رامین رضاییان: چرا ایران نباید جزو ۴ تیم برتر جهان باشد؟ روایت ستاره تیم ملی از حسرت جام جهانی ۲۰۲۶

رامین رضاییان در نخستین گفت‌وگوی مفصل خود پس از بازگشت از جام جهانی ۲۰۲۶، از شبی گفت که ایران امید صعود از مرحله گروهی را از دست داد؛ شبی که به گفته خودش تا چند روز پس از آن نیز نتوانست از نظر روحی با اتفاقات رخ‌داده کنار بیاید.

او در این مصاحبه جمله‌ای مطرح کرد که می‌تواند محور اصلی نگاهش به آینده فوتبال ایران باشد: «چرا نباید جزو چهار تیم بالای جام جهانی باشیم؟»

رضاییان اعتقاد دارد جامعه فوتبال ایران گاهی پیش از آغاز رقابت، خود را در برابر تیم‌های بزرگ شکست‌خورده تصور می‌کند. از نگاه او، فاصله فنی با قدرت‌های جهان وجود دارد، اما این فاصله نباید به حذف جاه‌طلبی و باور تبدیل شود. او حتی عملکرد مصر مقابل آرژانتین را نمونه‌ای از تأثیر ایمان یک تیم به توانایی‌های خود دانست.

این سخنان بیش از آنکه یک پیش‌بینی درباره جام جهانی بعدی باشد، بازتاب ذهنیت بازیکنی است که در سومین حضور خود در جام جهانی، یکی از مؤثرترین بازیکنان ایران بود و تا آخرین لحظه برای صعود جنگید.

رضاییان چگونه بهترین بازیکن ایران شد؟

رضاییان جام جهانی ۲۰۲۶ را با یک گل و یک پاس گل در تساوی ۲ بر ۲ مقابل نیوزیلند آغاز کرد. او ابتدا گل نخست ایران را به ثمر رساند و سپس با ارسال دقیق خود زمینه گل محمد محبی را فراهم کرد. این عملکرد باعث شد جایزه بهترین بازیکن مسابقه به مدافع راست ایران برسد.

او در دیدار پایانی مرحله گروهی مقابل مصر نیز تک‌گل ایران را زد و بار دیگر به‌عنوان بهترین بازیکن زمین انتخاب شد. رضاییان با دو گل و یک پاس گل، مستقیماً روی سه گل از پنج گل ایران در این دوره تأثیر گذاشت و در دو مسابقه از سه دیدار مرحله گروهی عنوان برترین بازیکن را به دست آورد.

درخشش او در شرایطی رقم خورد که بحث درباره سن بالای تیم ملی یکی از محورهای اصلی انتقادها بود. رضاییان نشان داد سن شناسنامه‌ای لزوماً مانع حفظ آمادگی بدنی و تأثیرگذاری در سطح جام جهانی نمی‌شود؛ البته عملکرد استثنایی یک بازیکن باتجربه نمی‌تواند به‌تنهایی ضرورت جوان‌سازی ساختاری تیم ملی را منتفی کند.

جایزه‌ای که پس از جام جهانی به رضاییان اهدا شد، «توپا» یا جایزه بهترین بازیکن فصل به انتخاب کارشناسان ورزش سه بود و نباید با توپ طلای رسمی فوتبال جهان اشتباه گرفته شود. این رسانه اعلام کرد رضاییان را براساس رأی کمیته فنی و کارشناسان خود به‌عنوان بهترین بازیکن فصل فوتبال ایران انتخاب کرده است.

چرا بازی با نیوزیلند به حسرت اصلی تبدیل شد؟

ایران جام جهانی را با تساوی مقابل نیوزیلند آغاز کرد، سپس برابر بلژیک بدون گل مساوی کرد و در دیدار سوم نیز مقابل مصر به نتیجه یک بر یک رسید. سه امتیاز حاصل از سه تساوی برای قرار گرفتن در میان هشت تیم برتر رتبه سوم کافی نبود و ایران بدون تجربه شکست از مسابقات کنار رفت.

رضاییان معتقد است اگر تیم ملی پیش از مسابقات دو دیدار دوستانه مناسب برگزار کرده بود، بازی نخست را «صددرصد» می‌برد. این جمله را باید یک ارزیابی شخصی دانست؛ هیچ مسابقه تدارکاتی نمی‌تواند نتیجه یک دیدار رسمی را تضمین کند، اما اصل انتقاد او درباره اهمیت آماده‌سازی قابل‌توجه است.

نیوزیلند روی کاغذ در دسترس‌ترین حریف گروه ایران بود. پیروزی در آن مسابقه، تیم ملی را چهارامتیازی می‌کرد و با توجه به دو تساوی بعدی، احتمال صعود را به شکل چشمگیری افزایش می‌داد. ایران در آن دیدار توانایی گلزنی داشت، اما دو بار عقب افتاد و مجبور شد بخش زیادی از انرژی خود را صرف بازگشت به مسابقه کند.

رضاییان در عین حمایت از امیر قلعه‌نویی، کمبود بازی‌های دوستانه باکیفیت را یکی از حلقه‌های مفقوده آماده‌سازی دانست. این موضع نشان می‌دهد بازیکنان تیم ملی نیز میان عملکرد فنی درون مسابقات و برنامه‌ریزی پیش از تورنمنت تفاوت قائل هستند.

پشت پرده شرایط سخت تیم ملی چه بود؟

رضاییان در گفت‌وگوی خود چند بار تأکید کرد مردم از همه اتفاقات داخل تیم و دشواری‌های مسیر اعزام خبر ندارند و وعده داد در آینده درباره «دردهای سخت» این دوره صحبت کند. او فعلاً جزئیات بیشتری ارائه نکرد، بنابراین نمی‌توان درباره ماهیت همه این اتفاقات گمانه‌زنی کرد.

بااین‌حال، گزارش‌های مستقل نشان می‌دهد تیم ملی واقعاً با مشکلات لجستیکی غیرمعمولی مواجه بود. ایران پس از بازی نخست مقابل نیوزیلند اجازه نداشت شب را در کالیفرنیا بماند و مجبور شد همان شب به کمپ خود در تیخوانای مکزیک بازگردد؛ تصمیمی که روند ریکاوری و استراحت بازیکنان را مختل کرد. مشکلات ویزای تعدادی از عوامل اجرایی و تغییرات سفر نیز بر برنامه تیم تأثیر گذاشت.

این مشکلات بخشی از تصویر جام جهانی ایران هستند، اما نباید به تنها توضیح حذف تبدیل شوند. تصمیم‌های تاکتیکی، انتخاب بازیکنان، کیفیت مسابقات تدارکاتی و استفاده نکردن کامل از موقعیت‌های گلزنی نیز در نتیجه نهایی سهم داشتند.

دفاع رضاییان از کی‌روش، برانکو و قلعه‌نویی

بخش مهم دیگری از مصاحبه رضاییان به مربیان سابقش اختصاص داشت. او از کارلوس کی‌روش به دلیل هشت سال فعالیت در فوتبال ایران تمجید کرد و گفت انتقادهای تخریبی پس از جدایی یک مربی خارجی را نمی‌پسندد.

رضاییان همچنین از تجربه پرتنش خود با برانکو ایوانکوویچ به‌عنوان یک درس حرفه‌ای یاد کرد. او برخلاف برخی روایت‌های قدیمی، تأکید کرد اختلاف گذشته باعث نشده خدمات مربی پیشین پرسپولیس را نادیده بگیرد.

درباره امیر قلعه‌نویی نیز گفت سرمربی فعلی تیم ملی نزدیک به دو سال او را دعوت نکرد، اما این مسئله باعث شد برای بازگشت بیشتر تلاش کند. رضاییان عملکرد خود در دوره قلعه‌نویی را نتیجه همان رقابت و فشار دانست و معتقد است زحمات کادر فنی در جام جهانی نباید به دلیل حذف تیم کاملاً نادیده گرفته شود.

این موضع با برخی انتقادهای تند مطرح‌شده پس از جام جهانی تفاوت دارد. رضاییان نتیجه را ناکام‌کننده می‌بیند، اما ترجیح می‌دهد ارزیابی عملکرد تیم ملی بدون حذف شرایط آماده‌سازی و دشواری‌های خارج از زمین انجام شود.

مقایسه جام جهانی ۲۰۱۸ و ۲۰۲۶

رضاییان به عملکرد ایران در جام جهانی ۲۰۱۸ نیز اشاره کرد؛ تورنمنتی که ایران با پیروزی مقابل مراکش، شکست برابر اسپانیا و تساوی با پرتغال چهار امتیاز گرفت، اما از گروهش صعود نکرد. فیفا نیز آن دوره را یکی از رقابتی‌ترین نمایش‌های ایران در تاریخ جام جهانی توصیف کرده است.

تفاوت اصلی این بود که ایران در سال ۲۰۱۸ حداقل یک پیروزی داشت، اما در سال ۲۰۲۶ با وجود نباختن، هیچ مسابقه‌ای را نبرد. در قالب جدید جام جهانی که ۳۲ تیم از ۴۸ تیم صعود می‌کردند، انتظار برای عبور از مرحله گروهی بیشتر شده بود.

رضاییان معتقد است همین انتظار عمومی نشانه رشد فوتبال ایران است. مردم دیگر صرفاً از رقابت نزدیک با تیم‌های بزرگ راضی نیستند و صعود را مطالبه می‌کنند. از نگاه او، ناراحتی هواداران را می‌توان نشانه افزایش توقع و باور به ظرفیت تیم ملی دانست، هرچند پاسخ به این توقع به برنامه‌ای فراتر از انگیزه فردی نیاز دارد.

مسیر رسیدن به جمع چهار تیم برتر از آسیا می‌گذرد

رضاییان در پایان مصاحبه، جاه‌طلبی خود را با یک نگاه واقع‌گرایانه‌تر تکمیل کرد. او گفت فوتبال ایران باید قدم‌به‌قدم پیش برود و پیش از فکر کردن به نیمه‌نهایی جام جهانی، برای قهرمانی در جام ملت‌های آسیا برنامه‌ریزی کند.

این تأکید اهمیت ویژه‌ای دارد. ایران آخرین بار در سال ۱۹۷۶ قهرمان آسیا شد و از آن زمان نتوانسته چهارمین جام قاره‌ای خود را کسب کند. در مقابل، ژاپن با ایجاد لیگ حرفه‌ای، سرمایه‌گذاری روی فوتبال پایه و برنامه‌ریزی بلندمدت به رکورد چهار قهرمانی جام ملت‌های آسیا رسید.

رسیدن به جمع چهار تیم برتر جهان تنها با باور و انگیزه ممکن نیست. تیم ملی به بازی‌های تدارکاتی سطح بالا، جوان‌سازی هدفمند، ثبات مدیریتی، تحلیل داده، امکانات ریکاوری، شبکه استعدادیابی و بازیکنان بیشتری در لیگ‌های معتبر نیاز دارد.

پیام اصلی رضاییان را می‌توان در ترکیب دو جمله خلاصه کرد: ایران نباید خودش را دست‌کم بگیرد، اما باید مسیر رسیدن به رؤیاهای بزرگ را مرحله‌به‌مرحله طی کند. درخشش او در جام جهانی ثابت کرد بازیکن ایرانی می‌تواند در بالاترین سطح تعیین‌کننده باشد؛ چالش اصلی این است که این کیفیت فردی به یک ساختار پایدار و موفقیت تیمی تبدیل شود.