نقشه جنجالی تاجرنیا برای پنجره بسته استقلال؛ خرید بازیکن و تقویت رقبا عملی است؟

علی تاجرنیا در تازه‌ترین اظهارات خود درباره بلاتکلیفی پنجره نقل‌وانتقالاتی استقلال گفت مدیران باشگاه همچنان امیدوارند رأی نهایی به بازشدن پنجره منجر شود، اما برای سناریوی منفی نیز برنامه دارند. او تصریح کرد اگر محرومیت ادامه پیدا کند، استقلال خریدهایی انجام خواهد داد، آنها را قرضی به تیم‌های دیگر می‌فرستد و پس از پایان دوره محرومیت دوباره جذب می‌کند. تاجرنیا این تصمیم را بخشی از نگاه بلندمدت باشگاه برای ساخت تیم سال‌های آینده دانست.

پنجره نقل‌وانتقالاتی استقلال هنوز بسته است

تا زمان تنظیم این گزارش، استقلال همچنان امکان ثبت بازیکن جدید را ندارد. فدراسیون جهانی فوتبال تأکید کرده است باشگاهی که با ممنوعیت ثبت بازیکن مواجه می‌شود، در طول دوره محرومیت نمی‌تواند هیچ بازیکن تازه‌ای را در سطح داخلی یا بین‌المللی و در قالب حرفه‌ای یا آماتور ثبت کند. نام باشگاه‌های محروم نیز در سامانه عمومی «Registration Bans» فیفا منتشر می‌شود.

پرونده استقلال در دادگاه حکمیت ورزش به مرحله پایانی رسیده است. طبق گزارش‌ها، آبی‌ها مستندات خود را ارائه کرده‌اند و منتظر دریافت نظر نهایی درباره اعتراض به محرومیت هستند. دو درخواست قبلی باشگاه برای تعلیق موقت حکم به نتیجه نرسیده و خود تاجرنیا نیز گفته است صدور رأی نهایی احتمالاً در روزهای آینده وضعیت تابستان استقلال را مشخص خواهد کرد.

محرومیت استقلال پس از پرونده منتظر محمد، بازیکن عراقی سابق این تیم، و تشخیص فسخ بدون دلیل موجه قرارداد صادر شد. فیفا علاوه بر محکومیت مالی، استقلال را از دو دوره ثبت بازیکن محروم کرد. برخی مدیران باشگاه گفته‌اند سابقه پرونده‌های قراردادی دیگر نیز بر نگاه نهادهای قضایی به استقلال اثر گذاشته است.

آیا استقلال با پنجره بسته می‌تواند بازیکن بخرد؟

در ادبیات فوتبال میان «امضای قرارداد» و «ثبت بازیکن» تفاوت وجود دارد. یک باشگاه ممکن است با بازیکنی درباره قرارداد آینده به توافق برسد، اما تا زمانی که مراحل ثبت در سامانه فدراسیون انجام نشود، آن بازیکن اجازه حضور در مسابقات رسمی را نخواهد داشت. ممنوعیت فیفا نیز مشخصاً ناظر بر ثبت بازیکنان تازه است.

بااین‌حال، تبدیل این توافق به یک انتقال قرضی ساده نیست. مقررات فیفا می‌گوید بازیکن حرفه‌ای توسط «باشگاه مبدأ» به باشگاه جدید قرض داده می‌شود، دو باشگاه باید قرارداد کتبی قرضی تنظیم کنند و بازیکن نیز برای دوره قرضی با تیم مقصد قرارداد داشته باشد. تمام این مراحل تابع قواعد ثبت بازیکن، پنجره‌های نقل‌وانتقالاتی و سامانه‌های مربوط هستند.

در نتیجه، این گزاره که استقلال می‌تواند بدون هیچ محدودیتی بازیکنی را بخرد و بلافاصله به تیم دیگری قرض بدهد، نیازمند تأیید حقوقی فدراسیون فوتبال و فیفاست. پرسش اصلی این است که آیا باشگاه محروم می‌تواند پیش از ثبت بازیکن به‌عنوان عضو خود، نقش باشگاه مبدأ را در قرارداد قرضی ایفا کند یا نه. پاسخ قطعی به جزئیات قرارداد، نوع انتقال داخلی یا بین‌المللی و تفسیر نهاد ثبت‌کننده بستگی دارد.

خطر «انتقال واسطه‌ای» برای استقلال

فیفا برای جلوگیری از دورزدن مقررات، مفهومی با عنوان «انتقال واسطه‌ای» یا Bridge Transfer دارد. بر اساس مقررات، اگر دو انتقال متوالی یک بازیکن به یکدیگر مرتبط باشند و ثبت او در باشگاه میانی با هدف دورزدن قوانین صورت گیرد، تمام طرف‌های درگیر ممکن است با برخورد انضباطی مواجه شوند.

همچنین اگر دو انتقال متوالی یک بازیکن در فاصله کمتر از ۱۶ هفته انجام شود، مقررات فیفا به‌طور پیش‌فرض احتمال انتقال واسطه‌ای را مطرح می‌کند، مگر آنکه باشگاه‌ها خلاف آن را اثبات کنند. بنابراین هر طراحی قراردادی برای عبور از پنجره بسته باید هدف ورزشی واقعی، مدت منطقی و اسناد شفاف داشته باشد؛ نه اینکه فقط به‌عنوان مسیر صوری ثبت بازیکن استفاده شود.

البته انتقال قرضی بلندمدت یک بازیکن به باشگاهی دیگر لزوماً تخلف نیست. فیفا قرض‌دادن بازیکنان را به رسمیت می‌شناسد، اما هدف مقررات جدید، توسعه بازیکنان جوان، حفظ تعادل رقابتی و جلوگیری از انبارکردن بازیکن توسط باشگاه‌های ثروتمند اعلام شده است. از ژوئیه ۲۰۲۴، تعداد قرضی‌های بین‌المللی بازیکنان بزرگسال هر باشگاه نیز در حالت عادی به شش نفر محدود شده است؛ بازیکنان زیر ۲۱ سال و پرورش‌یافته باشگاه استثنا هستند.

چرا هواداران استقلال نگران شدند؟

نگرانی اصلی این است که استقلال برای جذب بازیکن پول پرداخت کند، اما نتواند در فصل آینده از او استفاده کند. باشگاه مقصد از کیفیت بازیکن بهره می‌برد، درحالی‌که استقلال ممکن است بخشی از مبلغ قرارداد، رضایت‌نامه یا هزینه‌های جانبی را بر عهده داشته باشد.

این مسئله زمانی حساس‌تر می‌شود که مقصد بازیکن یکی از تیم‌های لیگ برتری باشد. اگر تیم دریافت‌کننده برای کسب سهمیه آسیایی، حضور در بالای جدول یا حتی دیدار مستقیم مقابل استقلال رقابت کند، بازیکنی که با سرمایه آبی‌ها جذب شده می‌تواند به افزایش توان همان رقیب کمک کند. شرایط قرارداد قرضی، سهم پرداخت دستمزد و مقررات داخلی درباره بازی بازیکن مقابل باشگاه اصلی، در میزان این ریسک تعیین‌کننده خواهد بود.

در فضای رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی نیز صحبت‌های تاجرنیا با واکنش‌های انتقادی روبه‌رو شده است. بااین‌حال، برای ادعای اینکه «اکثریت هواداران» ناراضی یا عصبانی هستند، نظرسنجی معتبر و جامعی منتشر نشده و این توصیف بیشتر بر بازتاب واکنش‌های آنلاین و گزارش رسانه‌ها استوار است.

آیا این برنامه واقعاً آینده‌نگرانه است؟

در یک سناریوی مطلوب، استقلال می‌تواند استعدادهای جوان و آینده‌دار را با قراردادهای چندساله جذب کند، آنها را برای یک فصل به تیمی مناسب بفرستد و پس از رفع محرومیت، بازیکنانی آماده‌تر و باتجربه‌تر تحویل بگیرد. چنین روشی در فوتبال جهان رایج است و باشگاه‌های بزرگ از انتقال قرضی برای رشد بازیکنان کم‌سن استفاده می‌کنند.

اما این برنامه تنها زمانی منطقی خواهد بود که استقلال بازیکن جوان با ظرفیت افزایش ارزش جذب کند، تیم مقصد بر اساس نیاز فنی انتخاب شود، بازیکن تضمین نسبی برای حضور در مسابقات داشته باشد و هزینه قرارداد نیز متناسب باشد. خرید بازیکن باتجربه برای قرض‌دادن، بدون امکان استفاده فوری، می‌تواند به اتلاف بودجه منجر شود.

استقلال علاوه بر لیگ برتر باید برای رقابت‌های حذفی و آسیایی نیز آماده شود. گزارش‌ها از نیاز تیم به تقویت دروازه، خط حمله، وینگر، هافبک خلاق و برخی پست‌های دفاعی حکایت دارد. ادامه محرومیت باعث می‌شود کادر فنی ناچار باشد با نفرات موجود، بازیکنان تمدیدی و استعدادهای آکادمی وارد مسابقات شود.

بازیکنان قرضی چه زمانی می‌توانند به استقلال برگردند؟

بازگشت بازیکنان به استقلال به پایان محرومیت و بازبودن یک دوره رسمی ثبت بستگی دارد. طبق مقررات فیفا، قرارداد قرضی باید حداقل تا فاصله میان دو پنجره و حداکثر یک سال اعتبار داشته باشد و تاریخ پایان آن نیز باید در یکی از دوره‌های ثبت باشگاه مبدأ قرار گیرد.

به همین دلیل، حتی اگر استقلال اکنون بتواند ساختار حقوقی موردنظر خود را اجرا کند، تضمینی وجود ندارد که بازیکنان در نیم‌فصل فوراً بازگردند. مدت محرومیت، رأی CAS، زمان پنجره‌های ایران و متن قرارداد قرضی تعیین می‌کند چه موقع امکان ثبت دوباره آنها وجود خواهد داشت.

راه اصلی استقلال؛ بازکردن پنجره نه دورزدن آن

برنامه قرض‌دادن خریدهای جدید می‌تواند به‌عنوان طرح اضطراری بررسی شود، اما جایگزین واقعی بازشدن پنجره نیست. استقلال برای رقابت در فصل پیش رو به بازیکنانی نیاز دارد که از هفته اول در دسترس کادر فنی باشند، نه نفراتی که برای آینده خریداری شده‌اند و در تیم دیگری بازی می‌کنند.

اولویت مدیریت باید دریافت رأی روشن از CAS، ارائه اطلاعات شفاف به هواداران و جلوگیری از امضای قراردادهای پرهزینه پیش از مشخص‌شدن امکان ثبت باشد. هر توافق جدید باید با نظر وکلای متخصص در مقررات فیفا تنظیم شود تا تلاش برای حل یک محرومیت، پرونده حقوقی تازه‌ای برای باشگاه ایجاد نکند.

اظهارات تاجرنیا از تلاش مدیریت برای حفظ فعالیت استقلال در بازار نقل‌وانتقالات حکایت دارد، اما معرفی این راهکار به‌عنوان برنامه‌ای ساده و قطعی می‌تواند انتظارات غیرواقعی ایجاد کند. استقلال شاید بتواند برای آینده بازیکن جذب کند، اما تا زمانی که پنجره باز نشده، استفاده رسمی از خریدها ممکن نیست و انتقال قرضی نیز به مجوزها و تشریفات حقوقی پیچیده‌ای وابسته خواهد بود.

در نهایت، نتیجه پرونده CAS سرنوشت این طرح را مشخص می‌کند. رأی مثبت، استقلال را از اجرای یک برنامه پرریسک بی‌نیاز می‌کند؛ اما رأی منفی مدیران را مقابل انتخاب دشواری قرار خواهد داد: هزینه‌کردن برای آینده یا حفظ منابع مالی و اعتماد به فهرست فعلی.

می‌توانم رأی نهایی CAS و وضعیت پنجره استقلال را پیگیری و به‌محض اعلام نتیجه گزارش کنم.