اعترافی صریح از شب‌های بی‌خوابی رییس‌جمهور در فجر ۴۴

آیین اختتامیه چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر، امسال تنها یک مراسم هنری نبود؛ این رویداد به صحنه‌ای برای بیان صریح دغدغه‌های عمیق اجتماعی و سیاسی کشور از زبان رییس‌جمهور تبدیل شد. مسعود پزشکیان در سخنانی که بازتاب گسترده‌ای در فضای رسانه‌ای و افکار عمومی داشت، از زخمی سخن گفت که به باور او بر پیکره جامعه نشسته و ترمیم آن را مهم‌ترین وظیفه حاکمیت، سیاستگذاران و هنرمندان دانست. سخنانی که نشان می‌داد نگاه دولت به مقوله فرهنگ و هنر، نگاهی صرفاً تشریفاتی نیست بلکه آن را بخشی از راه‌حل عبور از بحران‌های اجتماعی می‌داند.

جشنواره فیلم فجر و تبدیل تریبون فرهنگی به میدان گفت‌وگوی ملی

جشنواره فیلم فجر همواره جایگاهی فراتر از نمایش آثار سینمایی داشته و در بزنگاه‌های تاریخی، به محملی برای بیان مطالبات، نقدها و نگرانی‌های جامعه هنری بدل شده است. حضور رییس‌جمهور در اختتامیه این دوره و سخنان او، بار دیگر این واقعیت را برجسته کرد که فجر تنها یک رویداد فرهنگی نیست، بلکه آیینه‌ای از وضعیت اجتماعی و سیاسی کشور محسوب می‌شود. پزشکیان با استفاده از این تریبون، کوشید پیامی مستقیم به هنرمندان، سیاستگذاران و حتی منتقدان داخلی و خارجی ارسال کند؛ پیامی که محور آن انسجام ملی و پرهیز از تعمیق شکاف‌ها بود.

زخم اجتماعی؛ مفهومی فراتر از یک استعاره سیاسی

وقتی رییس‌جمهور از زخمی سخن گفت که در جامعه ایجاد شده و آن را زخمی سخت توصیف کرد، در واقع به مجموعه‌ای از نارضایتی‌ها، شکاف‌های اجتماعی، فشارهای اقتصادی و تنش‌های سیاسی اشاره داشت که طی سال‌های اخیر انباشته شده‌اند. تأکید او بر اینکه کار طبیب، ترمیم زخم است نه عمیق‌تر کردن آن، حامل نقدی صریح به رویکردهایی بود که به جای کاهش تنش، بر شدت اختلافات می‌افزایند. این سخنان، هم خطاب به تصمیم‌گیران داخلی تعبیر شد و هم پاسخی به جریاناتی که از بیرون مرزها، بر طبل اختلاف و بی‌ثباتی می‌کوبند.

نقش هنرمند و سیاستگذار در برابر پروژه تفرقه

پزشکیان با اشاره به اینکه دشمن به دنبال تکه‌تکه کردن آب و خاک ایران است، بار دیگر مفهوم انسجام ملی را به عنوان یک راهبرد کلان مطرح کرد. او هنرمند و سیاستگذار را در یک سطح از مسئولیت قرار داد و هر دو را مکلف دانست تا در حد توان، به ترمیم زخم‌ها و تقویت همبستگی اجتماعی کمک کنند. این نگاه، جایگاه هنر را از یک فعالیت صرفاً فرهنگی به کنشی مؤثر در امنیت ملی ارتقا می‌دهد؛ نگاهی که در آن سینما، روایت‌گر هویت مشترک و تقویت‌کننده حس تعلق به سرزمین تلقی می‌شود.

اعتراف به شب‌های بی‌خوابی؛ تصویر انسانی از رییس‌جمهور

یکی از تأثیرگذارترین بخش‌های سخنان رییس‌جمهور، اعتراف او به بی‌خوابی‌های شبانه به دلیل تلخی اتفاقات اخیر کشور بود. این جمله، تصویری انسانی و کم‌سابقه از یک مقام عالی‌رتبه اجرایی ارائه داد؛ تصویری که نشان می‌دهد بحران‌های اجتماعی و سیاسی، صرفاً آمار و گزارش نیستند، بلکه بر ذهن و روان تصمیم‌گیران نیز سنگینی می‌کنند. این بخش از سخنان پزشکیان، واکنش‌های متعددی را در میان افکار عمومی برانگیخت و از سوی برخی به عنوان نشانه‌ای از همدلی دولت با مردم تعبیر شد.

چرا به این وضعیت رسیده‌ایم؛ پرسشی که بی‌پاسخ نمانده است

پزشکیان با طرح این پرسش که چرا کشور به این وضعیت دچار شده، عملاً بحث ریشه‌یابی مشکلات را به میان کشید. هرچند او در این سخنرانی به پاسخ‌های تفصیلی نپرداخت، اما نفس طرح این سؤال از سوی رییس‌جمهور در یک مراسم فرهنگی، نشان‌دهنده پذیرش ضرورت نقد و بازنگری در سیاست‌هاست. این رویکرد می‌تواند زمینه‌ساز گفت‌وگویی گسترده‌تر میان دولت، نخبگان و جامعه هنری درباره مسیر پیش‌روی کشور باشد.

تأکید بر اصلاح امور و نفی تسلیم‌پذیری

رییس‌جمهور در بخش دیگری از سخنان خود تصریح کرد که کشور چاره‌ای جز درست کردن خود ندارد. این جمله، حامل پیامی روشن در برابر رویکردهای یأس‌آلود یا وابسته‌محور است. او در عین حال، موضعی تند نسبت به کسانی گرفت که از خارج مرزها، به گفته او، اجازه می‌دهند یا حتی خواهان تجاوز دشمن به خاک ایران هستند. این بخش از سخنان، بیانگر خط‌کشی صریح دولت میان نقد داخلی و همراهی با پروژه‌های ضدایرانی بود.

مرز میان نقد دلسوزانه و همراهی با دشمن

اشاره پزشکیان به کسانی که آن‌سوی مرزها نشسته‌اند و چشم به تضعیف ایران دارند، در فضای سیاسی و رسانه‌ای کشور بازتاب گسترده‌ای داشت. این سخنان، بار دیگر بحث قدیمی درباره مرز میان نقد مشروع و همکاری با دشمن را زنده کرد. رییس‌جمهور با استفاده از تعابیری تند، تلاش کرد این مرز را شفاف‌تر ترسیم کند و نشان دهد که از نگاه دولت، هرگونه کنش سیاسی یا رسانه‌ای که به تمامیت ارضی و امنیت کشور آسیب بزند، مردود است.

قدردانی از سینماگران؛ پیام اعتماد به جامعه هنری

پایان‌بخش سخنان پزشکیان، قدردانی صمیمانه از سینماگران بود؛ هنرمندانی که به گفته او، علیرغم فشارهای ناجوانمردانه، ایستادگی کردند و در جشنواره فیلم فجر حضور یافتند. این قدردانی، پیامی دوگانه داشت: از یک سو اعتراف به وجود فشارها و مشکلاتی که جامعه هنری با آن مواجه است و از سوی دیگر، اعلام حمایت و اعتماد دولت به هنرمندان به عنوان سرمایه‌های اجتماعی کشور. چنین موضعی می‌تواند زمینه‌ساز ترمیم رابطه میان دولت و بدنه فرهنگ و هنر باشد.

جشنواره فجر به مثابه میدان بازسازی اعتماد

چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر در شرایطی برگزار شد که فضای عمومی کشور همچنان تحت تأثیر چالش‌های سیاسی و اجتماعی قرار دارد. سخنان رییس‌جمهور در اختتامیه این جشنواره، نشان داد که دولت به نقش رویدادهای فرهنگی در بازسازی اعتماد عمومی واقف است. فجر امسال، بیش از آنکه صرفاً ویترینی از تولیدات سینمایی باشد، به میدان گفت‌وگوی نمادین میان حاکمیت و هنرمندان تبدیل شد.

جمع‌بندی

سخنان مسعود پزشکیان در آیین اختتامیه چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر را می‌توان تلاشی برای پیوند زدن سیاست، فرهنگ و انسجام ملی دانست. تأکید بر ترمیم زخم‌های اجتماعی، هشدار نسبت به پروژه‌های تفرقه‌افکنانه دشمن، اعتراف به دشواری‌های موجود و قدردانی از ایستادگی هنرمندان، همگی اجزای یک پیام کلان بودند؛ پیامی که می‌گوید عبور از شرایط فعلی، بدون همدلی، گفت‌وگو و استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی ممکن نیست. اگر این رویکرد از سطح سخنرانی فراتر رود و به سیاست‌گذاری عملی در حوزه فرهنگ و اجتماع بینجامد، می‌تواند آغازگر فصلی تازه در رابطه دولت، هنرمندان و جامعه باشد.