نفت در آستانه انفجار قیمتی؟

بازار جهانی نفت در روزهای پایانی فوریه با ترکیبی از عوامل ژئوپلیتیک و داده‌های بنیادین روبه‌روست که مسیر قیمت‌ها را به شدت تحت تاثیر قرار داده است. افزایش تنش‌ها در خاورمیانه، به ویژه پیرامون تنگه هرمز، در کنار گفت‌وگوهای دیپلماتیک میان ایران و آمریکا، فضایی از نااطمینانی را بر بازار حاکم کرده که باعث شده قیمت نفت در نزدیکی بالاترین سطوح چند ماه اخیر تثبیت شود. این شرایط در حالی رقم خورده که معامله‌گران همزمان نگران مازاد عرضه و رشد ذخایر نفتی در اقتصادهای بزرگ هستند.

جایگاه قیمت نفت در بازار جهانی

قیمت نفت برنت دریای شمال در معاملات روز چهارشنبه با افزایش 44 سنتی به 71 دلار و 21 سنت در هر بشکه رسید و نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز 66 دلار و 3 سنت معامله شد. این ارقام نشان می‌دهد هر دو شاخص اصلی نفتی در نزدیکی اوج‌های ثبت‌شده در هفته‌های اخیر باقی مانده‌اند. برنت در پایان هفته گذشته بالاترین سطح خود از اواخر ژوئیه را لمس کرد و نفت آمریکا نیز در ابتدای هفته جاری به بالاترین قیمت از اوایل اوت رسید. ماندگاری قیمت‌ها در این محدوده بیانگر آن است که بازار همچنان ریسک‌های ژئوپلیتیک را جدی می‌گیرد.

تنگه هرمز و اهمیت راهبردی آن

تنگه هرمز به عنوان یکی از حیاتی‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان، نقشی تعیین‌کننده در ثبات عرضه نفت دارد. بخش قابل توجهی از صادرات نفت کشورهای تولیدکننده خلیج فارس از این مسیر عبور می‌کند و هرگونه تهدید امنیتی در این منطقه می‌تواند بلافاصله بر قیمت‌ها اثر بگذارد. نگرانی سرمایه‌گذاران از احتمال درگیری نظامی در این تنگه باعث شده ریسک پرمیوم در بازار نفت افزایش یابد و معامله‌گران برای سناریوهای اختلال عرضه آماده شوند.

جایگاه ایران در معادلات عرضه

ایران به عنوان سومین تولیدکننده بزرگ اوپک، نقشی کلیدی در توازن بازار نفت ایفا می‌کند. ادامه‌دار شدن هرگونه تنش نظامی نه تنها می‌تواند صادرات نفت ایران را با چالش مواجه کند، بلکه عرضه سایر تولیدکنندگان مهم منطقه را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد. از این رو تحولات مرتبط با ایران به طور مستقیم در محاسبات قیمتی بازار نفت بازتاب پیدا می‌کند و حساسیت معامله‌گران را افزایش می‌دهد.

دیپلماسی ایران و آمریکا و اثر آن بر بازار

قرار است نمایندگان آمریکا و هیاتی از ایران در ژنو دور جدیدی از مذاکرات را برگزار کنند. این گفت‌وگوها که سومین مرحله از رایزنی‌ها به شمار می‌رود، از نگاه بازار می‌تواند مسیر تنش‌ها را تغییر دهد. عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران اعلام کرده که دستیابی به توافق امکان‌پذیر است مشروط بر آنکه دیپلماسی در اولویت قرار گیرد. چنین مواضعی در صورت تقویت می‌تواند بخشی از نگرانی‌های بازار را کاهش دهد و فشار صعودی بر قیمت نفت را محدود کند.

افزایش تنش‌های نظامی و پیامدهای آن

در کنار تلاش‌های دیپلماتیک، گزارش‌هایی از تسریع مذاکرات ایران و چین برای خرید موشک‌های کروز ضدکشتی منتشر شده است. به گفته منابع آگاه، این تسلیحات توان هدف قرار دادن ناوهای مستقر در نزدیکی سواحل ایران را دارند و می‌توانند موازنه قدرت دریایی را تغییر دهند. کارشناسان معتقدند چنین تحولاتی سطح تهدید برای نیروهای دریایی آمریکا را افزایش داده و به تبع آن ریسک ژئوپلیتیک بازار نفت را تشدید می‌کند.

بازار نفت میان ریسک سیاسی و داده‌های بنیادین

در حالی که تنش‌های ژئوپلیتیک از قیمت نفت حمایت کرده، داده‌های بنیادین تصویری متفاوت ارائه می‌دهد. عرضه جهانی نفت در ماه‌های اخیر از تقاضا پیشی گرفته و نگرانی‌هایی درباره مازاد عرضه ایجاد کرده است. این موضوع باعث شده بخشی از فعالان بازار نسبت به پایداری رشد قیمت‌ها محتاط باشند و چشم‌انداز میان‌مدت را با تردید دنبال کنند.

ذخایر نفت آمریکا و واکنش بازار

موسسه نفت آمریکا گزارش داده که ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به بیستم فوریه بیش از یازده میلیون بشکه افزایش یافته است. چنین افزایشی به طور معمول فشار کاهشی بر قیمت‌ها وارد می‌کند، اما کاهش همزمان ذخایر بنزین و میعانات گازی بخشی از این اثر را خنثی کرده است. بازار اکنون در انتظار انتشار گزارش رسمی اداره اطلاعات انرژی آمریکاست تا تصویر دقیق‌تری از وضعیت ذخایر و مصرف ارائه شود.

انتظار معامله‌گران از گزارش رسمی

گزارش رسمی ذخایر نفت آمریکا که قرار است منتشر شود، می‌تواند جهت کوتاه‌مدت قیمت‌ها را مشخص کند. اگر داده‌ها افزایش قابل توجه ذخایر را تایید کند، احتمال تعدیل قیمت‌ها وجود دارد. در مقابل، نشانه‌های بهبود تقاضا یا کاهش موجودی فرآورده‌ها می‌تواند حمایت تازه‌ای برای بازار ایجاد کند و اثر نگرانی‌های ژئوپلیتیک را تقویت نماید.

تعادل شکننده بازار انرژی

بازار نفت در مقطع کنونی بر لبه تعادلی شکننده حرکت می‌کند. از یک سو تنش‌های سیاسی و امنیتی در خاورمیانه ریسک اختلال عرضه را بالا برده و از سوی دیگر مازاد عرضه و رشد ذخایر نفتی مانع جهش شدید قیمت‌ها شده است. این وضعیت باعث شده نوسانات محدود اما مداوم در بازار شکل بگیرد و معامله‌گران به اخبار سیاسی و اقتصادی واکنش سریع نشان دهند.

جمع‌بندی

آنچه از تحولات اخیر برمی‌آید این است که قیمت نفت بیش از هر زمان دیگری به تحولات ژئوپلیتیک گره خورده است. تنگه هرمز، مذاکرات ایران و آمریکا و تحرکات نظامی منطقه‌ای در کنار داده‌های ذخایر نفتی آمریکا مجموعه‌ای از عوامل متضاد را شکل داده‌اند که مسیر بازار را تعیین می‌کند. تا زمانی که ابهام درباره آینده دیپلماسی و امنیت منطقه برطرف نشود، بازار نفت همچنان در فضای احتیاط و حساسیت بالا باقی خواهد ماند.