کاهش قیمت دام زنده زیر فشار نهاده‌های گران؛ زنگ خطر زیان دامداران به صدا درآمد

بازار دام و گوشت قرمز در ماه‌های اخیر وارد مرحله‌ای تازه شده است؛ مرحله‌ای که در آن آرامش ظاهری قیمت‌ها، واقعیتی تلخ از زیان تولیدکننده را پنهان می‌کند. جواد آزاد، نایب رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق تعاون، از کاهش قیمت دام زنده خبر داده و تأکید کرده است که این افت قیمت نه حاصل بهبود شرایط تولید، بلکه نتیجه مستقیم فشار واردات گوشت قرمز و افزایش عرضه در بازار است. در شرایطی که متوسط قیمت هر کیلو دام زنده حدود ۵۰۰ هزار تومان برآورد می‌شود، دامداران با افزایش هزینه نهاده‌های دامی و نبود حمایت‌های مالی، در موقعیتی شکننده قرار گرفته‌اند.

کاهش قیمت دام زنده و واقعیت پنهان زیان دامداران

اظهارات جواد آزاد نشان می‌دهد که قیمت فعلی دام زنده نه تنها سودی برای دامدار ندارد، بلکه به معنای زیان قطعی در هر کیلو فروش است. به گفته او، با احتساب هزینه‌های واقعی تولید و نرخ منطقی دام زنده، دامدار در فروش هر کیلو دام حدود ۵۰ هزار تومان ضرر می‌کند. این موضوع بیانگر شکاف عمیق میان قیمت بازار و هزینه تمام‌شده تولید است؛ شکافی که در صورت تداوم، انگیزه تولید را به شدت تضعیف می‌کند.

جهش قیمت نهاده‌های دامی و فشار مضاعف بر تولید

یکی از مهم‌ترین عوامل زیان‌ده شدن دامداری، افزایش مداوم قیمت نهاده‌های دامی است. آزاد اعلام کرده که متوسط قیمت هر کیلو جو و ذرت از ۴۳ هزار تومان به بالای ۴۸ هزار تومان رسیده و کنجاله سویا نیز به حدود ۸۰ هزار تومان افزایش یافته است. این ارقام نشان می‌دهد که هزینه خوراک دام، که بخش عمده هزینه تولید را تشکیل می‌دهد، به سرعت در حال رشد است؛ رشدی که با قیمت فروش دام همخوانی ندارد و تعادل اقتصادی دامداری را بر هم زده است.

واردات گوشت قرمز و اثر آن بر بازار داخلی

واردات گوشت قرمز به عنوان یکی از ابزارهای تنظیم بازار، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش قیمت‌ها داشته است. نایب رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق تعاون با تأکید بر این موضوع معتقد است که افزایش عرضه گوشت‌های وارداتی در کنار عرضه دام داخلی، باعث شده قیمت دام زنده و گوشت قرمز در بازار افزایش نیابد. اگرچه این سیاست در کوتاه‌مدت به نفع مصرف‌کننده و کنترل تورم غذایی تمام شده، اما در سوی دیگر، تولیدکننده داخلی را با بحران سودآوری مواجه کرده است.

تعادل شکننده میان تنظیم بازار و حمایت از تولید

تنظیم بازار بدون در نظر گرفتن حمایت از تولید داخلی، به تعادلی شکننده منجر می‌شود. آزاد هشدار داده است که در صورت بی‌توجهی دولت به حمایت از دامداران، پیامدهای جدی در انتظار بازار خواهد بود. از نگاه او، ادامه واردات گوشت بدون تأمین نقدینگی و سرمایه در گردش دامداران، زمینه‌ساز کشتار دام‌های مولد خواهد شد؛ اتفاقی که در کوتاه‌مدت ممکن است عرضه را افزایش دهد، اما در میان‌مدت و بلندمدت، کاهش شدید تولید و جهش قیمت‌ها را به دنبال خواهد داشت.

بحران نقدینگی و سرمایه در گردش دامداری‌ها

یکی از چالش‌های اصلی دامداران، مشکل تأمین نقدینگی است. آزاد تصریح کرده که دولت در حوزه تأمین سرمایه در گردش هیچ‌گونه حمایت مؤثری از دامداران نداشته است. افزایش هزینه نهاده‌ها، نیاز به نقدینگی بیشتری را ایجاد کرده و در غیاب تسهیلات مناسب، بسیاری از دامداران ناچار به فروش دام با قیمت‌های زیان‌ده یا کاهش ظرفیت تولید شده‌اند. این وضعیت، زنجیره تولید گوشت و لبنیات را با تهدید جدی مواجه می‌کند.

خطر کشتار دام‌های مولد و پیامدهای آن

کشتار دام‌های مولد، یکی از جدی‌ترین پیامدهای فشار اقتصادی بر دامداران است. به گفته این مقام مسئول، اگر حمایت‌های لازم صورت نگیرد، دامداران برای جبران زیان ناچار به حذف دام‌های مولد خواهند شد. چنین اقدامی اگرچه در مقطع کوتاه می‌تواند بخشی از مشکلات نقدینگی را حل کند، اما در بلندمدت موجب کاهش زایش، افت تولید دام و در نهایت افزایش شدید قیمت گوشت و فرآورده‌های دامی خواهد شد.

بازار شیرخام و نبود نرخ مصوب

چالش‌های دامداران تنها به بازار گوشت محدود نمی‌شود. آزاد با اشاره به نبود نرخ مصوب برای قیمت شیرخام، وضعیت این بخش را نیز نگران‌کننده توصیف کرده است. افزایش هزینه تأمین خوراک دام باعث شده تولید شیرخام تحت فشار قرار گیرد. به گفته او، با شرایط فعلی، پیش‌بینی می‌شود تولید شیرخام به ۱۳.۵ میلیون تن نرسد؛ رقمی که می‌تواند زنگ خطر کاهش تولید لبنیات و افزایش قیمت این محصولات را به صدا درآورد.

ارتباط مستقیم نهاده‌های دامی و امنیت غذایی

افزایش قیمت نهاده‌های دامی، تنها یک مسئله صنفی نیست، بلکه مستقیماً با امنیت غذایی کشور ارتباط دارد. دام و شیرخام، پایه تولید گوشت و لبنیات محسوب می‌شوند و هرگونه اختلال در این زنجیره، اثر خود را بر سفره خانوار نشان می‌دهد. کاهش تولید داخلی در کنار وابستگی به واردات، می‌تواند کشور را در برابر نوسانات بازار جهانی آسیب‌پذیر کند.

سیاست‌های وارداتی و ضرورت نگاه بلندمدت

سیاست واردات گوشت قرمز، اگرچه در کوتاه‌مدت به مهار قیمت‌ها کمک کرده، اما نیازمند بازنگری با رویکردی بلندمدت است. حمایت هدفمند از دامداران، تأمین نهاده‌های دامی با قیمت مناسب و ارائه تسهیلات مالی می‌تواند از بروز بحران تولید جلوگیری کند. در غیر این صورت، آرامش فعلی بازار ممکن است به طوفانی از افزایش قیمت‌ها در آینده تبدیل شود.

نقش دولت در ایجاد توازن پایدار

دولت به عنوان تنظیم‌گر بازار، نقشی کلیدی در ایجاد توازن میان منافع مصرف‌کننده و تولیدکننده دارد. از نگاه کارشناسان، حمایت از دامدار نه به معنای افزایش بی‌ضابطه قیمت‌ها، بلکه به معنای ایجاد شرایطی است که تولید با حداقل سود منطقی ادامه یابد. بی‌توجهی به این اصل، می‌تواند هزینه‌های سنگین‌تری را در آینده به اقتصاد و جامعه تحمیل کند.

جمع‌بندی

کاهش قیمت دام زنده در شرایط کنونی، بیش از آنکه نشانه بهبود بازار باشد، زنگ خطری برای تولید داخلی است. افزایش قیمت نهاده‌های دامی، نبود حمایت مالی، واردات گسترده گوشت قرمز و فقدان نرخ مصوب شیرخام، دامداران را با زیان مستمر مواجه کرده است. تداوم این وضعیت می‌تواند به کشتار دام‌های مولد، کاهش تولید گوشت و شیر و در نهایت جهش قیمت‌ها منجر شود. ایجاد توازن میان تنظیم بازار و حمایت از تولید، ضرورتی انکارناپذیر است که در صورت غفلت از آن، امنیت غذایی کشور با چالش‌های جدی روبه‌رو خواهد شد.