قیمت زعفران به کیلویی ۲۶۶ میلیون تومان رسید؛ راز اختلاف نرخ بورس و بازار آزاد چیست؟
قیمت زعفران در معاملات گواهی سپرده بورس کالا روز دوشنبه ۲۲ تیر ۱۴۰۵ در محدوده ۲۵۲ تا ۲۶۶ هزار تومان بهازای هر گرم قرار گرفت؛ رقمی که معادل قیمت ۲۵۲ تا ۲۶۶ میلیون تومان برای هر کیلوگرم زعفران است. همزمان، برخی فروشگاهها و پلتفرمهای اینترنتی قیمتهایی تا ۵۷۰ هزار تومان برای هر گرم اعلام کردهاند. با این حال، مقایسه مستقیم این دو نرخ میتواند گمراهکننده باشد؛ زیرا قیمت بورس عمدتاً مربوط به کالای استاندارد و عمده است، اما نرخهای بالاتر بازار آزاد ممکن است هزینه بستهبندی، برند، شبکه توزیع و سود خردهفروشی را نیز دربر بگیرد.
۰۲:۱۲ - ۲۳ تير ۱۴۰۵
وانانیوز|
بازار زعفران روز دوشنبه با کاهش محدودی نسبت به معاملات روز قبل همراه شد. قیمت پایانی گواهیهای سپرده زعفران در نمادهای مختلف تالار کشاورزی بورس کالا بین ۲۵۲ تا ۲۶۶ هزار تومان برای هر برگه قرار گرفت.
از آنجا که هر برگه گواهی سپرده زعفران نماینده مالکیت یک گرم زعفران موجود در انبار مورد تأیید بورس کالاست، هزار برگه گواهی سپرده معادل یک کیلوگرم زعفران خواهد بود. بر همین اساس، قیمت هر کیلو زعفران در معاملات روز دوشنبه در محدوده ۲۵۲ تا ۲۶۶ میلیون تومان محاسبه میشود. مقررات بورس کالا نیز بهصراحت تأکید میکند که هر گواهی سپرده زعفران شامل یک گرم محصول است.
قیمت زعفران در بورس کالا اندکی کاهش یافت
قیمت بالاترین گواهی سپرده زعفران در روز قبل از معاملات دوشنبه، بیش از ۲۶۷ هزار تومان برای هر گرم گزارش شده بود. این نرخ در معاملات دوشنبه به حدود ۲۶۶ هزار تومان رسید؛ بنابراین بازار نسبت به روز قبل کاهش محدودی را تجربه کرد، اما همچنان در سطوح بالایی قرار داشت.
ارزش معاملات گواهیهای سپرده زعفران در جلسه معاملاتی پیشین نیز از ۴۶ میلیارد تومان عبور کرده بود. این رقم نشان میدهد با وجود عقبنشینی جزئی قیمت، توجه سرمایهگذاران و معاملهگران به ابزارهای مالی مرتبط با زعفران همچنان ادامه دارد.
گواهی سپرده کالایی در واقع یک سند مالکیت قابل معامله است. تولیدکننده یا مالک زعفران، محصول خود را به انبار مورد تأیید بورس کالا تحویل میدهد و پس از بررسی کیفیت، به میزان وزن محصول پذیرفتهشده گواهی سپرده دریافت میکند. این گواهی در بازار سرمایه خریدوفروش میشود و دارنده آن، در صورت رعایت مقررات، امکان تحویل فیزیکی محصول را نیز دارد.
چرا زعفران بورس کالا با بازار آزاد اختلاف قیمت دارد؟
مشاهده قیمت ۲۶۶ هزار تومانی در بورس کالا و نرخهای ۴۰۰ تا ۵۷۰ هزار تومانی در بعضی فروشگاهها، ممکن است این تصور را ایجاد کند که زعفران در بازار آزاد دو برابر بورس فروخته میشود؛ اما این مقایسه لزوماً مقایسه دو کالای مشابه نیست.
زعفران معاملهشده در بورس کالا یک محصول استانداردشده، آزمایششده و سپردهشده در انبار است. مشخصات کیفی محصول، از جمله میزان رطوبت، مواد خارجی، خامه همراه با کلاله و نوع زعفران، براساس ضوابط پذیرش انبار بررسی میشود. دارایی پایه قراردادهای زعفران نیز معمولاً زعفران رشتهای بریده ممتاز یا نگین است.
قیمت یک گرم زعفران بستهبندیشده در فروشگاه، علاوه بر بهای خود محصول، میتواند شامل هزینه ظرف، طراحی و چاپ بستهبندی، آزمایشهای تکمیلی، مجوزهای بهداشتی، تبلیغات، مالیات، حملونقل، پورسانت پلتفرم و سود عمدهفروش و خردهفروش باشد.
در مقابل، گواهی سپرده بیشتر برای معاملات سرمایهگذاری یا خریدوفروش عمده طراحی شده است. تحویل فیزیکی زعفران از انبار نیز معمولاً به حداقل مقدار مشخصی نیاز دارد؛ در اطلاعیههای بورس کالا حداقل ۵۰۰ گرم برای تحویل فیزیکی ذکر شده است. بنابراین، فردی که تنها یک یا چند گواهی یکگرمی میخرد، لزوماً نمیتواند مانند خرید یک بسته یکگرمی از فروشگاه، فوراً محصول فیزیکی تحویل بگیرد.
آیا قیمت واقعی بازار آزاد ۵۷۰ هزار تومان است؟
بررسی قیمتهای اعلامشده در بازار عمدهفروشی نشان میدهد نرخ ۵۷۰ هزار تومان برای هر گرم را نمیتوان قیمت عمومی و فراگیر بازار زعفران دانست.
در یکی از تابلوهای عمدهفروشی مشهد، قیمت زعفران نگین سوپر اتویی در روز ۲۲ تیر حدود ۲۶۲ تا ۲۶۵ میلیون تومان برای هر کیلو اعلام شده است. قیمت نگین طبیعی حدود ۲۴۰ میلیون تومان، شبهنگین ۲۳۳ میلیون تومان و پوشال معمولی نزدیک ۲۰۹ میلیون تومان گزارش شده است. این نرخها فاصله زیادی با ادعای ۵۷۰ میلیون تومان برای هر کیلو ندارند، بلکه به قیمت گواهیهای بورس کالا نزدیکاند.
در یک منبع دیگر، قیمت عمده زعفران نگین در تهران حدود ۳۰۶ هزار تومان برای هر گرم و در تربتحیدریه حدود ۲۹۶ هزار تومان اعلام شده است. انواع سرگل، پوشال و دسته نیز به دلیل تفاوت کیفیت با قیمتهای پایینتری عرضه شدهاند.
برخی فروشندگان بستههای یکگرمی زعفران نگین، سوپرنگین یا محصولات صادراتی را بین ۳۱۵ تا ۳۵۵ هزار تومان عرضه میکنند. بنابراین نرخ ۵۷۰ هزار تومان ممکن است مربوط به یک برند خاص، محصول بسیار ممتاز، بستهبندی هدیه، فروش اقساطی یا صرفاً قیمت پیشنهادی یک فروشنده باشد؛ نه قیمت مرجع بازار آزاد.
نتیجه آنکه برای مقایسه درست باید نوع زعفران، سال برداشت، عیار رنگدهی، وزن بسته، محل فروش، هزینه بستهبندی و عمده یا خردهفروشیبودن معامله یکسان باشد. مقایسه یک گواهی سپرده عمده با گرانترین بسته یکگرمی بازار، تصویر دقیقی از اختلاف قیمت ارائه نمیکند.
آیا ارزش صندوقهای زعفران نصف شده است؟
در گزارش اولیه ادعا شده بود که کاهش بازدهی یکماهه صندوقهای زعفران از بیش از ۴۲ درصد به محدوده چهار تا پنج درصد، نشان میدهد ارزش واحدهای این صندوقها به نصف رسیده است. این نتیجهگیری از نظر محاسبات مالی درست نیست.
بازدهی یکماهه، تغییر قیمت در یک بازه متحرک ۳۰روزه را نشان میدهد. وقتی بازدهی ماهانه یک صندوق در ۲۶ اردیبهشت ۴۲ درصد و در ۲۲ تیر پنج درصد گزارش میشود، مبدا محاسبه این دو بازدهی متفاوت است. کاهش عدد بازدهی به معنای کاهش قیمت واحد سرمایهگذاری به همان نسبت نیست.
برای مثال، اگر ارزش یک واحد از ۱۰۰ به ۱۴۲ برسد، بازدهی آن ۴۲ درصد است. اگر در ماه بعد پنج درصد دیگر رشد کند، ارزش آن به حدود ۱۴۹ میرسد؛ نه اینکه نصف شود. حتی صفرشدن بازدهی ماهانه نیز فقط به معنای ثبات قیمت نسبت به یک ماه قبل است.
دادههای ۲۶ اردیبهشت نشان میداد بازدهی یکماهه صندوقهای زعفران در آن مقطع بین ۴۱ تا ۴۴ درصد قرار داشت. با این حال، دادههای معاملات ۲۲ تیر برای صندوق «نهال» بازدهی یکماهه حدود ۴.۴ درصد و بازدهی سهماهه حدود ۴۲.۹ درصد را نشان میدهد. این ارقام کاهش شتاب رشد را تأیید میکنند، اما از نصفشدن ارزش واحدها حکایت ندارند.
اطلاعات صندوق گنجینه کالای زمین نیز در یک مقطع نزدیک، بازدهی ۹۰روزه بیش از ۲۲ درصد را ثبت کرده است. بنابراین عملکرد صندوقهای زعفران یکسان نیست و برای اثبات افت ۵۰درصدی باید قیمت یا خالص ارزش دارایی هر واحد در زمان خرید با قیمت فعلی آن مقایسه شود.
چه عواملی آینده قیمت زعفران را تعیین میکنند؟
چشمانداز قیمت زعفران به میزان عرضه محصول، موجودی انبارها، تقاضای صادراتی، نرخ ارز و انتظارات سرمایهگذاران بستگی دارد. افزایش نرخ ارز معمولاً میتواند ارزش ریالی محصول صادراتی را بالا ببرد، اما رکود تقاضای داخلی یا محدودیتهای صادراتی ممکن است مانع انتقال کامل اثر ارز به قیمت زعفران شود.
آمار وزارت جهاد کشاورزی نشان میدهد سطح زیرکشت زعفران از حدود ۱۲۱ هزار و ۹۳۱ هکتار در سال ۱۴۰۰ به بیش از ۱۳۳ هزار و ۲۸۴ هکتار در سال ۱۴۰۴ رسیده است. افزایش سطح زیرکشت میتواند عرضه بالقوه را تقویت کند، اما میزان برداشت نهایی همچنان به وضعیت آبوهوا، بارندگی، دما و عملکرد مزارع وابسته است.
از سوی دیگر، بخش بزرگی از زعفران ایران به شکل فلهای صادر میشود. گزارشهای مربوط به ۱۰ ماهه سال ۱۴۰۴ نشان میدهد بیش از ۹۰ درصد وزن زعفران صادراتی کشور در بستهبندیهای عمده صادر شده است. این ساختار سبب میشود قیمت داخلی به شرایط صادرات، نرخ ارز و تقاضای خریداران عمده خارجی حساس باقی بماند.
بورس یا بازار آزاد؛ کدام قیمت واقعیتر است؟
قیمت بورس کالا نرخ یک محصول استاندارد و قابل تحویل در معاملات عمده را نشان میدهد و میتواند معیار مناسبی برای کشف قیمت پایه زعفران باشد. قیمت بازار آزاد نیز بسته به نوع کالا و مرحله فروش، اطلاعات متفاوتی ارائه میکند.
بنابراین نمیتوان یکی از این دو بازار را کاملاً واقعی و دیگری را غیرواقعی دانست. نرخ بورس برای مقایسه قیمت عمده و سرمایهگذاری مناسبتر است، در حالی که قیمت فروشگاه، هزینه رسیدن محصول بستهبندیشده به دست مصرفکننده نهایی را منعکس میکند.
در معاملات ۲۲ تیر، قیمت ۲۵۲ تا ۲۶۶ میلیون تومانی بورس با بخش مهمی از قیمتهای عمده بازار آزاد همخوانی داشت. نرخ ۵۷۰ میلیون تومان بیشتر یک قیمت خاص خردهفروشی محسوب میشود و نباید بهعنوان متوسط قیمت بازار آزاد معرفی شود. در عین حال، افت بازدهی ماهانه صندوقهای زعفران نیز فقط از کاهش سرعت رشد حکایت دارد و مدرکی برای نصفشدن ارزش واحدهای سرمایهگذاری نیست.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
