

بازار نفت طی هفته‌های گذشته بخش بزرگی از قیمت خود را از نگرانی درباره اختلال عرضه خاورمیانه گرفته بود.

اما اکنون معامله‌گران به تدریج بخشی از این «پریمیوم ریسک» را تخلیه می‌کنند.

تیم واترر، تحلیلگر ارشد KCM Trade، به رویترز گفته نگاه بازار به وضعیت عرضه جهانی نفت در مقایسه با چند هفته قبل سازنده‌تر شده است. از دید معامله‌گران، نشانه‌هایی از بازگشت جریان نفت عربستان و عراق و احتمال کاهش تنش سیاسی باعث شده سناریوی کمبود شدید عرضه کمی ضعیف‌تر شود.

با این حال، این تغییر به معنای عادی شدن بازار نیست؛ بلکه بازار از سناریوی «اختلال شدیدتر» فاصله گرفته است.

مذاکرات ایران و آمریکا چگونه روی قیمت نفت اثر گذاشت؟

یکی از مهم‌ترین دلایل افت نفت، افزایش امید به مسیر دیپلماتیک در نیویورک است.

دونالد ترامپ گفته است فرستادگانش، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، گفت‌وگوهای سازنده‌ای درباره پایان جنگ داشته‌اند. رویترز گزارش داده ویتکاف اعلام کرده آمریکا و ایران در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل از طریق میانجی‌هایی که میان دو طرف رفت‌وآمد می‌کردند، گفت‌وگوهای طولانی داشته‌اند. بنابراین هنوز سخن از مذاکره مستقیم رسمی دو طرف نیست.

ترامپ همزمان لحن بسیار تندی علیه ایران داشته است؛ بنابراین فضای سیاسی همچنان دوگانه باقی مانده است: از یک طرف تهدید و تنش، و از سوی دیگر تلاش میانجی‌ها برای رسیدن به توافق.

بازار نفت فعلاً بخش دوم این معادله را بیشتر قیمت‌گذاری کرده است.

اگر مسیر مذاکرات به کاهش محدودیت‌های کشتیرانی در خلیج فارس منتهی شود، فشار کاهشی بیشتری بر نفت وارد خواهد شد. در مقابل، شکست گفت‌وگوها می‌تواند به سرعت بخشی از افت اخیر را جبران کند.

بازگشت خط لوله عربستان؛ مهم‌ترین خبر سمت عرضه

عامل دوم افت نفت، خبر عربستان سعودی است.

ریاض روز سه‌شنبه فعالیت خط لوله شرق–غرب را که نفت را به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل می‌کند، دوباره آغاز کرد. این خط پس از حمله پهپادی ۱۱ سپتامبر از مدار خارج شده بود.

اهمیت این خط بسیار بالاست، زیرا عربستان در دوره اختلال تنگه هرمز می‌تواند نفت را از شرق کشور به دریای سرخ منتقل کند و بدون عبور از هرمز به بازارهای جهانی برساند.

عربستان پیش از آسیب اخیر حدود ۴ میلیون بشکه در روز را از این مسیر منتقل می‌کرد؛ رقمی معادل حدود چهار درصد عرضه جهانی نفت. ظرفیت اسمی خط نیز حدود هفت میلیون بشکه در روز است.

اما یک نکته مهم وجود دارد: خط لوله هنوز با ظرفیت کامل کار نمی‌کند.

رویترز به نقل از منابع گزارش کرده پمپاژ فعلاً در سطح پایین آغاز شده و بازگشت کامل ظرفیت ممکن است شش تا هشت هفته زمان ببرد. سه ایستگاه پمپاژ نیز در حمله آسیب دیده‌اند.

بنابراین بازار بیش از آنکه افزایش کامل عرضه را دیده باشد، به «چشم‌انداز بهتر عرضه» واکنش نشان داده است.

عراق نیز صادرات نفت را بالا می‌برد

همزمان عراق هم از افزایش صادرات خبر داده است.

باسیم محمد، وزیر نفت عراق، گفته این کشور در حال حاضر بیش از سه میلیون بشکه در روز نفت صادر می‌کند و انتظار دارد صادرات از مسیر ترکیه به بیش از ۶۰۰ هزار بشکه در روز افزایش پیدا کند.

داده‌های اولیه شرکت‌های ورتکسا و کپلر نشان می‌دهد صادرات نفت خام عراق در ماه اوت به ترتیب حدود ۲.۳ میلیون و ۲.۱۷ میلیون بشکه در روز برآورد شده است.

این ارقام نسبت به ژوئیه بهتر شده‌اند، اما همچنان فاصله محسوسی با وضعیت پیش از جنگ دارند؛ در فوریه صادرات عراق در همین دو مجموعه داده حدود ۳.۷ و ۳.۳۶۲ میلیون بشکه در روز برآورد شده بود.

در نتیجه عراق نیز در حال بازگرداندن تدریجی بخشی از عرضه از دست‌رفته به بازار است.

تنگه هرمز هنوز عادی نشده است

با وجود افت شدید قیمت نفت، وضعیت هرمز همچنان مهم‌ترین ریسک صعودی بازار باقی مانده است.

داده‌های کپلر نشان می‌دهد روز دوشنبه فقط دو کشتی کالایی بزرگ از تنگه هرمز عبور کردند؛ در حالی که یک روز قبل این رقم ۱۰ کشتی بود.

قبل از آغاز درگیری‌ها در ۲۸ فوریه، به‌طور معمول حدود ۱۲۵ کشتی تجاری بزرگ در روز از این آبراه عبور می‌کردند. هرمز پیش از جنگ مسیر حدود ۲۰ درصد عرضه روزانه نفت خام و LNG جهان بود.

البته آمار ردیابی ممکن است کشتی‌هایی را که سیستم AIS خود را خاموش کرده‌اند شامل نشود.

دو حادثه امنیتی جداگانه برای یک نفتکش و یک کشتی حمل LPG نیز گزارش شده و مسئولیت آنها هنوز مشخص نیست.

به همین دلیل نمی‌توان گفت بحران عرضه خاورمیانه پایان یافته است.

ذخایر نفت آمریکا ۱.۸ میلیون بشکه بالا رفت

فشار نزولی دیگری نیز از آمریکا به بازار وارد شده است.

داده‌های صنعتی نشان می‌دهد ذخایر تجاری نفت خام آمریکا در هفته منتهی به ۱۸ سپتامبر حدود ۱.۸ میلیون بشکه افزایش یافته است؛ در حالی که تحلیلگران مورد پرسش رویترز انتظار کاهش ذخایر را داشتند.

افزایش موجودی معمولاً به این معناست که عرضه نسبت به تقاضای پالایشگاهی یا مصرف، وضعیت راحت‌تری پیدا کرده و می‌تواند به کاهش قیمت کمک کند.

با این حال، این آمار متعلق به داده‌های صنعتی است. آمار رسمی اداره اطلاعات انرژی آمریکا، EIA، قرار است امروز ساعت ۱۴:۳۰ گرینویچ منتشر شود؛ بنابراین برای تأیید نهایی باید منتظر گزارش رسمی ماند.

ذخایر استراتژیک آمریکا به کف چند دهه‌ای رسیده است

در کنار رشد ذخایر تجاری، تصویر ذخایر استراتژیک آمریکا متفاوت است.

رویترز گزارش کرده ذخیره استراتژیک نفت آمریکا، SPR، هفته گذشته به حدود ۲۸۴.۶ میلیون بشکه رسیده که پایین‌ترین سطح از اکتبر ۱۹۸۲ است. این کاهش در چارچوب برنامه آزادسازی نفت از ذخایر راهبردی آمریکا رخ داده است.

بنابراین دو مفهوم را نباید با هم مخلوط کرد:

افزایش ۱.۸ میلیون بشکه‌ای مربوط به ذخایر تجاری است، اما ذخایر استراتژیک آمریکا همچنان در سطحی بسیار پایین قرار دارند.

همین پایین بودن ذخایر استراتژیک می‌تواند در صورت بازگشت یک شوک بزرگ عرضه، توان مداخله فوری آمریکا را محدودتر کند.

پیش‌بینی قیمت نفت؛ برنت باز هم پایین‌تر می‌رود؟

در کوتاه‌مدت، بازار بین دو سناریو قرار دارد.

اگر صادرات عربستان از ینبع به‌تدریج افزایش پیدا کند، صادرات عراق بیشتر شود و گفت‌وگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکا به کاهش تنش منجر شود، برنت ممکن است فشار نزولی خود را حفظ کند و سطوح پایین‌تر از ۱۰۰ دلار به یک محدوده پایدارتر تبدیل شوند.

اما طرف مقابل معادله همچنان قدرتمند است.

ترافیک هرمز بسیار پایین‌تر از سطح عادی است، خط لوله عربستان هنوز با ظرفیت محدود فعالیت می‌کند و ریسک امنیتی در خلیج فارس و دریای سرخ از بین نرفته است. هرگونه تشدید تنش می‌تواند بازار را سریعاً به سمت بالا برگرداند.

بنابراین افت فعلی بیشتر نتیجه کاهش نگرانی از کمبود عرضه است، نه پایان بحران عرضه.

جمع‌بندی؛ بازار نفت روی بهبود عرضه شرط بسته است

برنت در نخستین روز مهر به حوالی ۹۸.۵ دلار رسیده و WTI نیز زیر ۹۰ دلار قرار گرفته است. شش افت متوالی نشان می‌دهد معامله‌گران بخش قابل توجهی از ریسک ژئوپلیتیکی هفته‌های گذشته را از قیمت‌ها خارج کرده‌اند.

ازسرگیری خط لوله عربستان، افزایش مورد انتظار صادرات عراق، رشد ذخایر تجاری آمریکا و مذاکرات غیرمستقیم در نیویورک چهار عامل اصلی این تغییر هستند.

اما یک داده مانع خوش‌بینی کامل می‌شود: تنگه هرمز هنوز با وضعیت عادی فاصله بسیار زیادی دارد.

تا زمانی که عبور کشتی‌ها به شکل پایدار بهبود پیدا نکند، بازار نفت همچنان در برابر اخبار سیاسی و امنیتی حساس خواهد ماند؛ به همین دلیل افت برنت به زیر ۱۰۰ دلار فعلاً بیشتر نشانه کاهش «پریمیوم جنگ» است تا پایان ریسک عرضه در خاورمیانه.