زلزله روی نیمکت‌های جام جهانی ۲۰۲۶؛ حذف ۴۰ تیم به خداحافظی ۱۴ سرمربی رسید

جام جهانی ۲۰۲۶ نخستین دوره‌ای است که با حضور ۴۸ تیم و در قالب ۱۰۴ مسابقه برگزار می‌شود؛ فیفا این دوره را بزرگ‌ترین نسخه تاریخ جام جهانی معرفی کرده است. همین افزایش تعداد تیم‌ها باعث شد تیم‌های بیشتری شانس حضور در مرحله نهایی را پیدا کنند، اما در عمل، سطح توقعات فدراسیون‌ها و هواداران نیز بالاتر رفت.

در فرمت جدید، حذف در مرحله گروهی یا ناکامی در مرحله یک‌شانزدهم نهایی دیگر برای بسیاری از کشورها قابل توجیه نیست. تیم‌هایی که با امید صعود تاریخی آمده بودند، بعد از چند نتیجه ضعیف خیلی زود وارد فضای بحران شدند و اولین قربانیان این بحران، سرمربیان بودند.

از ۸ مربی تا ۱۴ خداحافظی؛ آمار هر روز تغییر کرد

موج تغییرات از همان روزهای نخست آغاز شد. ابتدا رسانه‌هایی مانند Punch از جدایی هشت سرمربی پس از حذف تیم‌ها خبر دادند و فهرستی شامل روبرتو مارتینز، کارلوس کی‌روش، یولیان ناگلزمان، سباستین بکاسه‌سه، رونالد کومان، میروسلاو کوبک، استیو کلارک و هونگ میونگ‌بو منتشر کردند. کمی بعد، Vanguard این عدد را به ۹ رساند و حالا گزارش Nation Africa از رسیدن شمار خروجی‌های نیمکت‌ها به ۱۴ نفر پیش از آغاز کامل مرحله یک‌چهارم نهایی خبر داده است.

این رشد سریع عدد، نشان می‌دهد که جام جهانی ۲۰۲۶ برای مربیان بیشتر از همیشه پرریسک بوده است. در تورنمنتی که فقط چند هفته طول می‌کشد، گاهی یک اشتباه تاکتیکی، یک شکست سنگین یا حتی یک حذف با اختلاف کم می‌تواند پایان یک پروژه چندساله باشد.

تونس؛ عجیب‌ترین نیمکت جام

عجیب‌ترین پرونده این موج به تیم ملی تونس مربوط است. صبری لموشی پس از شکست سنگین ۵ بر یک برابر سوئد، تنها بعد از یک بازی در جام جهانی کنار گذاشته شد و هروه رنار تا پایان حضور تونس در تورنمنت جانشین او شد. گاردین نوشت لموشی به نخستین مربی تبدیل شد که در یک جام جهانی پس از فقط یک مسابقه اخراج می‌شود.

اما داستان تونس همین‌جا تمام نشد. رنار هم پس از پایان کار تونس در مرحله گروهی از این تیم جدا شد؛ به این ترتیب تونس در یک جام جهانی دو تغییر روی نیمکت را تجربه کرد؛ اتفاقی که فشار بی‌ثباتی مدیریتی و فنی این تیم را به‌خوبی نشان می‌دهد.

سقوط نام‌های بزرگ؛ از بیلسا تا کومان و ناگلزمان

در میان چهره‌های جداشده، نام‌های بزرگ کم نیستند. مارسلو بیلسا پس از حذف اروگوئه در مرحله گروهی استعفا کرد؛ beIN Sports گزارش داد اروگوئه تنها دو امتیاز گرفت و پشت سر تیم‌هایی مانند اسپانیا و کیپ‌ورد قرار گرفت.

رونالد کومان نیز پس از شکست هلند مقابل مراکش در ضربات پنالتی از سمت خود استعفا داد. گاردین به نقل از او نوشت مسئولیت ناکامی در نهایت با سرمربی است؛ جمله‌ای که خلاصه‌ای از فضای پرتنش پس از حذف هلند بود.

در آلمان هم حذف مقابل پاراگوئه در مرحله یک‌شانزدهم نهایی برای یولیان ناگلزمان پایان کار بود. بوندس‌لیگا گزارش داد فدراسیون فوتبال آلمان پس از حذف تیم، با ناگلزمان قطع همکاری کرده و حتی نام یورگن کلوپ به‌عنوان گزینه جانشینی مطرح شده است.

سرنوشت مشابه برای اسکاتلند، کره جنوبی و جمهوری چک

استیو کلارک پس از قطعی شدن حذف اسکاتلند از جام جهانی، از سمت خود کناره‌گیری کرد. اسکای‌اسپورت نوشت کلارک با وجود تمدید قرارداد پیش از جام، پس از حذف تیمش تصمیم به ترک نیمکت گرفت.

در کره جنوبی نیز هونگ میونگ‌بو پس از حذف در مرحله گروهی استعفا داد. رویترز گزارش داد او مسئولیت کامل ناکامی تیمش را پذیرفت و از هواداران عذرخواهی کرد.

میروسلاو کوبک هم پس از عملکرد ضعیف جمهوری چک از این تیم جدا شد. گزارش‌ها از قطع همکاری توافقی پس از حذف زودهنگام چک‌ها حکایت دارد.

آمریکای لاتین و آفریقا هم درگیر بحران شدند

سباستین بکاسه‌سه پس از شکست ۲ بر صفر اکوادور مقابل مکزیک در مرحله یک‌شانزدهم نهایی از هدایت این تیم کنار رفت. AP نوشت او پس از پایان بازی اعلام کرد قراردادش با پایان جام جهانی به پایان رسیده و مسیر کادر فنی باید تغییر کند.

در آفریقا نیز کارلوس کی‌روش پس از حذف غنا در مرحله یک‌شانزدهم نهایی از سمت خود استعفا کرد. گزارش‌ها نشان می‌دهد کی‌روش کمتر از سه ماه پس از قبول هدایت غنا، بعد از شکست برابر کلمبیا از نیمکت این تیم جدا شد.

جمال سلامی هم پس از سه شکست اردن در مرحله گروهی با این تیم قطع همکاری کرد. کنفدراسیون فوتبال آسیا اعلام کرد سلامی از هدایت اردن کنار رفت؛ هرچند نقش او در رساندن این کشور به نخستین جام جهانی تاریخش همچنان نقطه مثبت کارنامه‌اش محسوب می‌شود.

مکزیک و پرتغال؛ پایان محترمانه اما دردناک

در میان میزبانان، مکزیک با خاویر آگیره تا مرحله حذفی پیش رفت، اما شکست ۳ بر ۲ برابر انگلیس پایان سومین دوره حضور او روی نیمکت این تیم بود. رویترز گزارش داد آگیره پس از حذف، با افتخار از بازیکنانش یاد کرد و رافائل مارکز را گزینه‌ای آماده برای ادامه مسیر دانست.

پرتغال نیز پس از شکست یک بر صفر مقابل اسپانیا با روبرتو مارتینز خداحافظی کرد. رویترز گزارش داد فدراسیون فوتبال پرتغال جدایی مارتینز را پس از پایان قراردادش تأیید کرده است؛ اتفاقی که هم‌زمان با پایان احتمالی دوران جام جهانی کریستیانو رونالدو، بار احساسی بیشتری پیدا کرد.

تحلیل خبری؛ چرا نیمکت‌ها این‌قدر زود قربانی شدند؟

موج اخراج و استعفا در جام جهانی ۲۰۲۶ فقط نتیجه چند شکست فوتبالی نیست. این اتفاق از چند عامل مهم می‌آید: افزایش تیم‌ها، فشار رسانه‌ای بیشتر، انتظارات تازه کشورهایی که با فرمت ۴۸ تیمی به جام رسیده‌اند و ساختار حذفی جدید که بعد از مرحله گروهی، شکست را بی‌رحمانه‌تر می‌کند.

در گذشته، برخی تیم‌ها حضور در جام جهانی را موفقیت می‌دانستند؛ اما در این دوره، بسیاری از فدراسیون‌ها صعود به دور حذفی را حداقل انتظار خود قرار داده بودند. وقتی این انتظار برآورده نشد، تغییر سرمربی به ساده‌ترین و فوری‌ترین پاسخ مدیریتی تبدیل شد.

فهرست مربیان جداشده

فهرست رسانه‌ای ۱۴ سرمربی جداشده تا این مقطع شامل این نام‌هاست: صبری لموشی و هروه رنار از تونس، استیو کلارک از اسکاتلند، هونگ میونگ‌بو از کره جنوبی، میروسلاو کوبک از جمهوری چک، مارسلو بیلسا از اروگوئه، رونالد کومان از هلند، سباستین بکاسه‌سه از اکوادور، ولادیمیر پتکوویچ از الجزایر، یولیان ناگلزمان از آلمان، جمال سلامی از اردن، کارلوس کی‌روش از غنا، خاویر آگیره از مکزیک و روبرتو مارتینز از پرتغال. درباره برخی نام‌ها، منابع رسمی و معتبرتر تأیید مستقیم منتشر کرده‌اند و درباره برخی دیگر، گزارش‌ها همچنان در سطح رسانه‌ای و در حال تکمیل است.

جمع‌بندی

جام جهانی ۲۰۲۶ با ۴۸ تیم، فرصت دیده‌شدن را برای کشورهای بیشتری فراهم کرد، اما هم‌زمان فشار روی نیمکت‌ها را به سطحی بی‌سابقه رساند. حذف ۴۰ تیم تا مرحله یک‌چهارم نهایی، فقط جدول مسابقات را خلوت نکرد؛ بلکه نیمکت‌های ملی را نیز تکان داد. حالا بسیاری از فدراسیون‌ها باید پیش از شروع چرخه بعدی، پاسخ دهند: مشکل از مربی بود، از نسل بازیکنان، از مدیریت فوتبال یا از انتظاراتی که در فرمت جدید جام جهانی بیش از حد بالا رفت؟