افزایش دوباره قیمت گوشت مرغ در بازار؛ زنگ خطر برای سفره خانوار+ جدول

بازار گوشت مرغ که در هفته‌های گذشته نشانه‌هایی از ثبات نسبی را تجربه می‌کرد، طی چند روز اخیر بار دیگر وارد مسیر افزایشی شده است. بررسی قیمت‌ها در سطح خرده‌فروشی نشان می‌دهد اغلب اقلام پرمصرف مرغ با رشد نرخ مواجه شده‌اند؛ رشدی که هرچند هنوز به شکل جهشی بروز نکرده، اما تداوم آن می‌تواند تبعات قابل توجهی برای معیشت خانوارها و الگوی مصرف پروتئین در کشور به همراه داشته باشد. مرغ به‌عنوان اصلی‌ترین و در دسترس‌ترین منبع تأمین پروتئین حیوانی برای بخش بزرگی از جامعه ایرانی، همواره حساس‌ترین واکنش‌ها را نسبت به نوسانات قیمتی نشان می‌دهد و هر تغییر در بازار آن، به سرعت در سبد مصرف خانوار منعکس می‌شود.

فعالان بازار و توزیع‌کنندگان گوشت مرغ، مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و ساختاری را در بروز این افزایش قیمت مؤثر می‌دانند؛ عواملی که از رشد هزینه‌های تولید و حمل‌ونقل گرفته تا نوسانات مقطعی در عرضه و توزیع را شامل می‌شود. این شرایط موجب شده آرامش نسبی حاکم بر بازار در هفته‌های قبل، جای خود را به افزایش تدریجی اما مستمر نرخ‌ها بدهد.

صعود قیمت اقلام پرمصرف مرغ در خرده‌فروشی‌ها

بررسی آخرین نرخ‌ها در بازار خرده‌فروشی نشان می‌دهد قیمت انواع قطعات مرغ، به‌ویژه اقلام پرتقاضا، افزایش محسوسی داشته است. در حال حاضر فیله مرغ به ازای هر کیلوگرم با قیمت حدود ۵۸۵ هزار تومان عرضه می‌شود و در صدر گران‌ترین اقلام این بازار قرار گرفته است. این قیمت، فیله مرغ را عملاً به کالایی نزدیک به محصولات پروتئینی لوکس تبدیل کرده و مصرف آن را برای بسیاری از خانوارها محدود کرده است.

مغز ران مرغ نیز که از جمله قطعات پرطرفدار به شمار می‌رود، با نرخ حدود ۳۳۱ هزار تومان به فروش می‌رسد. سینه مرغ بدون پوست به ۳۸۹ هزار تومان در هر کیلوگرم رسیده و ران مرغ بدون پوست نیز با قیمت حدود ۲۸۵ هزار تومان در بازار عرضه می‌شود. حتی قطعاتی که traditionally به‌عنوان گزینه‌های اقتصادی‌تر شناخته می‌شدند، از افزایش قیمت در امان نمانده‌اند؛ به‌طوری که ران مرغ با پوست و کمر نیز اکنون با نرخ حدود ۲۰۰ هزار تومان در دسترس مصرف‌کنندگان قرار دارد.

این ارقام نشان می‌دهد افزایش قیمت گوشت مرغ محدود به یک یا دو قلم خاص نیست و تقریباً تمام بخش‌های این بازار را درگیر کرده است؛ موضوعی که می‌تواند نشانه‌ای از فشارهای گسترده‌تر در زنجیره تولید و توزیع باشد.

افزایش هزینه‌های تولید؛ ریشه پنهان گرانی مرغ

یکی از اصلی‌ترین دلایل افزایش قیمت گوشت مرغ، رشد هزینه‌های تولید در واحدهای مرغداری است. نهاده‌های دامی، از جمله خوراک طیور، همچنان با نوسان قیمت و مشکلات تأمین مواجه‌اند. هرگونه تأخیر یا افزایش نرخ در تأمین این نهاده‌ها، به‌طور مستقیم هزینه تمام‌شده تولید مرغ را بالا می‌برد و در نهایت به بازار مصرف منتقل می‌شود.

علاوه بر خوراک، هزینه‌های انرژی، دستمزد نیروی انسانی، خدمات دامپزشکی و نگهداری واحدهای تولیدی نیز طی ماه‌های اخیر افزایش یافته است. مرغداران معتقدند که قیمت‌های فعلی، بازتابی از فشارهای انباشته‌شده‌ای است که در ماه‌های گذشته به‌طور کامل در بازار تخلیه نشده بود و اکنون خود را به شکل افزایش تدریجی نرخ‌ها نشان می‌دهد.

نقش حمل‌ونقل و توزیع در نوسانات بازار مرغ

افزایش هزینه حمل‌ونقل یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار بر قیمت گوشت مرغ است. بالا رفتن قیمت سوخت، هزینه‌های جانبی لجستیک و مشکلات مربوط به شبکه توزیع، باعث شده انتقال مرغ از واحدهای تولیدی به مراکز کشتار و سپس خرده‌فروشی‌ها با هزینه بیشتری انجام شود. این افزایش هزینه، به‌ویژه در شهرهای بزرگ و کلان‌شهرها، تأثیر مستقیم‌تری بر قیمت نهایی دارد.

در کنار این موضوع، برخی ناهماهنگی‌ها در نظام توزیع و عرضه مقطعی نیز به نوسانات بازار دامن زده است. هرگونه اختلال کوتاه‌مدت در عرضه، حتی اگر به‌صورت محدود باشد، می‌تواند در بازاری حساس مانند بازار مرغ، انتظارات تورمی را تقویت کرده و به افزایش قیمت‌ها سرعت ببخشد.

کاهش عرضه مقطعی و اثر آن بر قیمت‌ها

فعالان بازار از کاهش عرضه مقطعی در برخی مناطق به‌عنوان یکی دیگر از عوامل مؤثر بر افزایش قیمت گوشت مرغ یاد می‌کنند. این کاهش عرضه می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی از جمله تغییرات در جوجه‌ریزی، شرایط آب‌وهوایی، یا مسائل مرتبط با تولید و کشتار باشد. هرچند این کاهش‌ها لزوماً دائمی نیستند، اما در کوتاه‌مدت می‌توانند تعادل عرضه و تقاضا را برهم بزنند و به رشد قیمت‌ها منجر شوند.

در شرایطی که تقاضا برای مرغ به‌دلیل جایگاه آن در سبد غذایی خانوار همچنان بالاست، حتی کاهش جزئی در عرضه نیز می‌تواند اثر قابل توجهی بر بازار داشته باشد.

فشار بر قدرت خرید خانوارها و تغییر الگوی مصرف

تداوم افزایش قیمت گوشت مرغ، به‌طور مستقیم قدرت خرید خانوارها را تحت فشار قرار می‌دهد. برای بسیاری از خانواده‌ها، مرغ جایگزین اصلی گوشت قرمز محسوب می‌شود و افزایش قیمت آن، گزینه‌های پروتئینی را محدودتر می‌کند. در چنین شرایطی، احتمال تغییر الگوی مصرف و کاهش سرانه مصرف پروتئین حیوانی وجود دارد؛ موضوعی که می‌تواند تبعات تغذیه‌ای و اجتماعی به همراه داشته باشد.

برخی خانوارها ممکن است به سمت خرید قطعات ارزان‌تر یا کاهش دفعات مصرف مرغ روی بیاورند، در حالی که گروه‌های کم‌درآمد بیش از دیگران از این روند آسیب می‌بینند. این مسئله، اهمیت سیاست‌گذاری دقیق و مداخله هدفمند در بازار مرغ را بیش از پیش برجسته می‌کند.

ضرورت سیاست‌های کنترلی و مدیریت عرضه

کارشناسان معتقدند در صورت نبود سیاست‌های کنترلی مؤثر و مدیریت مناسب عرضه، احتمال ادامه‌دار بودن روند صعودی قیمت گوشت مرغ دور از انتظار نیست. تنظیم بازار از طریق حمایت از تولیدکنندگان، تأمین به‌موقع نهاده‌های دامی، نظارت بر شبکه توزیع و کنترل هزینه‌های جانبی می‌تواند نقش مهمی در مهار نوسانات قیمتی ایفا کند.

همچنین شفافیت در قیمت‌گذاری و جلوگیری از رفتارهای سوداگرانه در حلقه‌های مختلف زنجیره تأمین، از دیگر اقداماتی است که می‌تواند به بازگشت آرامش به بازار کمک کند. تجربه‌های گذشته نشان داده است که هرگونه تعلل در این زمینه، به تشدید نوسانات و افزایش فشار بر مصرف‌کنندگان منجر می‌شود.

جمع‌بندی

افزایش قیمت گوشت مرغ در روزهای اخیر، هشداری جدی برای بازار پروتئین و معیشت خانوارهای ایرانی است. هرچند این رشد قیمت‌ها هنوز به مرحله جهشی نرسیده، اما مجموعه‌ای از عوامل همچون افزایش هزینه‌های تولید، حمل‌ونقل، نوسانات توزیع و کاهش عرضه مقطعی، زمینه تداوم این روند را فراهم کرده است. مرغ به‌عنوان ستون اصلی سبد غذایی خانوار، نقشی کلیدی در امنیت غذایی دارد و هرگونه بی‌ثباتی در بازار آن، پیامدهایی فراتر از یک افزایش قیمت ساده به همراه خواهد داشت. مدیریت هوشمندانه عرضه، حمایت از تولید و اعمال سیاست‌های کنترلی مؤثر، می‌تواند مانع از تبدیل این افزایش تدریجی به بحرانی گسترده در بازار مرغ شود.