مدرسهای که آینده آموزش کشور را به رئیسجمهور نشان داد
تحول در نظام تعلیم و تربیت، سالهاست به یکی از مطالبات جدی جامعه علمی و آموزشی کشور تبدیل شده است؛ مطالبهای که در سالهای اخیر با شتاب تحولات فناوری، بیش از هر زمان دیگری ضرورت یافته است. بازدید صبح امروز مسعود پزشکیان از دبیرستان هوشمند دوره اول دخترانه فرزانگان شهرستان شهریار، در همین چارچوب قابل تحلیل است؛ رویدادی که نه صرفاً یک بازدید نمادین، بلکه نشانهای از تمرکز دولت بر بازآرایی بنیادین فضای آموزشی و عبور از الگوهای سنتی آموزش به شمار میرود. این مدرسه که در مهرماه سال جاری و در قالب نهضت عدالت آموزشی به بهرهبرداری رسیده، امروز به عنوان یکی از نمادهای مدارس هوشمند غرب استان تهران، مورد توجه عالیترین مقام اجرایی کشور قرار گرفت.
مدرسه هوشمند فرزانگان؛ نماد عدالت آموزشی و بازآرایی فضاهای یادگیری
مدرسه فرزانگان شهریار در بستر نهضت عدالت آموزشی شکل گرفته؛ نهضتی که هدف آن کاهش شکافهای آموزشی و ایجاد فرصتهای برابر یادگیری در سراسر کشور است. طراحی این واحد آموزشی، بر اساس نگاه نوین به مدرسه به مثابه یک زیستبوم یادگیری انجام شده است؛ فضایی که در آن کلاس درس محدود به تخته و نیمکت نیست و دانشآموز در محیطی چندبعدی، مهارت، دانش و تجربه را به صورت همزمان کسب میکند. سالن بازدیدهای شناختی، تراس بازی، کارگاههای تخصصی فناوری، آزمایشگاههای علوم و هوش مصنوعی و فضاهای تولید محتوا، همگی اجزای یک معماری آموزشی هستند که هدف آن پرورش نسل آینده با نگاه مسئلهمحور است.
نسل چهارم آموزش؛ عبور از حافظهمحوری به خلاقیتمحوری
آنچه این مدرسه را از بسیاری از مراکز آموزشی متمایز میکند، استقرار الگوی نسل چهارم آموزش است. در این الگو، آموزش از انتقال یکسویه اطلاعات فراتر رفته و به فرآیندی تعاملی و پویا تبدیل میشود. بهرهگیری از هوش مصنوعی، پرینتر سهبعدی، فناوری واقعیت افزوده، عینکهای واقعیت مجازی و ابزارهای نوین علمی، بستر یادگیری را از حالت انتزاعی خارج کرده و آن را به تجربهای ملموس بدل میسازد. در چنین ساختاری، دانشآموز به جای حفظ مطالب، به حل مسئله، تحلیل داده و تولید محصول سوق داده میشود؛ رویکردی که همسو با نیازهای جهان معاصر و اقتصاد دانشبنیان است.
نقش معلم در مدرسه هوشمند؛ از آموزشدهنده تا تسهیلگر
یکی از محورهای اصلی سخنان رئیسجمهور در این بازدید، بازتعریف نقش معلم بود. پزشکیان با تأکید بر ضرورت ایجاد کارگاههای مهارتافزایی و توسعه آموزش مبتنی بر محتوای تصویری، بر این نکته انگشت گذاشت که ارتباط مؤثر میان معلم و دانشآموز، در گرو تغییر روشهای تدریس است. در مدرسه نسل چهارم، معلم نه تنها منبع دانش، بلکه راهنمای مسیر یادگیری است؛ کسی که دانشآموز را از آغاز تا پایان یک پروژه آموزشی همراهی میکند و زنجیره آموزش را به صورت کامل شکل میدهد. این رویکرد، امکان شخصیسازی یادگیری و توجه به تفاوتهای فردی دانشآموزان را فراهم میسازد.
مهارتافزایی؛ پیوند آموزش نظری با زندگی واقعی
پزشکیان در جریان گفتوگو با معلمان و دانشآموزان، بر اهمیت مهارتافزایی در کنار آموزشهای کتابمحور تأکید کرد. به باور رئیسجمهور، مدرسه باید بستری برای پرورش مهارتهای فردی و گروهی باشد؛ مهارتهایی که دانشآموزان را برای نقشآفرینی مؤثر در جامعه آینده آماده میکند. کارگاههای خلاقیت، پویانمایی، تولید محتوا و فناوری، نمونههایی از این رویکرد هستند که امکان تجربه عملی مفاهیم درسی را فراهم میآورند و فاصله میان آموزش و واقعیتهای اجتماعی و اقتصادی را کاهش میدهند.
هوش مصنوعی؛ ابزار آیندهساز در مدارس امروز
هوش مصنوعی به عنوان یکی از ارکان اصلی مدرسه هوشمند فرزانگان، جایگاه ویژهای در سخنان رئیسجمهور داشت. پزشکیان با اشاره به آشنایی دانشآموزان با این فناوری، آن را ابزاری راهبردی برای ارتقای مهارت رقابت سالم و خلاقیت دانست. در الگوی نسل چهارم آموزش، دانشآموزان میآموزند چگونه از هوش مصنوعی برای جمعآوری اطلاعات، پردازش دادهها و تبدیل آن به دانش و محصول کاربردی استفاده کنند. این توانمندی، آنان را برای مواجهه با چالشهای پیچیده آینده، از مسائل محیطزیستی تا مشکلات اقتصادی و اجتماعی، آماده میسازد.
مشارکت خیرین و والدین؛ پشتوانه توسعه مدارس هوشمند
رئیسجمهور در بخش دیگری از سخنان خود، نقش مشارکت مردمی در توسعه فضاهای آموزشی را برجسته کرد. به گفته پزشکیان، خیرین در یک سال گذشته با کمک حدود ۲۲ همت، سهم قابل توجهی در ساخت و تجهیز مدارس ایفا کردهاند. این مشارکت، نه تنها امکان توسعه مدارس هوشمند را فراهم کرده، بلکه گامی مهم در جهت حذف مدارس محروم و ارتقای استانداردهای آموزشی کشور محسوب میشود. همراهی والدین، مدیران و خیرین، به باور رئیسجمهور، زمینهساز پرورش نسلی خلاق، مسئولیتپذیر و چندبعدی است.
آموزش مسئلهمحور و تقویت مسئولیت اجتماعی
ایجاد چالش و طرح مسئله، از دیگر مؤلفههای کلیدی مدرسه نسل چهارم است که در بازدید رئیسجمهور مورد تأکید قرار گرفت. پزشکیان با اشاره به ضرورت تمرین کار گروهی، تعامل اجتماعی و تابآوری، بر این نکته تأکید کرد که دانشآموزان باید بیاموزند چگونه دانش و مهارت خود را در حل مسائل واقعی به کار گیرند. آشنایی با چالشهای منطقهای و ملی، تشکیل گروههای علمی و پژوهشی و حفظ ارتباطات اجتماعی، از جمله اهدافی است که در این الگوی آموزشی دنبال میشود.
نگاه معاون علمی رئیسجمهور به نسل چهارم آموزش
افشین معاون علمی و فناوری رئیسجمهور نیز در این بازدید، نسل چهارم آموزش را الگویی ارزشمند برای عبور از آموزش حافظهمحور دانست. به گفته وی، در این رویکرد، دانشآموز محور اصلی یادگیری است و معلم نقش تسهیلگر را ایفا میکند. ارائه درس توسط دانشآموزان در قالب کار گروهی، انتخابگری آگاهانه مسیر آموزشی و توجه به استعدادهای فردی، از ویژگیهایی است که مدرسه فرزانگان در تحقق آنها گام برداشته است.
نماد عینی خلاقیت دانشآموزان؛ تندیس سهبعدی رئیسجمهور
در بخش پایانی این رویداد، اهدای تندیس دکتر پزشکیان که با پرینتر سهبعدی و توسط دانشآموزان طراحی و اجرا شده بود، جلوهای عینی از دستاوردهای مدرسه هوشمند فرزانگان را به نمایش گذاشت. این اثر، نمادی از تلفیق دانش، فناوری و خلاقیت است؛ همان مسیری که نسل چهارم آموزش ترسیم میکند و میکوشد دانشآموزان را از مصرفکننده دانش به تولیدکننده ایده و محصول تبدیل کند.
جمعبندی
بازدید مسعود پزشکیان از مدرسه هوشمند فرزانگان شهریار، فراتر از یک رویداد خبری، بازتابدهنده عزم دولت برای تحول ساختاری در نظام تعلیم و تربیت است. الگوی نسل چهارم آموزش، با تکیه بر هوش مصنوعی، مهارتافزایی و آموزش مسئلهمحور، میتواند پاسخی راهبردی به نیازهای آموزشی ایران امروز و فردا باشد. تداوم این مسیر، مستلزم سرمایهگذاری هوشمندانه، مشارکت اجتماعی و بازتعریف نقش مدرسه و معلم است؛ مسیری که اگر با جدیت دنبال شود، میتواند آیندهای خلاق، توانمند و مسئولیتپذیر برای فرزندان ایران رقم بزند.






