پایان احتمالی عصر مسی در جام جهانی؛ شکست برابر اسپانیا آخرین قاب یک اسطوره بود؟

لحظه‌ای که فران تورس در دقیقه ۱۰۶ قفل دروازه آرژانتین را شکست، لیونل مسی روی چمن ورزشگاه نیویورک‌ـ‌نیوجرسی نشست و دستانش را روی سر گذاشت. او احتمالاً می‌دانست زمان زیادی برای ساختن یک معجزه دیگر باقی نمانده است. آرژانتین که در مراحل قبلی بارها با بازگشت‌های دیرهنگام زنده مانده بود، این بار برابر تیم منظم و مسلط اسپانیا راهی برای فرار پیدا نکرد.

آخرین فرصت جدی آرژانتین در واپسین لحظات مسابقه به جولیانو سیمئونه رسید، اما ضربه او از بالای دروازه عبور کرد. چند ثانیه بعد، سوت پایان به صدا درآمد و اسپانیا با پیروزی یک بر صفر، برای دومین بار قهرمان جام جهانی شد.

مسی شکست خورد، اما داستانش ناتمام نماند

برای بخش بزرگی از دوران حرفه‌ای مسی، جام جهانی به عنوان تنها خلأ کارنامه او مطرح می‌شد. شکست در فینال سال ۲۰۱۴، ناکامی‌های پیاپی در کوپا آمریکا و کناره‌گیری موقت از تیم ملی در سال ۲۰۱۶، تصویری از نابغه‌ای ساخته بود که شاید هرگز نتواند با آرژانتین به بزرگ‌ترین جام برسد.

این روایت در فاصله سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ کاملاً تغییر کرد. آرژانتین ابتدا پس از ۲۸ سال قهرمان کوپا آمریکا شد، سپس جام جهانی ۲۰۲۲ را فتح کرد و در ادامه از عنوان قهرمانی قاره‌ای خود دفاع کرد. مسی پیش از فینال ۲۰۲۶ نیز وقتی مسیر حرفه‌ای‌اش به مراحل یک بازی ویدیویی تشبیه شد، پاسخ داد که «بازی را در جام جهانی قبلی تمام کرده است».

به همین دلیل، شکست مقابل اسپانیا نمی‌تواند پایان تراژیک داستان مسی تلقی شود. او پیش از ورود به این مسابقه، مهم‌ترین مأموریت دوران ملی خود را انجام داده بود. فینال ۲۰۲۶ فرصتی برای افزودن فصل تازه‌ای به یک داستان کامل بود، نه آخرین فرصت برای نجات یک میراث ناقص.

مسی شب پیش از مسابقه نیز در پیامی تأکید کرده بود که نتیجه فینال نمی‌تواند آنچه این نسل از تیم ملی آرژانتین ساخته است، از بین ببرد. این نگاه نشان می‌داد که او برخلاف فینال‌های گذشته، زیر بار اضطراب اثبات خود قرار ندارد. در قطر قهرمان شده بود و در آمریکا برای لذت‌بردن از آخرین مسیر احتمالی‌اش بازی می‌کرد.

پایان مسی و مارادونا در آمریکا؛ یک شباهت نمادین

پایان احتمالی حضور مسی در جام جهانی، بسیاری را به یاد آخرین تورنمنت دیه‌گو مارادونا انداخت. هر دو اسطوره آرژانتینی شاید آخرین جام جهانی خود را در خاک آمریکا به پایان رسانده باشند، اما شباهت این دو پایان بیشتر جغرافیایی و نمادین است تا واقعی.

آخرین مسابقه ملی مارادونا در جام جهانی ۱۹۹۴ مقابل نیجریه و در ورزشگاه فاکسبورو نزدیک بوستون برگزار شد؛ نه در ورزشگاه مت‌لایف نیوجرسی. او پس از مثبت‌شدن آزمایش ماده ممنوعه افدرین از مسابقات اخراج شد و دیگر هرگز برای آرژانتین به میدان نرفت.

آخرین تصویر مارادونا در جام جهانی با جنجال، محرومیت و ابهام همراه بود. اما مسی پس از شکست برابر اسپانیا در میان تشویق هواداران، احترام رقبا و آغوش بازیکنان نسل تازه زمین را ترک کرد. یکی از نمادین‌ترین تصاویر پایان مسابقه نیز دیدار احساسی او با لامین یامال، ستاره جوان اسپانیا بود؛ بازیکنی که بسیاری او را نماینده نسل پس از مسی می‌دانند.

مارادونا در سال ۱۹۹۴ ناگهان از جام جهانی حذف شد؛ مسی در سال ۲۰۲۶ تا آخرین مسابقه باقی ماند. یکی با پرونده‌ای ناتمام و پرآشوب کنار رفت و دیگری در حالی صحنه را ترک کرد که پیش‌تر تمام افتخارات ممکن را به دست آورده بود.

ششمین جام جهانی؛ نمایشی فراتر از انتظار در ۳۹ سالگی

مسی در ۳۹ سالگی صرفاً برای یک خداحافظی تشریفاتی به جام جهانی نیامده بود. او در طول مسابقات ۲۰۲۶ هشت گل به ثمر رساند، چهار پاس گل داد و نقشی تعیین‌کننده در رسیدن آرژانتین به سومین فینال دوران حرفه‌ای‌اش داشت. تنها کیلیان امباپه با ۱۰ گل بالاتر از او قرار گرفت و کفش طلای مسابقات را به دست آورد.

این ششمین حضور مسی در جام جهانی بود. او که در سال ۲۰۰۶ به عنوان نوجوانی ۱۸ ساله نخستین گل خود را در این رقابت‌ها به ثمر رساند، دو دهه بعد همچنان رهبر آرژانتین بود. مسی و کریستیانو رونالدو به نخستین بازیکنان مردی تبدیل شدند که در شش دوره جام جهانی حضور داشته‌اند.

مسی همچنین سومین فینال جام جهانی خود را تجربه کرد؛ پس از شکست مقابل آلمان در سال ۲۰۱۴ و قهرمانی برابر فرانسه در سال ۲۰۲۲. مجموعه تعداد بازی‌ها، دقایق حضور، کاپیتانی‌ها و مشارکت‌های مستقیم او روی گل‌ها، رکوردهایی ساخته است که شاید سال‌ها دست‌نخورده باقی بمانند.

امباپه از مسی عبور کرد، اما رکوردها تمام نشدند

کیلیان امباپه در دیدار رده‌بندی مقابل انگلیس تعداد گل‌های خود در جام‌های جهانی را به ۲۲ رساند و از رکورد ۲۱ گل مسی عبور کرد. مهاجم فرانسه همچنین با ۱۰ گل، دومین کفش طلای متوالی خود را به دست آورد؛ رکوردی که نشان می‌دهد او می‌تواند چهره اصلی دوره بعدی جام جهانی باشد.

با این حال، میراث جهانی مسی تنها به تعداد گل‌ها محدود نیست. او شش تورنمنت را در فاصله ۲۰ سال تجربه کرد، در سه فینال حاضر شد، یک بار قهرمان شد و در دو دوره جایزه بهترین بازیکن جام را به دست آورد. افزون بر این، هیچ بازیکنی به اندازه او در مسابقات جام جهانی حضور نداشته یا بازی‌های زیادی را با بازوبند کاپیتانی پشت سر نگذاشته است.

عبور امباپه از رکورد گلزنی، بیشتر نشانه حرکت طبیعی فوتبال از یک نسل به نسل دیگر است. همان‌طور که مسی رکوردهای میروسلاو کلوزه، لوتار ماتئوس و دیگر بزرگان را جابه‌جا کرد، اکنون ستاره فرانسوی نیز بخشی از رکوردهای او را هدف گرفته است.

اسپانیا چگونه مسی را خاموش کرد؟

فینال ۲۰۲۶ فقط داستان حسرت مسی نبود؛ نمایش برتری یک ساختار جمعی بر تیمی بود که همچنان برای خلق لحظات استثنایی به نابغه خود وابستگی زیادی داشت.

اسپانیا در جریان ۹۰ دقیقه اجازه نداد آرژانتین حتی یک شوت ثبت کند. تیم لوئیس دلافوئنته با حفظ مالکیت، پرس منظم و گردش مداوم توپ، مسی را از مناطق خطرناک دور نگه داشت. آرژانتین نخستین تلاش خود را زمانی انجام داد که مسابقه وارد دقایق پایانی وقت اضافه شده و تیم با اخراج انزو فرناندز ۱۰ نفره بود.

مسی در مراحل قبلی با هشت گل و چهار پاس گل نشان داده بود هنوز می‌تواند نتیجه مسابقات را تغییر دهد، اما اسپانیا اجازه نداد توپ با کیفیت لازم به او برسد. در مقابل، نیمکت عمیق اسپانیا تعیین‌کننده شد؛ نیکو ویلیامز و فران تورس به عنوان بازیکنان تعویضی وارد شدند و روی گل قهرمانی نقش مستقیم داشتند.

آیا این آخرین بازی مسی در جام جهانی بود؟

تمام تصاویر پایان مسابقه، حس خداحافظی داشتند؛ اما مسی هنوز به‌طور رسمی اعلام نکرده است که از تیم ملی آرژانتین یا جام جهانی خداحافظی می‌کند. او پیش از فینال گفته بود از حضور در ششمین جام جهانی‌اش لذت می‌برد و در آن مقطع به بازنشستگی فکر نمی‌کرد.

با توجه به اینکه مسی در جام جهانی ۲۰۳۰ نزدیک به ۴۳ سال خواهد داشت، حضور دوباره او بسیار بعید به نظر می‌رسد؛ اما دوران حرفه‌ای او بارها ثابت کرده است که نمی‌توان زمان پایان را به جای خودش تعیین کرد.

ممکن است فینال نیوجرسی آخرین بازی مسی در جام جهانی بوده باشد، اما لزوماً آخرین مسابقه ملی او نیست. تفاوت مهم همین جاست: جهان احتمالاً با مسی در جام جهانی خداحافظی کرد، بدون آنکه خود او هنوز کلمه خداحافظی را بر زبان آورده باشد.

جام جهانی بدون مسی چه چیزی کم خواهد داشت؟

جام جهانی ۲۰۲۶ با ۴۸ تیم، حاشیه‌های سیاسی، مشکلات روادید، برنامه‌های تجاری گسترده و حضور پررنگ مدیران فیفا برگزار شد. با این حال، مسی در ۳۹ سالگی بار دیگر توجه جهان را به اصل فوتبال بازگرداند.

او ثابت کرد یک بازیکن حتی پس از فتح همه جام‌ها می‌تواند دلیلی تازه برای ادامه‌دادن پیدا کند. قطر تاج‌گذاری مسی بود و آمریکا شاید آخرین نمایش بزرگ او؛ نمایشی که با جام تمام نشد، اما چیزی از عظمت مسیرش کم نکرد.

فوتبال پس از مسی ادامه خواهد داشت. امباپه رکوردهای بیشتری خواهد شکست، یامال به دنبال ساختن عصر خودش خواهد رفت و فیفا جام جهانی را بزرگ‌تر خواهد کرد. اما بزرگ‌ترشدن یک تورنمنت الزاماً خلأ بزرگ‌ترین چهره‌هایش را پر نمی‌کند.

اگر این واقعاً آخرین جام جهانی لیونل مسی بود، پایان او با شکست رقم خورد؛ اما شکست آخر، داستان یک قهرمان را به تراژدی تبدیل نمی‌کند. مسی بازی را در قطر تمام کرده بود و در آمریکا فقط یک مرحله اضافه و فراموش‌نشدنی را تجربه کرد.