آرامش بازار حبوبات در آستانه رمضان؟ پشت‌پرده‌ای که افتخاری فاش کرد

بازار حبوبات در ماه‌های اخیر در حالی عنوان آرامش را یدک می‌کشد که در پس این ثبات ظاهری، چالش‌های عمیق ارزی و مالی، فشار سنگینی بر واردکنندگان و تجار وارد کرده است. سید عبدی افتخاری دبیر انجمن حبوبات، با اشاره به تغییرات ناگهانی نرخ ارز و تبعات آن بر فعالیت بازرگانان، معتقد است که تداوم وضعیت فعلی بدون مداخله مؤثر دولت می‌تواند این آرامش نسبی را به سرعت برهم بزند و بازار را در مقاطع حساس سال با تنش مواجه کند.

ثبات بازار حبوبات در شرایط پرنوسان اقتصادی

به گفته دبیر انجمن حبوبات، علی‌رغم افزایش یکباره نرخ ارز از محدوده ۷۰ هزار تومان به بازه ۱۲۰ تا ۱۳۵ هزار تومان، بازار حبوبات هنوز دچار التهاب نشده و عرضه کالا در سطح قابل قبول ادامه دارد. افتخاری تأکید می‌کند که افزایش قیمت در چنین شرایطی امری بدیهی است، اما نکته کلیدی آن است که این افزایش تا این لحظه به کمبود گسترده کالا منجر نشده و تعادل نسبی میان عرضه و تقاضا حفظ شده است. این موضوع در شرایطی مطرح می‌شود که بسیاری از بازارهای کالایی دیگر با کوچک‌ترین شوک ارزی، دچار نوسانات شدید قیمتی و کمبود می‌شوند.

زیان سنگین تجار در نتیجه اختلاف نرخ ارز

یکی از اصلی‌ترین محورهای اظهارات افتخاری، زیان قابل توجه تجار حبوبات به دلیل اختلاف نرخ ارز تخصیصی است. وی توضیح می‌دهد که بخش عمده‌ای از واردکنندگان، کالاهای خود را در تابستان و پاییز ثبت سفارش کرده‌اند، اما با وجود ورود کالا به کشور، هنوز ارز خود را از دولت دریافت نکرده‌اند. این تجار ناچار شده‌اند محصولات وارداتی را بر مبنای ارز ۷۰ هزار تومانی در بازار عرضه کنند، در حالی که اکنون برای تسویه حساب ارزی باید ارز ۱۳۵ هزار تومانی دریافت کنند. این اختلاف، به گفته دبیر انجمن حبوبات، زیانی حدود ۵۰ درصدی را به تجار تحمیل کرده که تاکنون هیچ راهکار عملی از سوی دولت برای جبران یا مدیریت آن ارائه نشده است.

نقش دولت و بانک مرکزی در مهار ریسک بازار

افتخاری با انتقاد از عملکرد دستگاه‌های مسئول، تأکید دارد که ادامه این وضعیت می‌تواند انگیزه واردات را در ماه‌های آینده به شدت کاهش دهد. او معتقد است دولت باید هرچه سریع‌تر برای پرداخت مطالبات ارزی تجار و تعیین تکلیف مابه‌التفاوت ارزی اقدام کند. به باور دبیر انجمن حبوبات، نقش بانک مرکزی در این میان بسیار تعیین‌کننده است، چرا که تخصیص به‌موقع ارز می‌تواند هم زیان تجار را کاهش دهد و هم از بروز اختلال در بازار حبوبات جلوگیری کند. در غیر این صورت، واردکنندگان با احتیاط بیشتری عمل خواهند کرد و این موضوع مستقیماً بر میزان عرضه کالا در ماه‌های آینده اثر می‌گذارد.

وضعیت ثبت سفارش و چشم‌انداز عرضه حبوبات

برآوردهای انجمن حبوبات نشان می‌دهد که از نظر ثبت سفارش و واردات، در حال حاضر نگرانی جدی بابت کمبود حبوبات وجود ندارد. افتخاری می‌گوید شرایط ثبت سفارش به گونه‌ای بوده که بازار در ماه‌های پیش رو با خلأ عرضه مواجه نشود. با این حال، این چشم‌انداز مثبت به یک شرط مهم وابسته است و آن هم تسویه سریع مطالبات ارزی واردکنندگان است. او هشدار می‌دهد که اگر این مطالبات در بازه زمانی کوتاه پرداخت نشود، برنامه‌ریزی تجار برای واردات بعدی با اختلال روبه‌رو می‌شود و این موضوع می‌تواند تعادل فعلی بازار را برهم بزند.

قیمت حبوبات و نقش عرضه و تقاضا

دبیر انجمن حبوبات در تشریح وضعیت قیمت‌ها، نرخ هر کیلو لوبیا چیتی فله را بسته به کیفیت، بین ۴۵۰ تا ۶۰۰ هزار تومان اعلام می‌کند. به گفته او، قیمت حبوبات بیش از هر عامل دیگری تابع عرضه و تقاضاست و هرچه فراوانی کالا در بازار بیشتر باشد، امکان کنترل قیمت‌ها نیز افزایش می‌یابد. افتخاری تأکید می‌کند که واردات به میزان کافی می‌تواند بازار را در برابر شوک‌های مقطعی مقاوم کند و مانع از جهش‌های ناگهانی قیمت شود؛ مسئله‌ای که به‌ویژه در آستانه ایام پایانی سال و ماه مبارک رمضان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

بازار حبوبات در آستانه ماه رمضان

با نزدیک شدن به ماه رمضان، تقاضا برای حبوبات به طور سنتی افزایش می‌یابد. افتخاری با اشاره به این موضوع، می‌گوید در صورتی که روند تخصیص ارز و پرداخت مطالبات تجار اصلاح شود، بازار حبوبات می‌تواند بدون مشکل خاصی این دوره افزایش تقاضا را پشت سر بگذارد. او تأکید می‌کند که تأمین به‌موقع منابع ارزی طی دو هفته آینده نقش کلیدی در حفظ ثبات بازار خواهد داشت و هرگونه تأخیر در این زمینه، ریسک نوسان قیمت و اختلال در عرضه را افزایش می‌دهد.

اثر حذف ارز ترجیحی بر قیمت حبوبات

یکی دیگر از نکات قابل توجه در اظهارات دبیر انجمن حبوبات، ارزیابی اثر حذف ارز ترجیحی بر قیمت‌هاست. افتخاری می‌گوید بررسی‌ها نشان می‌دهد که پس از حذف ارز ترجیحی، حداکثر افزایش قیمت حبوبات حدود ۳۰ درصد بوده است. این آمار در مقایسه با برخی کالاهای اساسی دیگر، نشان‌دهنده مقاومت نسبی بازار حبوبات در برابر شوک‌های سیاستی است. با این حال، او هشدار می‌دهد که تداوم فشارهای ارزی و بی‌توجهی به مشکلات تجار می‌تواند این تعادل شکننده را از بین ببرد.

جمع‌بندی

بازار حبوبات ایران در شرایطی قرار دارد که از یک سو با آرامش نسبی در عرضه و نبود کمبود جدی مواجه است و از سوی دیگر، زیر فشار سنگین نوسانات ارزی و بلاتکلیفی مطالبات تجار قرار دارد. اظهارات دبیر انجمن حبوبات نشان می‌دهد که ثبات فعلی بیش از آنکه نتیجه سیاست‌گذاری پایدار باشد، حاصل تلاش و تحمل زیان واردکنندگان است. اگر دولت و بانک مرکزی در کوتاه‌ترین زمان ممکن برای پرداخت مطالبات ارزی و مدیریت مابه‌التفاوت نرخ ارز اقدام نکنند، این آرامش می‌تواند به سرعت جای خود را به نوسان و التهاب بدهد. در آستانه ماه رمضان و ایام پایانی سال، تصمیم‌های فوری و عملی، کلید حفظ تعادل بازار حبوبات و جلوگیری از فشار بیشتر بر مصرف‌کنندگان خواهد بود.