قفل سهام عدالت ۱۰.۵ میلیونی باز میشود؟ شرط مهم دولت برای فروش در تابستان ۱۴۰۵
ارزش برگه سهام عدالت ۵۳۲ هزار تومانی در هفتههای اخیر به محدوده ۱۱ میلیون تومان رسیده، اما صاحبان این دارایی همچنان امکان فروش آزادانه آن را ندارند. آخرین محاسبه منتشرشده برای پایان معاملات چهارشنبه ۲۴ تیر ۱۴۰۵، ارزش این سبد را حدود ۱۰ میلیون و ۵۱۶ هزار تومان نشان میدهد؛ رقمی که بهدلیل نوسان سهام شرکتهای موجود در پرتفوی، ممکن است هر روز معاملاتی تغییر کند. همزمان، وزیر اقتصاد از تصویب فرایند آزادسازی در شورای عالی بورس سخن گفته و ابراز امیدواری کرده است قفل معاملات در تابستان ۱۴۰۵، بهصورت تدریجی و بدون ایجاد شوک فروش در بازار باز شود.
۱۹:۳۰ - ۲۵ تير ۱۴۰۵
وانانیوز|
عدد «۱۱ میلیون تومان» یک رقم تقریبی است، نه ارزش ثابت سهام عدالت. ارزش این سبد مستقیماً از قیمت روز سهام شرکتهایی مانند فولاد مبارکه، صنایع مس، پالایشگاهها، پتروشیمیها، بانکها و شرکتهای معدنی اثر میپذیرد.
برگه ۵۳۲ هزار تومانی در ۱۶ تیر به حدود ۱۱ میلیون و ۵۷۰ هزار تومان رسیده بود، در ۲۰ تیر حدود ۱۱ میلیون و ۱۵ هزار تومان ارزش داشت و در پایان معاملات ۲۴ تیر به حدود ۱۰ میلیون و ۵۱۶ هزار تومان کاهش یافت. بنابراین استفاده از عبارت «حدود ۱۱ میلیون تومان» برای توصیف ارزش آن قابل قبول است، اما سهامدار باید بداند رقم دقیق با وضعیت بورس تغییر میکند.
| تاریخ محاسبه | ارزش تقریبی برگه ۵۳۲ هزار تومانی |
|---|---|
| ۱۶ تیر ۱۴۰۵ | ۱۱ میلیون و ۵۷۰ هزار تومان |
| ۲۰ تیر ۱۴۰۵ | ۱۱ میلیون و ۱۵ هزار تومان |
| ۲۴ تیر ۱۴۰۵ | ۱۰ میلیون و ۵۱۶ هزار تومان |
این ارزش، ارزش نظری پرتفوی براساس قیمت سهام داخل سبد است. تا زمانی که امکان فروش فراهم نشده باشد، نمیتوان آن را معادل پول نقدی دانست که صاحب سهام همین امروز قادر به برداشت آن است.
آیا اکنون امکان فروش سهام عدالت وجود دارد؟
خیر. با وجود افزایش ارزش پرتفوی، امکان ثبت سفارش عادی و آزادانه فروش سهام عدالت برای عموم دارندگان آن همچنان فعال نشده است.
وزیر اقتصاد اعلام کرده فرایند آزادسازی در شورای عالی بورس تصویب شده و سازمان بورس باید آن را در زمان مناسب اجرا کند؛ اما هنوز تاریخ دقیق شروع، میزان سهم قابل فروش در هر مرحله و دستورالعمل اجرایی عمومی اعلام نشده است. وعده مطرحشده، آغاز احتمالی فرایند در تابستان ۱۴۰۵ است و نباید آن را با بازشدن قطعی سامانه فروش در یک روز مشخص اشتباه گرفت.
| پرسش | پاسخ فعلی |
|---|---|
| آیا سهام عدالت ارزش بورسی دارد؟ | بله |
| آیا سود سالانه پرداخت میشود؟ | بسته به وصول سود شرکتها پرداخت میشود |
| آیا اکنون امکان فروش آزادانه وجود دارد؟ | خیر |
| آیا فرایند آزادسازی تصویب شده است؟ | طبق اعلام وزیر اقتصاد، بله |
| تاریخ قطعی آغاز فروش اعلام شده؟ | خیر |
| شیوه احتمالی اجرا | تدریجی و متناسب با ظرفیت بازار |
یک اصلاح تاریخی؛ فروش سهام عدالت هیچوقت اجرا نشد؟
این گزاره کاملاً دقیق نیست. در سال ۱۳۹۹، سهامداران امکان انتخاب میان دو روش «مستقیم» و «غیرمستقیم» را پیدا کردند. برای کسانی که روش مستقیم را انتخاب کرده بودند، ابتدا فروش ۳۰ درصد از سبد فراهم شد و شورای عالی بورس بعداً مجوز فروش مجموعاً ۶۰ درصد را نیز صادر کرد. بخشی از سفارشها اجرا شد، اما بهدلیل آشفتگی بازار، مشکلات اجرایی و فشار فروش، این مسیر متوقف و قفل معاملات عملاً دوباره بسته شد.
بنابراین آنچه محقق نشد، آزادسازی کامل، پایدار و قابل استفاده برای همه سهامداران بود؛ نه اینکه هیچ مرحلهای از فروش یا انتقال مدیریت سبد در سال ۱۳۹۹ اجرا نشده باشد.
همین تجربه یکی از دلایل اصلی احتیاط دولت فعلی است. آزادسازی بدون برنامه میلیونها سبد سهام میتواند سفارشهای فروش بزرگی ایجاد کند و قیمت سهام شرکتهای موجود در پرتفوی عدالت را تحت فشار قرار دهد.
تفاوت سهام عدالت مستقیم و غیرمستقیم چیست؟
در سال ۱۳۹۹، مشمولان فرصت داشتند روش مدیریت دارایی خود را انتخاب کنند.
| روش مدیریت | دارایی سهامدار چگونه نگهداری میشود؟ | مسیر احتمالی فروش |
|---|---|---|
| مستقیم | سهام شرکتهای سرمایهپذیر مستقیماً به نام فرد ثبت شده است | فروش مرحلهای سهام شرکتها از طریق زیرساخت بازار سرمایه |
| غیرمستقیم | فرد سهامدار شرکت سرمایهگذاری استانی شده است | معامله سهام شرکت استانی پس از بازگشایی و تعیین تکلیف ساختار آن |
| انتخابنکردهها | عموماً در گروه غیرمستقیم قرار گرفتند | تابع وضعیت شرکت سرمایهگذاری استان |
برای سهامداران مستقیم، چالش اصلی نحوه عرضه تدریجی مجموعهای از سهام شرکتهای بورسی است. در روش غیرمستقیم، علاوه بر شرایط بازار، وضعیت شرکتهای سرمایهگذاری استانی، برگزاری مجامع، انتخاب مدیران و بازگشایی نمادها اهمیت دارد.
وزیر اقتصاد نیز برگزاری مجامع شرکتهای سرمایهگذاری استانی را یکی از پیشنیازهای اصلی اجرای برنامه دانسته و گفته است در مواردی که ارکان شرکتها برای تشکیل مجمع اقدام نکنند، پیگیری قانونیند، پیگیری قانونیturn671259view2
چرا آزادسازی باید تدریجی باشد؟
حدود ۴۹ میلیون نفر دارنده سهام عدالت هستند. حتی اگر بخش کوچکی از این جمعیت همزمان تصمیم به فروش بگیرند، حجم عرضه میتواند فراتر از توان معمول بازار سرمایه باشد. وزیر سابق اقتصاد نیز تعداد دارندگان را حدود ۴۹ میلیون نفر اعلام کرده و گفته بود نزدیک به دو میلیون نفر از مشمولان طی سالهای گذشturn671259view0
آزادسازی یکباره میتواند چند پیامد داشته باشد:
| خطر آزادسازی ناگهانی | پیامد احتمالی |
|---|---|
| ثبت سفارش فروش میلیونی | تشکیل صفهای سنگین فروش |
| عرضه گسترده سهام بزرگ | افت قیمت نمادهای موجود در سبد عدالت |
| کاهش ارزش پرتفوی | دریافت مبلغی کمتر از ارزش محاسبهشده |
| فشار بر شاخص بورس | افزایش بیاعتمادی سهامداران |
| فروش هیجانی خانوارها | انتقال دارایی بلندمدت با قیمت نامناسب |
مهدی طغیانی، نایبرئیس کمیسیون اقتصادی مجلس، آزادسازی را اقدامی ضروری دانسته، اما تأکید کرده است اجرای آن باید مرحلهای و با توجه به ظرفیت بازار باشد. از نگاه او، مدیریت صحیح این فرایند میتواند دارایی راکد خانوارها را فعال و به توسعه سرمایturn671259view0
آزادسازی تدریجی احتمالاً چگونه انجام میشود؟
جزئیات نهایی هنوز منتشر نشده است؛ بنابراین ارقامی مانند آزادسازی ۱۰، ۲۰ یا ۳۰ درصدی در هر مرحله، در شرایط فعلی تصمیم رسمی محسوب نمیشوند.
بااینحال، مفهوم آزادسازی تدریجی میتواند شامل محدودکردن حجم قابل فروش در هر بازه، تعیین ظرفیت روزانه برای کارگزاریها، فروش بلوکی بخشی از سهام یا استفاده از سازوکارهایی باشد که همه سفارشها مستقیماً وارد تابلوی عادی بورس نشوند.
هدف اصلی این است که سهامدار بتواند در صورت نیاز به بخشی از دارایی خود دسترسی داشته باشد، بدون آنکه میلیونها سفارش فروش همزمان ارزش همان دارایی را کاهش دهند.
وزارت اقتصاد اعلام کرده است تفاوت میان دارندگان روش مستقیم و غیرمستقیم در طراحی سازوکار دیده شده و قرار است مردم بتوانند در صورت نیاز، از بخشی از منابع خود استفاده کنند. هنوز مشخص نیست این دسترسی فقط به شکل فروش خواهد بود یا ابزارهایی مانند وثیقهگذاری و دریافت اعتبار نیز در بسته نهایی turn671259view0
چرا آزادسازی سهام عدالت ۲۰ سال طول کشیده است؟
طرح سهام عدالت از سال ۱۳۸۴ با هدف توزیع بخشی از داراییهای دولتی میان اقشار مشمول آغاز شد. قرار بود خانوارها بهتدریج از محل سود شرکتها مالک این سهام شوند و از منافع آن بهره ببرند.
اما سهام عدالت از ابتدا یک پرتفوی بورسی عادی نبود. مسائل مربوط به مالکیت دولت، مدیریت شرکتها، ساختار شرکتهای سرمایهگذاری استانی، وصول اقساط، نحوه تقسیم سود، مشمولان فوتشده و ظرفیت بازار، آزادسازی آن را به پروندهای پیچیده تبدیل کرد.
در سال ۱۳۹۹، انتقال مدیریت و فروش محدود آغاز شد، اما تجربه پرحاشیه آن دوره موجب شد سیاستگذار فروش گسترده را متوقف کند. از آن زمان، سهامداران عمدتاً فقط سودهای دورهای دریافت کردهاند و امکان تصرف کامل در دارایی خوturn671259view0
سهام عدالت ۱۱ میلیونی چقدر به خانوارها کمک میکند؟
ارزش حدود ۱۰.۵ تا ۱۱ میلیون تومانی یک برگه، در مقایسه با هزینههای روزمره خانوار عدد بسیار بزرگی نیست؛ اما برای خانوادهای چندنفره که همه اعضای آن سهام عدالت دارند، مجموع دارایی میتواند قابل توجه باشد.
برای نمونه، ارزش نظری سهام چهار عضو خانواده با برگههای ۵۳۲ هزار تومانی، براساس نرخ ۲۴ تیر، حدود ۴۲ میلیون تومان است. بااینحال، ارزش واقعی قابل دریافت به قیمت سهام در زمان فروش، میزان مجاز فروش و هزینههای احتمالی معامله بستگی خواهد داشت.
همچنین فروش کامل لزوماً بهترین تصمیم برای همه نیست. سهام عدالت مجموعهای از شرکتهای بزرگ و سودده اقتصاد ایران است و صاحب آن علاوه بر ارزش روز، از سودهای تقسیمی سالانه نیز بهره میبرد. آزادسازی باید حق انتخاب ایجاد کند، نه اینکه همه خانوارها را به فروش فوری تشویق کند.
سهامداران اکنون چه اقدامی باید انجام دهند؟
تا پیش از اعلام رسمی سازمان بورس، هیچ پیام، کانال، لینک یا فردی نمیتواند بهطور قانونی فروش فوری سهام عدالت را تضمین کند. بازشدن فروش باید از مسیر سامانههای رسمی بازار سرمایه، شرکت سپردهگذاری مرکزی و کارگزاریهای مجاز اعلام شود.
سهامداران بهتر است اطلاعات بانکی، شماره شبای ثبتشده، وضعیت سجام و پرونده انحصار وراثت متوفیان را تعیین تکلیف کنند؛ زیرا ناقصبودن اطلاعات میتواند در زمان پرداخت سود یا اجرای مراحل بعدی مشکل ایجاد کند.
ثبتنام تازه برای دریافت سهام عدالت یا پرداخت وجه برای «فعالسازی فروش» نیز بدون اعلام رسمی نهادهای مسئول قابل اعتماد نیست.
آیا آزادسازی در تابستان ۱۴۰۵ قطعی است؟
وزیر اقتصاد ابراز امیدواری کرده است مردم در تابستان ۱۴۰۵ شاهد بازگشایی باشند و گفته مصوبه لازم در شورای عالی بورس وجود دارد. بااینحال، او شروع عملیات را به آمادهشدن شرایط بازار و تکمیل پیشنیازها turn671259view2
بنابراین سه سطح متفاوت باید از یکدیگر جدا شوند:
تصویب سیاست آزادسازی: طبق اعلام وزیر اقتصاد انجام شده است.
آمادهسازی زیرساخت و شرکتهای استانی: در دست اجراست.
فعالشدن امکان فروش برای مردم: هنوز آغاز نشده و زمان قطعی آن اعلام نشده است.
تا زمانی که سازمان بورس دستورالعمل اجرایی، درصد قابل فروش و تاریخ آغاز را اعلام نکند، تیترهایی مانند «فروش سهام عدالت آغاز شد» یا «سهام عدالت کاملاً آزاد شد» زودهنگام خواهند بود.
جمعبندی؛ دارایی ۱۰.۵ میلیونی که هنوز نقد نمیشود
ارزش برگه سهام عدالت ۵۳۲ هزار تومانی در تیرماه بین حدود ۱۰.۵ تا ۱۱.۵ میلیون تومان نوسان کرده و آخرین رقم منتشرشده برای پایان معاملات ۲۴ تیر حدود ۱۰ میلیون و ۵۱۶ هزار تومان است. بااینحال، این دارایی هنوز برای عموم سهامداران قابلیت فروurn996358search4
دولت اعلام کرده فرایند آزادسازی در شورای عالی بورس تصویب شده و هدف آن فراهمکردن دسترسی تدریجی مردم به داراییشان بدون ایجاد ریزش در بورس است. برگزاری مجامع شرکتهای سرمایهگذاری استانی، تعیین سازوکار جداگانه برای روش مستقیم و غیرمستقیم و سنجش ظرفیت بازار از مهمترین پیشنیازهای اجرای اturn671259view2
تجربه سال ۱۳۹۹ نشان داد آزادسازی بدون زیرساخت مناسب میتواند هم فروشندگان را ناراضی کند و هم بازار را تحت فشار قرار دهد. آزمون اصلی دولت چهاردهم این است که پس از دو دهه، حق مالکیت واقعی را به سهامداران بدهد؛ بدون آنکه بازشدن قفل سهام عدالت به کاهش شدید ارزش همان دارایی منجر شود.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
