شوک تازه در بازار میوه؛ نرخ عمده تهران اعلام شد و قیمت‌ها به مرزهای عجیب رسید

نرخنامه جدید میدان بزرگ میوه و تره‌بار تهران، قیمت‌ها را برای هفته جاری در سه سطح «کف»، «سقف» و «ممتاز» اعلام کرده است. این یعنی قیمت هر محصول بسته به کیفیت، درجه‌بندی، مبدأ بار، تازگی و شرایط عرضه می‌تواند در یک بازه نسبتاً وسیع نوسان داشته باشد. نکته مهم آن است که نرخ‌های درج‌شده در جدول رسمی به ریال است و در این گزارش برای خوانایی، ارقام به تومان تبدیل شده‌اند. تصویر نرخنامه رسمی نشان می‌دهد کالاهایی مانند آلبالو، گیلاس، لیموترش سنگی، موز و برخی اقلام تابستانی، همچنان در سطح قیمتی بالایی قرار دارند.

جدول قیمت عمده میوه‌های شاخص در تهران

این ارقام نشان می‌دهد بازار میوه از دو بخش کاملاً متفاوت تشکیل شده است: از یک سو میوه‌های آبدار و پرمصرف تابستانی مثل هندوانه، خربزه، طالبی و ملون که هنوز در محدوده پایین‌تری نسبت به سایر اقلام قرار دارند؛ از سوی دیگر میوه‌هایی مانند آلبالو، گیلاس، لیموترش، هلو انجیری و برخی اقلام نوبرانه یا کم‌عرضه که قیمت آن‌ها برای مصرف روزمره بسیاری از خانوارها سنگین شده است.

جدول قیمت عمده سبزی و صیفی‌های پرمصرف

در بخش سبزی و صیفی، هنوز برخی اقلام پایه مانند کلم سفید، کاهو رسمی، پیاز و گوجه بوته‌رس در مقایسه با میوه‌های گران‌قیمت، نرخ پایین‌تری دارند؛ اما اقلامی مثل سیر خشک، لیموترش، گوجه زیتونی، کلم بروکلی و فلفل شیرین نشان می‌دهند حتی بازار سبزیجات هم دیگر به‌طور کامل «ارزان» نیست.

چرا قیمت خرده‌فروشی بالاتر از نرخنامه است؟

نرخنامه میدان مرکزی، قیمت عمده‌فروشی است؛ یعنی قیمتی که بار در سطح عمده معامله می‌شود، نه قیمتی که مصرف‌کننده در مغازه محله یا میوه‌فروشی سطح شهر پرداخت می‌کند. طبق گزارش مهر، بر اساس قانون تنظیم بازار، قیمت عمده محصولات با افزایش ۳۰ تا ۳۵ درصدی بابت هزینه‌هایی مانند حمل‌ونقل، اجاره، افت بار، ضایعات و هزینه‌های توزیع باید در خرده‌فروشی‌ها عرضه شود.

به زبان ساده، اگر آلبالو در میدان مرکزی با نرخ متوسط ۵۰۰ هزار تومان معامله شود، قیمت آن در سطح شهر می‌تواند به‌راحتی به محدوده‌ای بالاتر برسد. همین فرمول برای محصولاتی مثل لیموترش، گیلاس، موز، هلو و سبزیجات کم‌عرضه نیز صدق می‌کند. بنابراین نرخ عمده‌فروشی، کف هزینه مصرف‌کننده نیست؛ بلکه نقطه شروع قیمت‌گذاری در زنجیره توزیع است.

مقایسه با سال گذشته؛ فشار گرانی محسوس است

برای درک سنگینی قیمت‌ها، کافی است به گزارش مشابه سال گذشته نگاه کنیم. مهر در گزارش ۲۳ تیر ۱۴۰۴ از قیمت میوه در خرده‌فروشی‌های مناطق مرکزی رو به پایین شهر نوشته بود هر کیلو آلبالو ۱۶۸ تا ۲۳۸ هزار تومان، انگور ۱۱۰ تا ۱۶۸ هزار تومان، گیلاس ۱۹۸ تا ۴۲۰ هزار تومان، هلو ۱۲۹ تا ۱۵۸ هزار تومان، موز ۱۰۰ تا ۱۲۸ هزار تومان و انبه ۱۹۸ تا ۲۹۵ هزار تومان عرضه می‌شد. در بخش سبزیجات نیز بادمجان ۳۵ تا ۵۵ هزار تومان، خیار ۲۰ تا ۴۴ هزار و ۸۰۰ تومان، سیب‌زمینی حدود ۳۷ تا ۳۹ هزار تومان و پیاز ۲۹ تا ۳۵ هزار تومان قیمت داشت.

اکنون در نرخنامه جدید، برخی اقلام عمده‌فروشی خود به سطح‌هایی رسیده‌اند که با قیمت خرده‌فروشی سال گذشته رقابت می‌کنند یا حتی از آن عبور کرده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد فشار هزینه‌ای در بازار میوه فقط یک برداشت ذهنی مصرف‌کنندگان نیست، بلکه در داده‌های رسمی بازار نیز قابل مشاهده است.

چه عواملی قیمت میوه را بالا نگه داشته است؟

بازار میوه و سبزی به چند عامل حساس است: فصل برداشت، میزان عرضه، هزینه حمل‌ونقل، نرخ نهاده‌ها، افت بار، گرمای هوا، هزینه کارگری، اجاره واحدهای صنفی و حتی جذابیت صادرات. در شرایطی که هزینه‌های حمل و نگهداری بالا می‌رود، فاصله میان مزرعه، میدان مرکزی و مغازه بیشتر می‌شود. همین فاصله است که باعث می‌شود مصرف‌کننده نهایی اغلب چند ده درصد بالاتر از نرخ عمده پرداخت کند.

از سوی دیگر، میوه برخلاف بسیاری از کالاهای دیگر قابلیت نگهداری طولانی ندارد. اگر عرضه یک محصول در چند روز کاهش یابد یا کیفیت بار افت کند، قیمت همان محصول می‌تواند به‌سرعت تغییر کند. به همین دلیل، نرخنامه هفتگی برای بازار میوه مهم است، اما تضمین نمی‌کند که قیمت خرده‌فروشی در همه مناطق تهران دقیقاً یکسان باشد.

کدام اقلام برای خانوارها به‌صرفه‌ترند؟

با توجه به نرخنامه جدید، خانوارهایی که به‌دنبال خرید اقتصادی‌تر هستند، احتمالاً همچنان سراغ محصولاتی مانند هندوانه، خربزه، ملون، طالبی، کاهو، کلم سفید، پیاز، گوجه بوته‌رس و کدو می‌روند. این اقلام نسبت به آلبالو، گیلاس، لیموترش، موز، هلو انجیری و برخی سبزیجات خاص فشار کمتری بر سبد خرید وارد می‌کنند.

اما حتی در همین گروه ارزان‌تر هم باید به تفاوت کیفیت و محل خرید توجه کرد. نرخ پایین‌تر میدان مرکزی الزاماً به معنای قیمت پایین در همه مغازه‌ها نیست. اگر افزایش ۳۰ تا ۳۵ درصدی قانونی و هزینه افت بار را در نظر بگیریم، قیمت نهایی مصرف‌کننده ممکن است تفاوت محسوسی با عدد عمده‌فروشی داشته باشد.

جمع‌بندی

نرخنامه جدید میدان بزرگ میوه و تره‌بار تهران برای هفته ۲۲ تا ۲۸ تیر ۱۴۰۵ تصویر روشنی از فشار قیمتی در بازار محصولات کشاورزی ارائه می‌دهد. میانگین قیمت میوه به حدود ۳۰۰ هزار تومان رسیده و اقلامی مانند آلبالو، گیلاس، لیموترش سنگی، موز و هلو انجیری برای بسیاری از خانوارها از خرید روزمره فاصله گرفته‌اند. در مقابل، برخی صیفی‌جات و میوه‌های آبدار تابستانی هنوز گزینه‌های اقتصادی‌تری محسوب می‌شوند.

با این حال، مسئله اصلی فقط نرخ عمده نیست؛ فاصله میان میدان مرکزی و مغازه‌های سطح شهر، هزینه حمل‌ونقل، اجاره، ضایعات و سود خرده‌فروشی باعث می‌شود قیمت نهایی برای مصرف‌کننده بالاتر از ارقام جدول باشد. اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، میوه از کالای روزمره خانوار بیش از پیش به کالایی انتخابی و محدود تبدیل می‌شود؛ کالایی که خرید آن، به‌جای عادت روزانه، به محاسبه دقیق بودجه خانوار وابسته خواهد شد.