سوزاندن سرمایه ملی متوقف می‌شود؟ دستور ویژه رئیس‌جمهور به وزارت نفت

جلسه تخصصی پیش از ظهر چهارشنبه ششم اسفند ۱۴۰۴، بار دیگر یکی از قدیمی‌ترین و پرهزینه‌ترین چالش‌های بخش انرژی کشور را به صدر دستور کار دولت چهاردهم آورد؛ مسأله‌ای که سال‌هاست در گزارش‌های رسمی و غیررسمی با عنوان سوزاندن گازهای همراه نفت یا گازهای مشعل شناخته می‌شود و اکنون از نگاه رئیس‌جمهور، دیگر جای تعلل و توجیه ندارد. مسعود پزشکیان در این نشست، با رویکردی صریح و مبتنی بر داده‌های اقتصادی، تلاش کرد اهمیت راهبردی این موضوع را نه‌تنها برای وزارت نفت، بلکه برای کل ساختار اقتصادی کشور برجسته کند.

در نگاه دولت، گازهای همراه نفت صرفاً یک پسماند ناخواسته در فرآیند استخراج نیستند، بلکه منبعی بالفعل از ثروت ملی‌اند که سال‌ها به دلایل فنی، مدیریتی و ساختاری به آتش کشیده شده‌اند. اظهارات رئیس‌جمهور در این جلسه نشان داد که دولت چهاردهم قصد دارد این روند را از یک مسأله حاشیه‌ای به یک اولویت فوری و غیرقابل تعویق تبدیل کند.

سوزاندن گازهای مشعل و ابعاد پنهان یک اتلاف بزرگ

پزشکیان با اشاره به آمار سوزاندن روزانه حدود ۵۰ میلیون مترمکعب گاز همراه نفت، تصویری روشن از ابعاد اقتصادی این پدیده ارائه داد؛ رقمی که به گفته او معادل تقریبی ۱۵ میلیون دلار در روز است. این عدد، فراتر از یک شاخص فنی، به معنای از دست رفتن سالانه میلیاردها دلار درآمد بالقوه برای کشوری است که همزمان با محدودیت‌های مالی، نیازهای گسترده عمرانی و فشارهای معیشتی مواجه است.

رئیس‌جمهور تأکید کرد وقتی چنین حجمی از منابع زیرزمینی به سادگی می‌سوزد، حتی تأخیر یک‌روزه در اجرای پروژه‌های جمع‌آوری گازهای مشعل قابل پذیرش نیست. این نگاه، بیانگر تغییری جدی در سطح انتظار دولت از بدنه اجرایی وزارت نفت است؛ انتظاری که سرعت، انضباط زمانی و پاسخگویی را به عنوان شاخص‌های اصلی پیشرفت تعریف می‌کند.

ارزیابی عملکرد دولت چهاردهم در مهار گازهای همراه

پزشکیان در عین انتقاد از حجم اتلاف منابع، از اقدامات انجام‌شده در ماه‌های ابتدایی فعالیت دولت چهاردهم نیز قدردانی کرد. به گفته او، جمع‌آوری ۹ میلیون مترمکعب گازهای همراه و مشعل از ابتدای این دولت، نشانه‌ای از امکان‌پذیر بودن تغییر مسیر گذشته است. با این حال، رئیس‌جمهور صراحتاً اعلام کرد که این میزان، در برابر حجم واقعی گازهای سوزانده‌شده، کافی نیست و نمی‌تواند به عنوان نقطه پایان تلقی شود.

او خواستار آن شد که پروژه‌های مرتبط با جمع‌آوری و فرآورش گازهای مشعل به صورت شبانه‌روزی و در قالب سه شیفت کاری دنبال شود. این دستور، علاوه بر افزایش سرعت اجرا، پیامی روشن به مدیران اجرایی دارد؛ اینکه دولت حاضر نیست فرصت‌های اقتصادی را قربانی روندهای کند و بوروکراتیک کند.

جمع‌آوری گازهای مشعل؛ پیوند بهره‌وری و اصلاح اقتصادی

رئیس‌جمهور در بخش دیگری از سخنان خود، موضوع گازهای همراه نفت را در چارچوبی فراتر از وزارت نفت تحلیل کرد و آن را یکی از مصادیق روشن ارتقای بهره‌وری در اقتصاد ملی دانست. از نگاه او، بخش قابل توجهی از چالش‌های مالی کشور می‌تواند از مسیر جمع‌آوری، فرآورش و فروش این گازها تخفیف یابد.

این رویکرد، گازهای مشعل را به ابزاری برای اصلاح ساختار اقتصادی بخش انرژی تبدیل می‌کند؛ ابزاری که بدون نیاز به کشف میدان جدید یا سرمایه‌گذاری‌های پرریسک اکتشافی، می‌تواند ارزش افزوده قابل توجهی ایجاد کند. پزشکیان تأکید کرد که تبدیل این گازها به منبع درآمدی پایدار، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت اقتصادی است.

پیامدهای زیست‌محیطی و اجتماعی توقف مشعل‌سوزی

در کنار آثار اقتصادی، رئیس‌جمهور به نقش مهم جمع‌آوری گازهای مشعل در بهبود شاخص‌های زیست‌محیطی نیز اشاره کرد. سوزاندن این گازها سال‌هاست که به عنوان یکی از منابع آلایندگی هوا در مناطق نفت‌خیز شناخته می‌شود و پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم آن بر سلامت ساکنان این مناطق مورد انتقاد کارشناسان بوده است.

پزشکیان با تأکید بر کاهش آلایندگی و بهبود شرایط زیست‌محیطی، نشان داد که سیاست انرژی دولت صرفاً معطوف به اعداد و ارقام اقتصادی نیست، بلکه ابعاد اجتماعی و سلامت عمومی نیز در آن لحاظ می‌شود. توقف تدریجی مشعل‌سوزی می‌تواند اعتماد عمومی در مناطق نفت‌خیز را تقویت کرده و نگاه مردم به صنعت نفت را از یک صنعت آلاینده به یک موتور توسعه پایدار تغییر دهد.

موانع اجرایی و ضرورت هماهنگی بین‌بخشی

رئیس‌جمهور در این جلسه، بدون نادیده گرفتن واقعیت‌های اجرایی، به برخی موانع موجود نیز اشاره کرد. نیازهای ارزی، مسائل گمرکی و لزوم هماهنگی نزدیک میان وزارت نفت و وزارت صنعت، معدن و تجارت از جمله چالش‌هایی بود که پزشکیان به صراحت نام برد.

او با تأکید بر تقویت تعاملات بین‌بخشی، تصریح کرد که هیچ مانع اداری یا ساختاری نباید به بهانه‌ای برای کند شدن پروژه‌های جمع‌آوری گازهای مشعل تبدیل شود. از نگاه رئیس‌جمهور، هرگونه مشکل در این مسیر باید فوراً شناسایی و برطرف شود و این فرآیند به هیچ عنوان تأخیرپذیر نیست. این موضع‌گیری، نشان‌دهنده عزم دولت برای کاهش اصطکاک نهادی در پروژه‌های کلان انرژی است.

توسعه پالایشی و مدیریت مصرف در کنار مهار اتلاف

در ادامه جلسه، موضوع جمع‌آوری گازهای مشعل در کنار سایر برنامه‌های کلان وزارت نفت مورد بررسی قرار گرفت. طرح‌های توسعه ظرفیت پالایشی کشور، برنامه‌های ارتقای کیفی فرآورده‌های نفتی و سیاست‌های مدیریت مصرف انرژی، محورهای دیگری بودند که در این نشست مرور شدند.

پزشکیان بر هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی برای تحقق اهداف پیش‌بینی‌شده در این حوزه‌ها تأکید کرد و نشان داد که نگاه دولت به بخش انرژی، نگاهی زنجیره‌ای و یکپارچه است. از استخراج و فرآورش تا مصرف و صادرات، همه حلقه‌ها باید به‌گونه‌ای تنظیم شوند که اتلاف به حداقل و بهره‌وری به حداکثر برسد.

جمع‌بندی

مجموع سخنان و مواضع رئیس‌جمهور در جلسه تخصصی با محوریت وزارت نفت، حاکی از آن است که دولت چهاردهم قصد دارد پرونده گازهای مشعل را از یک معضل مزمن به یک فرصت اقتصادی و زیست‌محیطی تبدیل کند. تأکید بر سرعت اجرا، کار شبانه‌روزی، رفع فوری موانع و هماهنگی بین‌بخشی، نشان‌دهنده رویکردی عمل‌گرایانه و نتیجه‌محور است.

اگر این سیاست‌ها به‌طور منسجم و بدون وقفه اجرا شود، جمع‌آوری گازهای همراه نفت می‌تواند نه‌تنها از هدررفت میلیاردها دلار سرمایه ملی جلوگیری کند، بلکه به بهبود تراز مالی، کاهش آلایندگی و افزایش اعتماد عمومی به مدیریت منابع انرژی کشور بینجامد؛ هدفی که تحقق آن، آزمونی جدی برای کارآمدی ساختار اجرایی دولت در حوزه انرژی خواهد بود.