نفت در مسیر صعود؛ هرمز دوباره بازار جهانی را ملتهب کرد

بازار جهانی نفت در معاملات روز جمعه با موجی از نگرانی‌های ژئوپلیتیکی و داده‌های حمایتی مواجه شد؛ مجموعه عواملی که در نهایت قیمت نفت را به مسیر صعودی بازگرداند و آن را به بالاترین سطوح شش‌ماهه رساند. گزارش رویترز نشان می‌دهد افزایش تنش‌ها در تنگه هرمز، هم‌زمان با اظهارات تند سیاسی از سوی آمریکا و کاهش محسوس ذخایر نفت خام، فضای بازار را به‌گونه‌ای رقم زده که معامله‌گران بار دیگر ریسک اختلال در عرضه را جدی گرفته‌اند. در چنین شرایطی، هر بشکه نفت برنت دریای شمال با افزایش ۳۰ سنتی معادل ۰.۴۰ درصد به ۷۱ دلار و ۹۶ سنت رسید و نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با رشد ۳۵ سنتی معادل ۰.۵۳ درصد، در سطح ۶۶ دلار و ۷۸ سنت معامله شد.

تنگه هرمز؛ گلوگاه حیاتی بازار جهانی نفت

تنگه هرمز بار دیگر در کانون توجه بازار جهانی نفت قرار گرفته است؛ گذرگاهی راهبردی که حدود ۲۰ درصد از عرضه نفت جهان از آن عبور می‌کند و هرگونه ناامنی یا محدودیت در آن می‌تواند به‌سرعت قیمت‌ها را دستخوش نوسان کند. ایران به‌عنوان یکی از تولیدکنندگان بزرگ نفت، در سوی دیگر شبه‌جزیره نفت‌خیز عربستان و در مجاورت این آبراه حیاتی قرار دارد. بسته شدن موقت تنگه هرمز به دلیل برگزاری مانورهای نظامی و سپس برگزاری رزمایش دریایی مشترک ایران و روسیه، سیگنال روشنی به بازار مخابره کرد که ریسک ژئوپلیتیکی در منطقه همچنان بالاست. تجربه سال‌های گذشته نشان داده حتی تهدید به اختلال در این مسیر می‌تواند انتظارات تورمی در بازار انرژی را تقویت کرده و قیمت نفت را بالا ببرد.

هشدار سیاسی آمریکا و اثر آن بر انتظارات بازار

در کنار تحولات میدانی، اظهارات دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نقش مهمی در تشدید نگرانی‌ها داشت. هشدار صریح او مبنی بر اینکه در صورت عدم دستیابی ایران به توافق درباره برنامه هسته‌ای، اتفاقات بسیار بدی رخ خواهد داد، فضای عدم قطعیت را در بازار تشدید کرد. بازار نفت به‌طور سنتی به چنین پیام‌هایی حساس است، زیرا هرگونه تشدید تنش سیاسی میان بازیگران اصلی می‌تواند به تحریم‌های جدید، محدودیت‌های صادراتی یا حتی درگیری‌های مستقیم منجر شود. همین عامل باعث شد قیمت‌ها پس از این اظهارات، به بالاترین سطح خود طی شش ماه اخیر برسند و معامله‌گران موقعیت‌های خرید خود را تقویت کنند.

نقش ایران در معادلات عرضه و امنیت انرژی

ایران به‌دلیل موقعیت جغرافیایی و ظرفیت تولیدی خود، همواره یکی از بازیگران کلیدی بازار انرژی بوده است. حضور این کشور در دو سوی معادله، هم به‌عنوان تولیدکننده و هم به‌عنوان کنترل‌کننده یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال نفت، باعث شده تحولات مرتبط با آن اثر دوچندانی بر بازار بگذارد. هرگونه درگیری یا حتی افزایش تنش در پیرامون ایران می‌تواند به محدود شدن عرضه جهانی نفت منجر شود؛ موضوعی که در شرایط فعلی بازار، با توجه به سطح ذخایر و سیاست‌های تولیدکنندگان بزرگ، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

کاهش ذخایر نفت خام آمریکا؛ عامل حمایتی قیمت‌ها

در بعد داده‌های بنیادین، گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا تصویر روشنی از وضعیت بازار ارائه داد. براساس این گزارش، ذخایر نفت خام این کشور در هفته گذشته ۹ میلیون بشکه کاهش یافته است؛ رقمی که فراتر از انتظارات بازار بود و به‌عنوان یک عامل حمایتی قوی برای قیمت نفت عمل کرد. هم‌زمان، میزان بهره‌برداری از پالایشگاه‌ها و سطح صادرات افزایش یافته که نشان‌دهنده تقاضای پایدار و حتی رو به رشد برای نفت خام آمریکاست. کاهش ذخایر معمولاً این پیام را به بازار می‌دهد که عرضه در حال فشرده شدن است و این موضوع می‌تواند به افزایش قیمت‌ها در کوتاه‌مدت و میان‌مدت منجر شود.

محدودیت صادرات در میان تولیدکنندگان بزرگ

علاوه بر آمریکا، داده‌های مؤسسه جودی نشان می‌دهد صادرات نفت عربستان سعودی، به‌عنوان بزرگ‌ترین صادرکننده نفت جهان، در ماه دسامبر به ۶.۹۸۸ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است؛ سطحی که پایین‌ترین میزان از ماه سپتامبر محسوب می‌شود. این کاهش صادرات در کنار سیاست‌های مدیریت عرضه اوپک و متحدانش، به بازار این سیگنال را می‌دهد که عرضه جهانی نفت با محدودیت‌هایی روبه‌روست. در چنین شرایطی، هر عامل ژئوپلیتیکی می‌تواند اثر بزرگ‌تری بر قیمت‌ها بگذارد، زیرا حاشیه امن عرضه کاهش یافته است.

سیاست‌های پولی و اثر غیرمستقیم بر بازار نفت

در سوی دیگر اقتصاد جهانی، داده‌های تورمی ژاپن نیز توجه تحلیلگران بازار انرژی را به خود جلب کرده است. نرخ تورم سالیانه مصرف‌کننده در این کشور در ماه ژانویه به ۲ درصد رسید که آهسته‌ترین رشد در دو سال اخیر به شمار می‌رود. این روند می‌تواند فشار بر بانک مرکزی ژاپن برای افزایش نرخ بهره را کاهش دهد. نرخ بهره پایین در کشورهای واردکننده بزرگ نفت، مانند ژاپن، معمولاً به‌عنوان یک عامل حمایتی برای قیمت نفت تلقی می‌شود، زیرا هزینه تأمین مالی و مصرف انرژی را پایین نگه می‌دارد و تقاضا را تقویت می‌کند.

هم‌زمانی عوامل ژئوپلیتیکی و اقتصادی

آنچه وضعیت فعلی بازار نفت را متمایز می‌کند، هم‌زمانی عوامل ژئوپلیتیکی و داده‌های اقتصادی حمایتی است. از یک‌سو، تنش‌های تنگه هرمز و اظهارات سیاسی آمریکا ریسک عرضه را افزایش داده و از سوی دیگر، کاهش ذخایر و محدودیت صادرات در میان تولیدکنندگان بزرگ، پایه‌های بنیادین قیمت‌ها را تقویت کرده است. این ترکیب باعث شده معامله‌گران با احتیاط بیشتری عمل کنند و تمایل به حفظ قیمت‌ها در سطوح بالاتر داشته باشند.

چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار نفت

در کوتاه‌مدت، به نظر می‌رسد قیمت نفت تحت تأثیر اخبار ژئوپلیتیکی باقی بماند. هرگونه تحول جدید در روابط ایران و آمریکا، یا نشانه‌ای از اختلال در تنگه هرمز، می‌تواند به سرعت بازار را واکنش‌پذیر کند. در عین حال، داده‌های هفتگی ذخایر نفت خام آمریکا و تصمیمات اوپک پلاس درباره سطح تولید، مسیر بعدی قیمت‌ها را مشخص خواهند کرد. اگر کاهش ذخایر و محدودیت عرضه ادامه یابد، احتمال تثبیت قیمت‌ها در سطوح فعلی یا حتی حرکت به سمت سطوح بالاتر وجود دارد.

جمع‌بندی

بازار جهانی نفت در شرایطی قرار گرفته که ریسک ژئوپلیتیکی و عوامل بنیادین به‌طور هم‌زمان از قیمت‌ها حمایت می‌کنند. تنش‌های تنگه هرمز، هشدارهای سیاسی آمریکا به ایران، کاهش ذخایر نفت خام آمریکا و افت صادرات عربستان، همگی به شکل‌گیری فضای صعودی در بازار منجر شده‌اند. در چنین وضعیتی، نفت نه‌تنها به‌عنوان یک کالای انرژی، بلکه به‌عنوان شاخصی از تحولات سیاسی و اقتصادی جهان عمل می‌کند. تا زمانی که عدم قطعیت در منطقه خاورمیانه و محدودیت‌های عرضه ادامه داشته باشد، انتظار می‌رود قیمت نفت در سطوح بالاتر باقی بماند و بازار با حساسیت بالا به اخبار جدید واکنش نشان دهد.