حمایت تمام‌قد کفاشیان از قلعه‌نویی؛ منتقدان غرض شخصی دارند؟

کفاشیان معتقد است عملکرد سرمربی باید با در نظر گرفتن محدودیت‌های ناشی از جنگ، توقف مسابقات داخلی، مشکلات سفر و کمبود آمادگی بازیکنان ارزیابی شود. او همچنین تأکید کرده است رسانه‌ها باید به‌جای تمرکز بر حاشیه‌ها، درباره ضعف‌های ساختاری، میانگین سنی بالا و فاصله کیفیت میان بازیکنان اصلی و نیمکت تیم ملی بحث کنند.

او در نهایت از تصمیم فدراسیون برای حفظ قلعه‌نویی دفاع کرد و ثبات کادر فنی تا جام ملت‌های آسیا را منطقی دانست. کفاشیان پیش‌تر نیز در گفت‌وگویی جداگانه گفته بود اگر رئیس فدراسیون بود، قلعه‌نویی را برکنار نمی‌کرد و او را بهترین گزینه فعلی تیم ملی می‌دانست.

آیا تیم ملی هیچ بازی تدارکاتی نداشت؟

عبارت «حتی فرصت برگزاری دیدارهای تدارکاتی فراهم نشد» به‌صورت مطلق دقیق نیست. برنامه آماده‌سازی ایران با مشکلات جدی مواجه شد و مسابقات مدنظر مقابل برخی حریفان لغو یا دچار تغییر شد، اما تیم ملی در ۲۹ مه در آنتالیا به مصاف گامبیا رفت و با نتیجه سه بر یک پیروز شد. پیش از آن نیز فدراسیون از برنامه بازی با گامبیا، مالی و احتمال برگزاری مسابقه‌ای پشت درهای بسته خبر داده بود.

بنابراین صورت دقیق‌تر این بخش چنین است:

تیم ملی به دلیل شرایط جنگی و مشکلات سفر از برنامه تدارکاتی کامل و باکیفیت محروم بود، اما دست‌کم یک مسابقه دوستانه رسمی پیش از جام جهانی برگزار کرد.

مشکلات آماده‌سازی البته واقعی بودند. توقف چند‌هفته‌ای لیگ باعث شده بود بسیاری از بازیکنان داخلی از شرایط مسابقه فاصله بگیرند و قلعه‌نویی نیز در اردوی ترکیه گفته بود تیم تنها می‌تواند بخشی از عقب‌ماندگی جسمانی بازیکنان را جبران کند.

آیا نتیجه ایران از دوره‌های قبل ضعیف‌تر نبود؟

ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ هر سه بازی خود را مساوی کرد، سه امتیاز گرفت، در رده سوم گروه قرار گرفت و در نهایت نتوانست در میان هشت تیم برتر رده سوم جای بگیرد. تیم ملی بدون شکست حذف شد، اما هیچ بردی نیز به دست نیاورد.

مقایسه چهار دوره اخیر تصویر دقیق‌تری ارائه می‌دهد:

عملکرد سال ۲۰۲۶ از نظر نباختن، بهتر از دوره‌های قبلی بود؛ اما از نظر امتیاز از جام جهانی ۲۰۱۸ پایین‌تر قرار گرفت و برخلاف سال‌های ۱۹۹۸، ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲، هیچ پیروزی‌ای به همراه نداشت. فیفا نیز دوره ۲۰۱۸ را موفق‌ترین حضور تاریخی ایران پیش از سال ۲۰۲۶ توصیف کرده است.

به همین دلیل، جمله «نتیجه‌ای ضعیف‌تر از ادوار پیشین کسب نکرد» یک ارزیابی شخصی است، نه نتیجه‌ای قطعی بر اساس آمار. تعبیر دقیق‌تر این است:

ایران بدون شکست و با سه امتیاز حذف شد؛ نتیجه‌ای بهتر از بعضی دوره‌ها، اما پایین‌تر از رکورد چهارامتیازی سال ۲۰۱۸ و بدون برد مانند سال ۲۰۲۲.

مقایسه مستقیم همچنین باید با احتیاط انجام شود، زیرا جام جهانی ۲۰۲۶ با ۴۸ تیم برگزار شد و ۳۲ تیم به مرحله حذفی راه یافتند. ایران باوجود افزایش تعداد صعودکنندگان، باز هم از مرحله گروهی عبور نکرد.

نقد فنی یا حمله شخصی؟

کفاشیان معتقد است بخش بزرگی از انتقادها تحت‌تأثیر اختلاف‌های شخصی مطرح شده‌اند، اما برای این جمع‌بندی مصداق یا داده مشخصی ارائه نکرده است. بخشی از واکنش‌ها به قلعه‌نویی واقعاً با توهین، کنایه درباره زندگی شخصی و حاشیه‌هایی مانند ساعت او همراه بود؛ در مقابل، نقدهایی درباره ترکیب سنی، انتخاب بازیکنان، کیفیت نیمکت و ناتوانی تیم در شکست نیوزیلند و مصر نیز ماهیتی فنی داشتند.

خود کفاشیان نیز بالا بودن میانگین سنی تیم و کم بودن فرصت بازی برای جوانان را پذیرفته و گفته است کادر فنی باید از همین حالا بازیکنان تیم امید را زیر نظر بگیرد.

بنابراین نمی‌توان تمام منتقدان را دارای «غرض شخصی» دانست. همان‌گونه که حمله شخصی جای نقد فنی را نمی‌گیرد، شرایط دشوار آماده‌سازی نیز نباید مانع بررسی تصمیم‌های فنی سرمربی شود.

فاصله ترکیب اصلی و نیمکت

کفاشیان در یادداشت خود به مباحث مطرح‌شده در جلسه وزارت ورزش، از جمله بالا بودن سن بازیکنان و اختلاف سطح میان ترکیب اصلی و بازیکنان ذخیره اشاره کرده است. متن عمومی و مستقلی از صورت‌جلسه که تمام این جزئیات را ثبت کرده باشد، در منابع بررسی‌شده در دسترس نبود؛ بنابراین بهتر است این موارد به روایت کفاشیان منتسب شوند.

اصل نگرانی درباره سن تیم اما پیش از جام جهانی نیز مطرح بود. گزارش‌ها نشان می‌دادند ایران با تعداد زیادی بازیکن بالای ۳۰ سال وارد مسابقات شده و ستون اصلی تیم همچنان به نسل چند دوره گذشته وابسته است.

ماندن قلعه‌نویی دیگر یک گمانه‌زنی نیست

در یادداشت کفاشیان نوشته شده است «به نظر می‌رسد» فدراسیون به دلیل زمان محدود تا جام ملت‌های آسیا از تغییر کادر فنی خودداری کرده است. اما در زمان انتشار این گزارش، ادامه همکاری با قلعه‌نویی از مرحله احتمال عبور کرده بود.

مهدی تاج اعلام کرده است قلعه‌نویی سرمربی تیم ملی باقی می‌ماند و برنامه‌های او برای جام ملت‌های آسیا دریافت شده است. همچنین از تمدید همکاری تا رقابت‌های جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۷ در عربستان خبر داده شده است.

در نتیجه، عبارت دقیق‌تر چنین است:

فدراسیون فوتبال تصمیم گرفته است قلعه‌نویی را تا جام ملت‌های آسیا حفظ کند؛ کفاشیان نیز این تصمیم را با استناد به ضرورت ثبات فنی تأیید می‌کند.

ثبات یا تعویق اصلاحات؟

حفظ سرمربی می‌تواند مانع اتلاف زمان و آغاز دوباره فرایند شناخت بازیکنان شود، اما ثبات به‌خودی‌خود موفقیت ایجاد نمی‌کند. ادامه همکاری زمانی قابل دفاع خواهد بود که با برنامه‌ای روشن برای جوان‌گرایی، افزایش کیفیت مسابقات تدارکاتی، ترمیم فاصله میان ترکیب اصلی و نیمکت و پاسخ‌گویی درباره اشتباه‌های جام جهانی همراه باشد.

در غیر این صورت، «ثبات» ممکن است فقط به معنای ادامه همان ساختار و مشکلات قبلی باشد. حمایت کفاشیان از قلعه‌نویی نیز مسئولیت فدراسیون و کادر فنی را برای ارائه برنامه‌ای قابل‌سنجش کاهش نمی‌دهد.

جمع‌بندی

اصل موضع علی کفاشیان روشن است: او شرایط آماده‌سازی تیم ملی را غیرعادی می‌داند، بخشی از انتقادها را شخصی ارزیابی می‌کند و با برکناری امیر قلعه‌نویی مخالف است.

بااین‌حال، سه نکته در تنظیم خبر باید اصلاح شود:

• ایران پیش از جام جهانی بازی تدارکاتی داشت، هرچند برنامه آماده‌سازی‌اش کامل و مطلوب نبود.

• سه امتیاز بدون برد در سال ۲۰۲۶ را نمی‌توان بهتر از تمام دوره‌های گذشته دانست.

• ماندن قلعه‌نویی تا جام ملت‌های آسیا تصمیم اعلام‌شده فدراسیون است، نه صرفاً تحلیل یا احتمال.