خبر خوش برای سفره‌ها؛ گوشت ارزان‌تر در راه است

بازار گوشت قرمز همواره یکی از حساس‌ترین و راهبردی‌ترین بخش‌های تأمین امنیت غذایی کشور به شمار می‌رود؛ بازاری که کوچک‌ترین نوسان در تولید، عرضه یا سیاست‌های تنظیمی می‌تواند به سرعت خود را در قیمت‌ها و رفتار مصرف‌کنندگان نشان دهد. در چنین شرایطی، تازه‌ترین اظهارات رئیس شورای تأمین دام کشور تصویری متفاوت از ماه‌های پرالتهاب گذشته ترسیم می‌کند؛ تصویری که از وفور دام، ثبات عرضه و شکل‌گیری رقابت قیمتی در بازار حکایت دارد و می‌تواند نویدبخش آرامش نسبی برای مصرف‌کنندگان و فعالان این حوزه باشد.

وضعیت تولید دام سبک؛ ذخایری فراتر از نیاز ماهانه

بر اساس آمارهای میدانی و شبکه پایش گسترده‌ای که نزدیک به ۶۳۰ مرکز در استان‌های مختلف کشور را در بر می‌گیرد، در حال حاضر حدود ۴۴ میلیون و ۶۳۰ هزار رأس دام سبک پرواری آماده کشتار در کشور وجود دارد. این رقم که صرفاً به بره‌های پرواری اختصاص دارد، به‌خوبی نشان می‌دهد ظرفیت تولید دام سبک در کشور نه‌تنها پاسخگوی نیاز جاری است، بلکه حاشیه امن قابل توجهی نیز ایجاد کرده است.

با در نظر گرفتن این واقعیت که میزان کشتار ماهانه دام سبک در کشور حدود ۷۰۰ هزار رأس برآورد می‌شود، موجودی فعلی دام پرواری نشان می‌دهد کشور از منظر تأمین گوشت گوسفندی و بره‌ای در شرایط کاملاً نرمال و حتی مطلوب قرار دارد. این حجم از دام آماده کشتار به معنای آن است که بازار با شوک کمبود عرضه مواجه نخواهد شد و امکان مدیریت منطقی قیمت‌ها فراهم است.

نقش سایر دام‌ها در تقویت عرضه داخلی

اهمیت آمار ارائه‌شده زمانی بیشتر نمایان می‌شود که بدانیم این ارقام تنها مربوط به بره‌های پرواری است و در کنار آن، جمعیت قابل توجهی از میش، بز و سایر دام‌های سبک نیز در چرخه تولید کشور حضور دارند. این تنوع دام، انعطاف‌پذیری بازار را افزایش داده و به سیاست‌گذاران اجازه می‌دهد در صورت بروز نوسان مقطعی، با جابه‌جایی هوشمندانه عرضه، از افزایش ناگهانی قیمت جلوگیری کنند.

وجود چنین ذخایری همچنین بیانگر بهبود نسبی شرایط تولید در مقایسه با دوره‌های خشکسالی و محدودیت‌های نهاده‌ای سال‌های گذشته است؛ موضوعی که اثرات مثبت آن به‌تدریج در بازار مصرف نمایان می‌شود.

دام سنگین در شرایط ایده‌آل؛ فاصله معنادار عرضه و تقاضا

در بخش دام سنگین نیز وضعیت کم‌وبیش مشابهی حاکم است. بر اساس برآوردها، حدود ۳۷۵ هزار رأس گوساله آماده کشتار در کشور وجود دارد؛ در حالی که نیاز ماهانه کشور حتی در بالاترین سطح مصرف، بین ۴۵ تا ۵۰ هزار رأس تخمین زده می‌شود. این فاصله معنادار میان عرضه و تقاضا نشان می‌دهد که بازار گوشت گوساله نیز از پشتوانه مطمئنی برخوردار است.

نکته قابل توجه آن است که وزن بسیاری از این دام‌های سنگین به بیش از ۵۰۰ کیلوگرم رسیده و این امر به معنای افزایش بازدهی لاشه و تقویت عرضه گوشت قرمز در بازار است. چنین شرایطی معمولاً دست تولیدکننده را برای انتخاب زمان مناسب عرضه باز می‌گذارد و مانع از فروش هیجانی دام می‌شود؛ عاملی که خود به ثبات قیمت کمک می‌کند.

نزدیک شدن به بهار؛ فصل افزایش طبیعی عرضه

با نزدیک شدن به فصل بهار، بازار دام به‌طور سنتی وارد دوره‌ای از افزایش عرضه می‌شود. زایش‌های مناسب امسال در بخش دام سبک، به‌ویژه در مناطق غربی، جنوب‌غربی و فلات مرکزی کشور، موجب شده حجم بره‌های آماده عرضه در ماه‌های پیش رو افزایش یابد. این روند فصلی، در کنار کاهش اثرات خشکسالی سال گذشته، فضای بازار داخلی را به سمت تعادل و ثبات سوق داده است.

بهار همواره فصلی تعیین‌کننده برای تنظیم بازار گوشت قرمز محسوب می‌شود، چرا که هم‌زمانی افزایش عرضه با مدیریت صحیح تقاضا می‌تواند از شکل‌گیری موج‌های قیمتی جلوگیری کند. داده‌های فعلی نشان می‌دهد امسال این فرصت به‌خوبی در اختیار سیاست‌گذاران قرار دارد.

واردات هدفمند؛ مکمل تولید داخلی در تنظیم بازار

در کنار تولید داخلی، واردات گوشت و دام زنده نیز به‌عنوان یکی از ابزارهای تنظیم بازار نقش فعالی ایفا می‌کند. در حال حاضر بخشی از محموله‌های وارداتی وارد کشور شده، بخشی کشتار شده و بخش دیگری نیز در روزهای آینده به بازار تزریق خواهد شد. این واردات از استان‌های مرزی مختلف انجام می‌شود و موجب فعال شدن کشتارگاه‌های مرزی و توزیع سریع‌تر گوشت در بازار داخلی شده است.

هدف از این واردات، جایگزینی تولید داخلی نیست، بلکه ایجاد یک سپر حفاظتی در برابر نوسانات احتمالی و جلوگیری از رفتارهای سوداگرانه در بازار است. حضور مستمر گوشت وارداتی، پیام روشنی به بازار می‌دهد که کمبودی در کار نیست و همین پیام نقش مهمی در تعدیل انتظارات قیمتی دارد.

نظم در عرضه لاشه و گوشت منجمد

لاشه‌های وارداتی به‌صورت گرم و با برنامه‌ریزی منظم وارد بازار می‌شوند و گوشت‌های منجمد نیز تحت نظارت کامل بهداشتی و به شکل سازمان‌یافته در شبکه توزیع قرار می‌گیرند. این نظم در عرضه باعث شده هم در بازار دام زنده و هم در بازار لاشه، فشار قیمتی کاهش یابد و فاصله میان قیمت‌های عمده‌فروشی و مصرف‌کننده کنترل شود.

تجربه ماه‌های گذشته نشان داده هرگاه عرضه با اختلال مواجه شود، بازار به‌سرعت واکنش نشان می‌دهد؛ اما اکنون نشانه‌ها حاکی از آن است که زنجیره تأمین گوشت قرمز از تولید تا توزیع در وضعیت باثبات‌تری قرار گرفته است.

شکل‌گیری رقابت قیمتی؛ سیگنال مثبت برای مصرف‌کننده

یکی از مهم‌ترین تحولات اخیر بازار گوشت قرمز، شکل‌گیری رقابت قیمتی میان کالاهای هم‌نوع است. تا هفته‌های گذشته عملاً رقابتی در بخش قیمت وجود نداشت و بازار با نرخ‌های بالا و یکنواخت اداره می‌شد، اما اکنون شرایط تغییر کرده است.

در بخش گوشت منجمد گوسفندی، قیمت‌ها که تا حدود یک میلیون تومان افزایش یافته بود، به محدوده ۷۵۰ هزار تومان رسیده است. این کاهش قیمت نه‌تنها نتیجه افزایش عرضه، بلکه حاصل رقابت میان عرضه‌کنندگان داخلی و وارداتی است؛ رقابتی که در نهایت به نفع مصرف‌کننده تمام می‌شود.

پیامدهای ثبات بازار برای تولیدکننده و مصرف‌کننده

ثبات نسبی بازار گوشت قرمز، آثار دوگانه‌ای برای تولیدکننده و مصرف‌کننده دارد. از یک سو، تولیدکننده با اطمینان بیشتری می‌تواند برای ادامه فعالیت و برنامه‌ریزی تولید تصمیم‌گیری کند و از فروش زیرقیمت یا زیان‌بار دام جلوگیری شود. از سوی دیگر، مصرف‌کننده نیز با کاهش التهاب قیمتی و دسترسی آسان‌تر به گوشت، قدرت انتخاب بیشتری پیدا می‌کند.

این تعادل، زمانی پایدار خواهد ماند که سیاست‌های حمایتی، نظارت بر زنجیره توزیع و مدیریت واردات به‌صورت هماهنگ ادامه یابد و از تصمیمات مقطعی و هیجانی پرهیز شود.

جمع‌بندی

مجموع داده‌ها و شواهد میدانی نشان می‌دهد بازار گوشت قرمز کشور در آستانه فصل بهار در وضعیت مطلوبی قرار گرفته است. وفور دام سبک پرواری، ذخایر مناسب دام سنگین، افزایش عرضه فصلی، واردات هدفمند و شکل‌گیری رقابت قیمتی، همگی عواملی هستند که به تعدیل قیمت و ثبات بازار کمک کرده‌اند. اگر این روند با نظارت مستمر و سیاست‌گذاری هوشمندانه ادامه یابد، می‌توان انتظار داشت بازار گوشت قرمز در ماه‌های پیش رو از شوک‌های قیمتی فاصله گرفته و به تعادلی پایدار برسد؛ تعادلی که هم منافع تولیدکننده را حفظ می‌کند و هم فشار کمتری بر سفره خانوارها وارد خواهد کرد.