فولاد ایرانیان
افزایش قیمت شیر و لبنیات ممنوع شد؛ هشدار جدی به کارخانه‌ها | قیمت شیر خام در آبان ۱۴۰۵ تغییر نکرد
در پی افزایش قیمت برخی محصولات لبنی و درخواست کارخانه‌ها برای اصلاح نرخ‌ها، علی‌احسان ظفری، مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های لبنی ایران، از ممنوعیت افزایش قیمت شیر خام و فرآورده‌های لبنی بدون مجوز قانونی خبر داد. به گفته او، بر اساس تصمیم نشست ۱۳ آبان ۱۴۰۵ کارگروه تنظیم بازار، قیمت مصوب شیر خام همچنان کیلویی ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان است و مبنای محاسبه چربی نیز تغییر نکرده است. این هشدار در شرایطی مطرح می‌شود که فعالان دامداری از افزایش هزینه نهاده‌های دامی سخن می‌گویند و بررسی بازار خرده‌فروشی نشان می‌دهد برخی محصولات لبنی طی ماه‌های اخیر افزایش قیمت قابل‌توجهی داشته‌اند. اکنون پرسش اصلی مصرف‌کنندگان این است که آیا قیمت شیر، ماست و پنیر کاهش می‌یابد یا تصمیم جدید تنها مانع گرانی بیشتر آن‌ها خواهد شد؟
۱۳:۴۰ - ۱۵ آبان ۱۴۰۵
وانانیوز|
بازار لبنیات در آبان ۱۴۰۵ بار دیگر به یکی از موضوعات مهم تنظیم بازار و معیشت خانوارها تبدیل شده است.
علی‌احسان ظفری، مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های لبنی ایران، در تازه‌ترین اظهارات خود اعلام کرد که افزایش قیمت شیر خام و محصولات لبنی بدون دریافت مجوز، قابل قبول نیست.
او توضیح داد که در جلسه کارگروه تنظیم بازار به تاریخ ۱۳ آبان، مبنای قبلی قیمت شیر خام همچنان معتبر شناخته شده است.
بر این اساس، کارخانه‌های تولیدکننده محصولات لبنی باید محاسبات مربوط به مواد اولیه خود را بر اساس نرخ مصوب قبلی انجام دهند.
ظفری همچنین از تماس‌های مکرر واحدهای تولیدی برای افزایش قیمت سخن گفته و از کارخانه‌ها خواسته است از اعمال افزایش جدید نسبت به نرخ‌های مجاز خودداری کنند.
به گفته او، در صورت تخلف از ضوابط قیمت‌گذاری، موضوع از سوی دستگاه‌های نظارتی قابل پیگیری خواهد بود.
البته باید میان اظهارات اتحادیه و تصمیم اجرایی نهادهای مسئول تفاوت قائل شد. تشخیص تخلف هر محصول به مقررات قیمت‌گذاری همان کالا و مجوزهای صادرشده بستگی دارد.
قیمت شیر خام در آبان ۱۴۰۵ چقدر است؟
بر اساس مصوبه کارگروه امنیت غذایی و تنظیم بازار کالاهای کشاورزی در ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، قیمت هر کیلوگرم شیر خام درِ دامداری با چربی پایه ۳.۲ درصد، ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان تعیین شد.
همچنین برای هر یک‌دهم واحد درصد تغییر چربی، مبلغ ۶۵۰ تومان در محاسبات قیمت در نظر گرفته شده است.
این نرخ در ۳۰ اردیبهشت از سوی رسانه‌های رسمی منتشر شد و اکنون نیز طبق اظهارات ظفری، مبنای مورد استناد کارگروه تنظیم بازار است.
جدول نرخ مصوب شیر خام و پیشنهادهای افزایش قیمت
| موضوع | مبلغ یا وضعیت |
|---|---|
| قیمت مصوب هر کیلو شیر خام درِ دامداری | ۶۰٬۵۰۰ تومان |
| چربی پایه | ۳.۲ درصد |
| مبلغ هر ۰.۱ واحد درصد تغییر چربی | ۶۵۰ تومان |
| پیشنهاد افزایش نرخ درِ دامداری | ۶۸٬۰۰۰ تومان |
| نرخ مطرح‌شده برای تحویل درِ کارخانه | ۷۰٬۰۰۰ تومان |
| وضعیت پیشنهادهای جدید | فاقد تأیید نهایی در منابع بررسی‌شده |
| آخرین مبنای تأییدشده | مصوبه اردیبهشت ۱۴۰۵ |
مبالغ ۶۸ و ۷۰ هزار تومان پیشنهادهای مطرح‌شده از سوی فعالان صنعت هستند و نباید با نرخ مصوب جدید اشتباه گرفته شوند.
منظور از نرخ چربی ۶۵۰ تومان چیست؟
یکی از نکات مهم در اظهارات مدیرعامل اتحادیه لبنی، اشاره به عدد ۶۵۰ برای چربی شیر خام است.
این رقم به معنای قیمت هر کیلوگرم چربی یا مبلغ ثابت برای تمام انواع شیر نیست.
طبق مصوبه اردیبهشت، قیمت پایه شیر خام با چربی ۳.۲ درصد محاسبه می‌شود و به ازای هر ۰.۱ واحد درصد تفاوت چربی، مبلغ ۶۵۰ تومان در محاسبه قیمت هر کیلوگرم تغییر می‌کند.
برای مثال، در یک محاسبه ساده بر مبنای همین ضابطه، شیری با چربی ۳.۳ درصد ممکن است ۶۵۰ تومان بالاتر از نرخ پایه محاسبه شود.
البته شرایط دقیق تحویل، کیفیت شیر و مفاد قرارداد نیز می‌توانند در مبلغ تسویه مؤثر باشند.
به همین دلیل، استفاده از یک نرخ مشخص برای تمام محموله‌های شیر خام بدون توجه به ویژگی‌های آن‌ها، تصویر کاملی از شیوه قیمت‌گذاری ارائه نمی‌دهد.
چرا دامداران خواستار افزایش قیمت شیر خام هستند؟
در حالی که اتحادیه لبنی بر ضرورت رعایت نرخ مصوب تأکید دارد، تولیدکنندگان شیر خام از افزایش هزینه‌های دامداری سخن می‌گویند.
سیداحمد مقدسی، رئیس انجمن صنفی گاوداران ایران، سوم آبان از توافق اولیه با نمایندگان صنایع لبنی برای بررسی افزایش نرخ شیر خام خبر داده بود.
طبق آن پیشنهاد، قیمت شیر خام درِ دامداری به ۶۸ هزار تومان و نرخ تحویل درِ کارخانه به ۷۰ هزار تومان می‌رسید.
افزایش نرخ پیشنهادی درِ دامداری نسبت به قیمت مصوب قبلی، حدود ۱۲.۴ درصد است.
مقدسی افزایش هزینه خوراک دام، نهاده‌های وارداتی، مکمل‌ها و سایر مخارج تولید را از دلایل اصلی درخواست اصلاح قیمت عنوان کرده بود.
از نگاه دامداران، ثابت ماندن قیمت فروش در شرایط افزایش هزینه‌ها می‌تواند حاشیه سود تولیدکننده را کاهش دهد.
اما از سوی دیگر، افزایش نرخ شیر خام ممکن است هزینه تمام‌شده کارخانه‌ها را بالا ببرد و به درخواست جدید افزایش قیمت لبنیات منجر شود.
همین تضاد میان هزینه تولید و قدرت خرید مصرف‌کننده، یکی از چالش‌های اصلی سیاست‌گذاری بازار شیر است.
قیمت شیر و لبنیات در بازار چقدر افزایش یافته است؟
اعلام ممنوعیت افزایش قیمت در شرایطی انجام شده که برخی محصولات لبنی پیش از صدور این هشدار، رشد قیمت قابل‌توجهی را تجربه کرده‌اند.
بر اساس گزارشی از وضعیت بازار در ۱۴ آبان، قیمت نمونه‌ای از شیر کم‌چرب کیسه‌ای ۹۰۰ گرمی از ۸۴ هزار تومان در شهریور به ۱۴۳ هزار تومان در آبان رسیده است.
این اختلاف معادل افزایش ۵۹ هزار تومانی، یعنی حدود ۷۰ درصد، در بازه مورد بررسی است.
البته این رقم مربوط به نمونه مشخصی از بازار است و نمی‌توان آن را میزان افزایش قیمت تمام برندها و محصولات لبنی دانست.
همچنین برای تشخیص تخلف احتمالی باید درصد چربی، نوع بسته‌بندی، برند و نرخ مصوب قابل اجرا برای همان محصول مشخص باشد.
با این حال، رشد قیمت نمونه‌های پرمصرف نشان می‌دهد نگرانی درباره توان خرید خانوارها صرفاً به احتمال افزایش قیمت آینده محدود نیست؛ مصرف‌کنندگان پیش از این نیز با افزایش هزینه خرید لبنیات روبه‌رو شده‌اند.
آیا قیمت شیر، ماست و پنیر باید کاهش پیدا کند؟
یکی از مهم‌ترین پرسش‌های پس از اظهارات ظفری این است که آیا کارخانه‌ها موظف خواهند شد قیمت محصولاتی را که پیش‌تر گران شده‌اند، کاهش دهند.
در حال حاضر، از اعلام ادامه اعتبار نرخ شیر خام نمی‌توان به‌تنهایی چنین نتیجه‌ای گرفت.
برای الزام به کاهش قیمت، باید مشخص شود افزایش قبلی هر محصول برخلاف چه مصوبه یا ضابطه‌ای انجام شده است.
همچنین بعضی محصولات لبنی مشمول قیمت‌گذاری مستقیم هستند، در حالی که برای بخش دیگری از فرآورده‌ها سازوکار متفاوتی از نظارت بر قیمت اجرا می‌شود.
بنابراین این دو وضعیت را نباید یکسان دانست.
اگر افزایش قیمت یک محصول مشمول نرخ مصوب بدون مجوز انجام شده باشد، موضوع می‌تواند در چارچوب مقررات مورد رسیدگی قرار گیرد.
اما بازگشت قیمت همه فرآورده‌های لبنی به نرخ‌های چند ماه قبل، نیازمند تصمیم و ابلاغ روشن از سوی نهادهای مسئول است.
تا زمان بررسی این موضوع، نمی‌توان کاهش قطعی قیمت شیر، ماست، پنیر یا کره را وعده داد.
قیمت مصوب کدام محصولات لبنی مشخص شده است؟
کارگروه امنیت غذایی و تنظیم بازار در مرداد ۱۴۰۵ برای چند محصول لبنی پرمصرف نیز نرخ مشخص تعیین کرده بود.
از جمله محصولات اعلام‌شده، شیر بطری یک‌لیتری با چربی ۲.۵ درصد، شیر نایلونی ۹۰۰ گرمی با چربی ۲.۵ درصد و ماست دبه‌ای دو کیلوگرمی با چربی ۲.۵ درصد بودند.
برای این محصولات به‌ترتیب نرخ‌های ۱۲۰ هزار، ۹۱ هزار و ۲۶۵ هزار تومان اعلام شد.
اما این قیمت‌ها را نمی‌توان بدون توجه به تاریخ مصوبه و مشخصات دقیق کالا به تمام انواع شیر و ماست تعمیم داد.
برای مثال، قیمت مصوب شیر ۹۰۰ گرمی با چربی ۲.۵ درصد الزاماً مبنای مقایسه با شیر ۹۰۰ گرمی دارای درصد چربی یا ترکیب متفاوت نیست.
در نتیجه، بررسی قیمت مصرف‌کننده باید بر اساس نرخ معتبر همان محصول انجام شود.
هشدار برخورد قانونی با کارخانه‌های متخلف
مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های لبنی ایران تأکید کرده است که کارخانه‌ها نباید به استناد درخواست افزایش قیمت شیر خام، نرخ فرآورده‌های لبنی را بدون مجوز تغییر دهند.
این هشدار از منظر نظارت بر بازار اهمیت دارد؛ زیرا افزایش قیمت ماده اولیه زمانی می‌تواند مبنای اصلاح نرخ محصولات مشمول قیمت‌گذاری قرار گیرد که مراحل قانونی مربوط طی شده باشد.
در عین حال، باید توجه داشت که همه افزایش قیمت‌ها الزاماً تخلف محسوب نمی‌شوند.
در محصولات غیرمشمول قیمت‌گذاری مستقیم نیز رعایت ضوابط عمومی قیمت‌گذاری، درج قیمت و الزامات قانونی اهمیت دارد.
بنابراین مسئولیت تشخیص گران‌فروشی بر عهده نهادهای نظارتی و رسیدگی‌کننده است، نه صرفاً بر اساس اختلاف میان قیمت امروز و ماه گذشته.
مصرف‌کنندگانی که با افزایش قیمت مشکوک یا فروش بالاتر از نرخ مصوب مواجه می‌شوند، می‌توانند موضوع را از طریق سامانه ۱۲۴ یا درگاه شکایات سازمان تعزیرات حکومتی پیگیری کنند.
ثابت ماندن قیمت لبنیات چه تأثیری بر کارخانه‌ها دارد؟
ثبات نرخ فروش، در کوتاه‌مدت می‌تواند از فشار تازه بر مصرف‌کنندگان جلوگیری کند.
با این حال، اگر هزینه‌های تولید کارخانه‌ها افزایش یافته باشد، ثابت ماندن قیمت محصولات ممکن است حاشیه سود آن‌ها را محدود کند.
هزینه کارخانه تنها شامل خرید شیر خام نیست؛ بسته‌بندی، انرژی، دستمزد، حمل‌ونقل سردخانه‌ای و نگهداری نیز در قیمت تمام‌شده نقش دارند.
به همین دلیل، سیاست تثبیت قیمت زمانی پایدارتر خواهد بود که وضعیت هزینه تولید و امکان استمرار عرضه نیز بررسی شود.
اگر کارخانه‌ها با افزایش هزینه‌ها مواجه باشند اما امکان جبران آن را نداشته باشند، ممکن است درباره میزان تولید یا ترکیب محصولات خود تجدیدنظر کنند.
البته وقوع کاهش تولید یا کمبود کالا در آینده قطعی نیست و برای ارزیابی چنین احتمالی باید آمار تولید و عرضه صنایع لبنی بررسی شود.
گرانی لبنیات چه اثری بر معیشت خانوار دارد؟
شیر، ماست و پنیر از محصولات مهم سبد غذایی خانوار هستند و تغییر قیمت آن‌ها مستقیماً بر هزینه خرید روزمره اثر می‌گذارد.
با افزایش هزینه‌های خوراکی، برخی خانواده‌ها ممکن است حجم خرید محصولات لبنی را کاهش دهند یا به سمت برندها و بسته‌بندی‌های ارزان‌تر حرکت کنند.
از منظر سلامت عمومی، دسترسی اقتصادی به مواد غذایی متنوع و مغذی اهمیت دارد.
به همین دلیل، حمایت از قدرت خرید مصرف‌کنندگان باید در کنار حفظ انگیزه تولید دامداران و کارخانه‌ها مورد توجه قرار گیرد.
اگر سیاست قیمت‌گذاری صرفاً بر ثابت نگه داشتن قیمت نهایی متمرکز شود، اما هزینه تولید و سازوکار تأمین مواد اولیه نادیده گرفته شود، ممکن است پایداری عرضه با چالش روبه‌رو شود.
در مقابل، افزایش قیمت بدون توجه به توان خرید خانوارها نیز می‌تواند مصرف این محصولات را تحت فشار قرار دهد.
پیش‌بینی قیمت شیر و لبنیات در روزهای آینده
با توجه به موضع اعلام‌شده از سوی اتحادیه لبنی، سه سناریو برای ادامه بازار قابل بررسی است.
سناریوی نخست؛ تداوم نرخ‌های مجاز فعلی
اگر کارگروه تنظیم بازار همچنان نرخ شیر خام را بدون تغییر نگه دارد و دستگاه‌های نظارتی بر اجرای ضوابط تأکید کنند، احتمال ثبات قیمت محصولات مشمول مصوبه بیشتر خواهد شد.
سناریوی دوم؛ بررسی دوباره درخواست افزایش قیمت
اگر فشار هزینه‌های دامداری و کارخانه‌ها ادامه پیدا کند، ممکن است درخواست‌های اصلاح نرخ دوباره در کارگروه مطرح شوند.
با این حال، مطرح شدن درخواست به معنای تصویب آن نیست.
سناریوی سوم؛ اصلاح نظارت بر بازار
ممکن است دستگاه‌های مسئول بر بررسی قیمت محصولات، تفکیک اقلام مشمول قیمت‌گذاری و رسیدگی به افزایش‌های بدون مجوز تمرکز بیشتری کنند.
اثر واقعی این اقدام بر قیمت مصرف‌کننده به نحوه اجرای تصمیم‌ها و نتیجه بازرسی‌ها بستگی خواهد داشت.
جمع‌بندی؛ آیا لبنیات دوباره گران می‌شود؟
بر اساس اظهارات علی‌احسان ظفری، کارگروه تنظیم بازار در جلسه ۱۳ آبان ۱۴۰۵، افزایش جدیدی برای قیمت شیر خام و مبنای چربی آن تأیید نکرده است.
در نتیجه، نرخ مصوب هر کیلوگرم شیر خام با چربی پایه ۳.۲ درصد همچنان ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان باقی مانده است.
در همین حال، پیشنهادهای افزایش نرخ از سوی دامداران مطرح شده، اما ابلاغ نهایی آن‌ها در منابع بررسی‌شده تأیید نشده است.
مهم‌ترین نتیجه این است که کارخانه‌ها نمی‌توانند صرفاً به استناد افزایش هزینه‌ها یا توافق‌های اولیه صنفی، قیمت محصولات مشمول ضوابط را بدون طی مراحل قانونی افزایش دهند.
با این حال، ممنوعیت افزایش جدید قیمت لزوماً به معنای کاهش فوری نرخ تمام محصولات لبنی نیست. برای روشن شدن تکلیف قیمت‌ها، انتشار جزئیات رسمی تصمیم کارگروه، تقویت نظارت و تفکیک دقیق محصولات مشمول قیمت‌گذاری ضروری خواهد بود.
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
