پاسخ قاطع به ادعاهای جنجالی درباره اینترنت ماهواره‌ای در ایران

بحث اینترنت ماهواره‌ای و ادعاهای پیرامون دسترسی سراسری به آن، بار دیگر به یکی از محورهای اصلی گفت‌وگو در فضای رسانه‌ای کشور تبدیل شده است. اظهارات اخیر بابک زنجانی درباره نصب وایرلس روی تاکسی‌ها برای توزیع اینترنت در سراسر ایران، واکنش مستقیم سید ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات را به دنبال داشت؛ واکنشی که تلاش می‌کند مرز میان واقعیت‌های فنی، الزامات حقوقی و ادعاهای رسانه‌ای را روشن کند.

هاشمی در موضع‌گیری خود با صراحت اعلام کرد وزارت ارتباطات مسئولیتی در قبال ادعاهایی که از سوی افراد حقیقی یا حقوقی درباره ارائه اینترنت سراسری مطرح می‌شود ندارد. او تأکید کرد هر فردی می‌تواند ادعایی را در حوزه فناوری مطرح کند، اما تحقق آن در سطح ملی نیازمند طی شدن فرآیندهای قانونی، فنی و بین‌المللی است که خارج از چارچوب سخنان تبلیغاتی قرار دارد.

ادعای اینترنت سراسری و پاسخ وزارت ارتباطات

ادعای نصب تجهیزات وایرلس بر روی ناوگان تاکسیرانی برای پوشش کامل اینترنت کشور، اگرچه در نگاه اول جذاب و کلیک‌خور به نظر می‌رسد، اما از منظر حاکمیتی با پیچیدگی‌های فراوانی روبه‌روست. وزیر ارتباطات با رد ضمنی این ادعا، تصریح کرد که چنین پروژه‌هایی بدون هماهنگی و مجوز از نهادهای ذی‌ربط اساساً قابلیت اجرا ندارند و وزارت ارتباطات خود را متولی صحت‌سنجی یا پشتیبانی از این‌گونه گفته‌ها نمی‌داند.

این موضع‌گیری در واقع تلاشی برای تفکیک میان فضای هیجانی رسانه‌ای و واقعیت‌های اجرایی کشور است؛ واقعیت‌هایی که در حوزه ارتباطات، به‌ویژه در سطح ملی و فراملی، به شدت به قوانین و معاهدات بین‌المللی وابسته‌اند.

اینترنت ماهواره‌ای؛ واقعیتی انکارناپذیر در جهان ارتباطات

هاشمی در بخش دیگری از سخنان خود، با نگاهی فراتر از مناقشات داخلی، به جایگاه اینترنت ماهواره‌ای در آینده ارتباطات جهان اشاره کرد. او تأکید داشت که منظومه‌های ماهواره‌ای به عنوان یک بستر نوین ارتباطی، نقشی جدی و غیرقابل انکار در آینده ایفا خواهند کرد و انکار این واقعیت نه با ادبیات علمی همخوانی دارد و نه با روندهای اجرایی دنیا.

به گفته وزیر ارتباطات، استفاده از ظرفیت اینترنت منظومه‌های ماهواره‌ای امروز به یک واقعیت مسلم در ادبیات علمی و اجرایی جهان تبدیل شده است. بسیاری از کشورها، به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار یا دارای جغرافیای پیچیده، این فناوری را به‌عنوان مکمل شبکه‌های زمینی دنبال می‌کنند.

حقوق سرزمینی؛ خط قرمز حاکمیت در دسترسی ماهواره‌ای

با وجود پذیرش اصل فناوری، هاشمی بر نکته‌ای کلیدی تأکید کرد: دسترسی و بهره‌برداری از اینترنت ماهواره‌ای تابع سازوکارهای بین‌المللی و حقوق سرزمینی است. او توضیح داد که این ادبیات، ادبیاتی پذیرفته‌شده در جهان است و هیچ کشوری اجازه نمی‌دهد خدمات ارتباطی بدون رعایت حاکمیت ملی و قوانین داخلی در قلمرو سرزمینی‌اش ارائه شود.

از این منظر، مسئله اصلی نه وجود فناوری، بلکه چگونگی استفاده از آن و اینکه چه اشخاص یا شرکت‌هایی، با چه شرایطی و تحت چه نظارتی مجاز به ارائه خدمات هستند، اهمیت پیدا می‌کند. این سخنان به‌طور غیرمستقیم پاسخی به پرسش‌هایی است که درباره دسترسی محدود برخی افراد به اینترنت استارلینک در ایران مطرح می‌شود.

رویکرد ایران به فناوری‌های نوین ارتباطی

وزیر ارتباطات در ادامه تأکید کرد که جمهوری اسلامی ایران نیز استفاده از قابلیت‌های نوین ارتباطی را به‌طور جدی دنبال می‌کند. به گفته او، بهره‌گیری از فناوری‌های جدید در جهان، یک راهبرد دارای اولویت برای وزارت ارتباطات محسوب می‌شود و نگاه این وزارتخانه صرفاً محدود به فناوری‌های سنتی نیست.

هاشمی با اشاره به ظرفیت‌های داخلی کشور در حوزه فناوری ماهواره‌ای، گفت ایران به دنبال آن است که در پروژه‌های منظومه‌های نوآوری و ماهواره‌ای مشارکت فعال داشته باشد. این رویکرد نشان‌دهنده تلاش برای حضور مؤثر در زیست‌بوم جهانی ارتباطات، به جای مصرف صرف خدمات خارجی است.

مجوزها؛ حلقه مفقوده ادعاهای رسانه‌ای

یکی از محورهای اصلی سخنان وزیر ارتباطات، موضوع مجوزها بود. او تصریح کرد که فعال شدن هرگونه خدمات اینترنت ماهواره‌ای در کشور، نیازمند صدور مجوزهای مشخص است. این مجوزها نه‌تنها در سطح داخلی، بلکه در تعامل با نهادها و چارچوب‌های بین‌المللی تعریف می‌شوند.

هاشمی بار دیگر تأکید کرد که هر فردی می‌تواند درباره ارائه اینترنت ماهواره‌ای یا پروژه‌های مشابه ادعایی مطرح کند، اما وزارت ارتباطات مسئولیتی در قبال این ادعاها ندارد؛ مگر آنکه در قالب ضوابط رسمی و قانونی کشور مطرح شوند.

اینترنت استارلینک و تجربه قطع اینترنت

یکی از پرسش‌های مهمی که در این گفت‌وگو مطرح شد، به تجربه دوره‌هایی بازمی‌گردد که اینترنت در کشور به‌طور کامل یا گسترده قطع بود و در عین حال، گزارش‌هایی از دسترسی برخی افراد به اینترنت استارلینک منتشر می‌شد. وزیر ارتباطات در پاسخ به این سؤال، رویکردی محتاطانه و مبتنی بر مسئولیت اجتماعی دولت اتخاذ کرد.

او گفت وظیفه اصلی دولت و وزارت ارتباطات، فراهم کردن خدماتی است که مردم به آن نیاز دارند. هاشمی با اشاره به شرایط خاص کشور و همراهی مردم با دولت، تأکید کرد که این شرایط، مسئولیت حاکمیت را در حوزه ارتباطات سنگین‌تر کرده است.

نگاه حاکمیتی به عدالت ارتباطی

سخنان وزیر ارتباطات را می‌توان در چارچوب مفهوم عدالت ارتباطی تحلیل کرد. دسترسی برابر و پایدار به اینترنت، به‌ویژه در شرایط بحرانی، یکی از مطالبات جدی جامعه است. با این حال، هاشمی تلویحاً بر این نکته تأکید کرد که ایجاد چنین ظرفیتی برای همه، نیازمند سیاست‌گذاری دقیق، زیرساخت مناسب و هماهنگی با قوانین داخلی و بین‌المللی است.

این نگاه، فاصله روشنی میان دسترسی‌های محدود و غیررسمی برخی افراد به اینترنت ماهواره‌ای و ایجاد یک بستر عمومی و قانونی برای کل جامعه ترسیم می‌کند.

جمع‌بندی

اظهارات سید ستار هاشمی نشان می‌دهد که وزارت ارتباطات، ضمن پذیرش واقعیت اجتناب‌ناپذیر اینترنت ماهواره‌ای در آینده ارتباطات جهان، بر حاکمیت قانون، حقوق سرزمینی و ضرورت مجوزهای رسمی تأکید دارد. ادعاهایی مانند توزیع اینترنت سراسری از طریق تاکسی‌ها، اگرچه در فضای رسانه‌ای جذاب هستند، اما بدون پشتوانه حقوقی و فنی، جایگاهی در سیاست‌گذاری رسمی کشور ندارند. در عین حال، راهبرد کلان وزارت ارتباطات بر استفاده هدفمند از فناوری‌های نوین، مشارکت در پروژه‌های ماهواره‌ای و پاسخ‌گویی به نیازهای واقعی مردم استوار است؛ راهبردی که می‌کوشد میان نوآوری، حاکمیت ملی و عدالت ارتباطی توازن برقرار کند.