دروازه‌بان‌های ایران در جام جهانی؛ از حجازی تا بیرانوند

 با مرور تاریخ حضور تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی، یک نکته جالب به چشم می‌آید؛ از میان ۱۴ دروازه‌بانی که در شش دوره مختلف این رقابت‌ها در فهرست نهایی حضور داشته‌اند، تنها ۷ نفر موفق شده‌اند فرصت بازی در این تورنمنت بزرگ را به دست بیاورند. این آمار به‌خوبی نشان می‌دهد که رقابت در این پست همیشه فشرده و بی‌رحمانه بوده و معمولاً یک یا نهایتاً دو گلر شانس حضور در میدان را پیدا می‌کنند.

در بین دروازه‌بان‌هایی که بازی کرده‌اند، نام‌هایی چون علیرضا بیرانوند، ناصر حجازی، ابراهیم میرزاپور، علیرضا حقیقی، احمدرضا عابدزاده، سیدحسین حسینی و نیما نکیسا دیده می‌شود. هرکدام از این گلرها در دوره خود نقشی مهم در تیم ملی ایفا کرده‌اند، اما تنها سه نفر از آن‌ها موفق به ثبت کلین‌شیت در جام جهانی شده‌اند؛ بیرانوند، حقیقی و حسینی. رکوردی که نشان می‌دهد بسته نگه داشتن دروازه در سطح جام جهانی تا چه اندازه دشوار است.

در جام جهانی ۱۹۷۸ آرژانتین، ناصر حجازی بدون تردید ستاره اصلی درون دروازه ایران بود. او در هر سه بازی تیم ملی به میدان رفت و با وجود دریافت ۸ گل، نمایش‌های قابل توجهی داشت. بسیاری از گل‌های خورده او از روی پنالتی بود و واکنش‌هایش در جریان بازی باعث شد همچنان به‌عنوان یکی از بهترین گلرهای تاریخ ایران شناخته شود.

در جام جهانی ۱۹۹۸ فرانسه، شرایط متفاوت بود. احمدرضا عابدزاده به‌عنوان دروازه‌بان اول راهی تورنمنت شد، اما مصدومیت باعث شد نیما نکیسا در بازی اول مقابل یوگسلاوی درون دروازه قرار بگیرد. نکیسا در آن دیدار یک گل دریافت کرد، اما تجربه بزرگی به دست آورد. در ادامه، عابدزاده به ترکیب بازگشت و مقابل آمریکا و آلمان بازی کرد.

در سال ۲۰۰۶، ابراهیم میرزاپور گلر اصلی تیم ملی بود و در هر سه بازی به میدان رفت. او در مجموع ۶ گل دریافت کرد، اما روند عملکردش از بازی اول تا سوم رو به بهبود بود. هرچند انتقاداتی به عملکرد او وجود داشت، اما در بسیاری از گل‌ها نقش مستقیمی نداشت.

جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل یکی از نقاط عطف در تاریخ دروازه‌بانی ایران بود. علیرضا حقیقی برخلاف پیش‌بینی‌ها به‌عنوان گلر شماره یک انتخاب شد و در هر سه بازی عملکرد خوبی داشت. او اولین کلین‌شیت تاریخ ایران در جام جهانی را مقابل نیجریه ثبت کرد و مقابل آرژانتین نیز نمایش درخشانی ارائه داد.

در جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه، علیرضا بیرانوند به ستاره اصلی تبدیل شد. او با ثبت کلین‌شیت مقابل مراکش و مهار پنالتی کریستیانو رونالدو برابر پرتغال، یکی از بهترین عملکردهای تاریخ دروازه‌بانان ایرانی در جام جهانی را رقم زد. بیرانوند با تنها دو گل خورده، بهترین آمار را در میان گلرهای ایران به ثبت رساند.

در نهایت در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، باز هم بیرانوند گلر اصلی بود، اما مصدومیت زودهنگام او در بازی اول باعث شد سیدحسین حسینی به میدان بیاید. حسینی در بازی با ولز موفق شد کلین‌شیت کند و نام خود را در تاریخ ثبت کند. این تورنمنت همچنین نشان داد که داشتن چند دروازه‌بان آماده تا چه اندازه اهمیت دارد.

اکنون با نزدیک شدن به جام جهانی ۲۰۲۶، شرایط برای دروازه‌بان‌های ایران دوباره حساس شده است. علیرضا بیرانوند این فرصت را دارد که برای سومین بار به‌عنوان گلر اصلی در جام جهانی حضور پیدا کند؛ رکوردی که می‌تواند او را به پرافتخارترین دروازه‌بان تاریخ فوتبال ایران در این رقابت‌ها تبدیل کند. در کنار او، سیدحسین حسینی و پیام نیازمند نیز برای افزایش تعداد بازی‌های خود یا ثبت اولین حضورشان در میدان تلاش خواهند کرد.