نفت بالا رفت، جهان نگران‌تر شد

بازار جهانی نفت در آغاز معاملات روز سه‌شنبه با نوساناتی همراه شد که آن را به مرز بالاترین سطح قیمتی طی هفت ماه گذشته رساند؛ وضعیتی که بیش از هر چیز بازتاب‌دهنده هم‌زمانی چند عامل سیاسی، امنیتی و تجاری در سطح بین‌المللی است. افزایش قیمت نفت در شرایطی رقم می‌خورد که معامله‌گران با نگاهی محتاطانه به تحولات مربوط به مذاکرات هسته‌ای میان ایران و آمریکا می‌نگرند و در عین حال، از تشدید تنش‌ها در خاورمیانه و ابهام‌های تازه در سیاست تجاری ایالات متحده تأثیر می‌پذیرند. این هم‌پوشانی عوامل، فضای بازار را به سمت احتیاط و واکنش‌های سریع سوق داده است.

قیمت هر بشکه نفت برنت دریای شمال در معاملات امروز با افزایش ۶۰ سنتی معادل ۰.۸۴ درصد به ۷۲ دلار و ۹ سنت رسید. همزمان نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با رشد ۵۸ سنتی معادل ۰.۸۷ درصد، در سطح ۶۶ دلار و ۸۹ سنت معامله شد. این ارقام نشان می‌دهد که هر دو شاخص اصلی بازار نفت در نزدیکی سقف‌های ثبت‌شده طی ماه‌های اخیر قرار دارند و حساسیت بازار نسبت به اخبار سیاسی به‌طور محسوسی افزایش یافته است.

واکنش بازار نفت به دورنمای مذاکرات هسته‌ای

یکی از مهم‌ترین محرک‌های فعلی قیمت نفت، ارزیابی معامله‌گران از احتمال ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای میان ایران و آمریکا است. دنیل هاینز، تحلیلگر بانک ANZ، در گزارشی تأکید کرده که بازار نفت همچنان نسبت به این مذاکرات حساس و محتاط باقی مانده است. به گفته او، هرگونه نشانه از پیشرفت یا توقف در این گفت‌وگوها می‌تواند بر انتظارات مربوط به عرضه نفت در بازار جهانی اثرگذار باشد.

وزیر خارجه عمان اعلام کرده است که ایران و آمریکا قرار است روز پنج‌شنبه در ژنو سومین دور مذاکرات هسته‌ای خود را برگزار کنند. این خبر در شرایطی منتشر شده که آمریکا خواستار توقف برنامه هسته‌ای ایران است و در مقابل، تهران این درخواست را رد کرده و بار دیگر تأکید دارد که به دنبال ساخت سلاح هسته‌ای نیست. همین تضاد مواضع باعث شده است فضای مذاکرات با عدم قطعیت همراه باشد و بازار نفت نیز واکنشی محتاطانه نسبت به نتایج احتمالی آن نشان دهد.

افزایش تنش‌های امنیتی و تأثیر آن بر احساسات بازار

در کنار مذاکرات دیپلماتیک، تحولات امنیتی نیز نقش مهمی در جهت‌دهی به قیمت نفت ایفا می‌کنند. یک مقام ارشد وزارت خارجه آمریکا اعلام کرده است که این وزارتخانه در پی افزایش نگرانی‌ها درباره احتمال درگیری نظامی با ایران، تصمیم گرفته کارکنان غیرضروری و خانواده‌های آنان را از سفارت آمریکا در بیروت خارج کند. انتشار این خبر به‌عنوان نشانه‌ای از افزایش سطح نگرانی‌های امنیتی در منطقه خاورمیانه تلقی شده و به حساسیت بازار انرژی افزوده است.

در همین چارچوب، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز دوشنبه در پیامی در شبکه‌های اجتماعی هشدار داد که در صورت عدم دستیابی به توافق، روز بسیار بدی در انتظار ایران خواهد بود. این اظهارات، که با ادبیاتی تند بیان شده‌اند، به فضای عدم اطمینان در بازار دامن زده و معامله‌گران نفت را نسبت به سناریوهای مختلف سیاسی محتاط‌تر کرده است.

سیاست تجاری آمریکا و فشار مضاعف بر بازار جهانی

عامل دیگری که بر روند قیمت نفت تأثیر گذاشته، تحولات مربوط به سیاست تجاری ایالات متحده است. ترامپ روز دوشنبه و پس از آنکه دیوان عالی آمریکا تعرفه‌های اضطراری اعمال‌شده از سوی او را لغو کرد، به کشورها هشدار داد که از توافق‌های تجاری اخیر با آمریکا عقب‌نشینی نکنند. او اعلام کرد در غیر این صورت، واشنگتن با استفاده از قوانین دیگر، تعرفه‌های بسیار بالاتری را اعمال خواهد کرد.

این موضع‌گیری در شرایطی بیان شد که ترامپ پیش‌تر در روز شنبه اعلام کرده بود تعرفه موقت واردات آمریکا از تمامی کشورها را از ۱۰ درصد به ۱۵ درصد افزایش خواهد داد؛ رقمی که به گفته او حداکثر سطح مجاز طبق قانون است. چنین تصمیم‌هایی نگرانی‌ها درباره تأثیر منفی تنش‌های تجاری بر رشد اقتصادی جهانی را تقویت کرده و به‌طور غیرمستقیم بر بازار نفت نیز سایه انداخته است، چرا که چشم‌انداز تقاضای انرژی با تحولات اقتصادی جهانی پیوندی تنگاتنگ دارد.

ریسک‌های عرضه و تحولات ژئوپلیتیکی اروپا

در کنار خاورمیانه و سیاست‌های آمریکا، تحولات مرتبط با جنگ اوکراین نیز به نگرانی‌های بازار نفت افزوده است. یک مقام امنیتی اوکراین اعلام کرده که پهپادهای این کشور به یک ایستگاه پمپاژ روسیه در مسیر خط لوله نفت دروژبا حمله کرده‌اند؛ خط لوله‌ای که نفت روسیه را به اروپای شرقی منتقل می‌کند. انتشار این خبر نگرانی‌ها درباره احتمال اختلال در عرضه نفت به اروپا را افزایش داده و یکی دیگر از عوامل تقویت‌کننده قیمت‌ها در بازار جهانی محسوب می‌شود.

بازار نفت در چنین شرایطی به‌طور همزمان با چند کانون ریسک مواجه است؛ از احتمال اختلال در عرضه گرفته تا ابهام در تقاضای جهانی و آینده روابط دیپلماتیک میان بازیگران اصلی. واکنش قیمت‌ها در معاملات اخیر نشان می‌دهد که معامله‌گران این ریسک‌ها را به‌دقت در محاسبات خود لحاظ می‌کنند.

هم‌زمانی عوامل سیاسی و اقتصادی در مسیر قیمت نفت

آنچه شرایط کنونی بازار نفت را متمایز می‌کند، هم‌زمانی چند عامل اثرگذار است که هر یک به‌تنهایی می‌توانستند قیمت‌ها را دستخوش نوسان کنند. مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا، تشدید تنش‌های امنیتی در خاورمیانه، سیاست‌های تجاری دولت آمریکا و تحولات مرتبط با جنگ اوکراین، همگی در یک بازه زمانی کوتاه بر بازار فشار وارد کرده‌اند. نتیجه این وضعیت، افزایش حساسیت بازار به اخبار و واکنش سریع قیمت‌ها به هرگونه تحول جدید است.

تحلیلگران بر این باورند که در چنین فضایی، جهت‌گیری کوتاه‌مدت قیمت نفت بیش از آنکه تابع عوامل بنیادین عرضه و تقاضا باشد، تحت تأثیر اخبار سیاسی و امنیتی قرار دارد. این وضعیت باعث شده است که معامله‌گران با احتیاط بیشتری عمل کنند و دامنه نوسانات قیمتی افزایش یابد.

جمع‌بندی

قیمت نفت در معاملات روز سه‌شنبه با قرار گرفتن در نزدیکی بالاترین سطح هفت‌ماهه، بازتاب‌دهنده فضایی است که در آن عدم قطعیت سیاسی و ژئوپلیتیکی نقش پررنگی دارد. از یک سو، بازار چشم‌انتظار نتایج سومین دور مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا در ژنو است و از سوی دیگر، تشدید تنش‌های امنیتی در خاورمیانه، هشدارهای لفظی مقامات آمریکایی و تحولات جنگ اوکراین نگرانی‌ها درباره عرضه انرژی را افزایش داده است. در کنار این عوامل، سیاست‌های تجاری ایالات متحده و تهدید به افزایش تعرفه‌ها نیز به ابهام‌های اقتصادی دامن زده‌اند. مجموعه این تحولات سبب شده بازار نفت در وضعیتی حساس و محتاط قرار گیرد؛ وضعیتی که در آن هر خبر تازه می‌تواند مسیر قیمت‌ها را تغییر دهد.