کالابرگ ۱۴۰۵ افزایش می‌یابد، اما نه برای همه؛ چه کسانی بیشتر از یک میلیون تومان می‌گیرند؟

افزایش مداوم قیمت مواد غذایی و کاهش قدرت خرید خانوارها، دولت را بار دیگر با این پرسش روبه‌رو کرده است که اعتبار یک میلیون تومانی کالابرگ تا چه اندازه می‌تواند هزینه واقعی سبد کالاهای اساسی را پوشش دهد. این مبلغ از ابتدای اجرای طرح جدید، به‌صورت ماهانه برای هر نفر در نظر گرفته شد و دامنه مشمولان آن نیز به حدود ۸۰ میلیون نفر رسید. دولت در زمان آغاز طرح وعده داده بود که اعتبار کالابرگ در صورت افزایش قیمت کالاهای اساسی متناسب‌سازی شود.

اکنون پس از گذشت چند ماه، اصل افزایش اعتبار مورد توافق دولت و مجلس قرار گرفته، اما اختلاف اصلی همچنان بر سر منابع مالی و گروه‌های دریافت‌کننده است.

آخرین وضعیت افزایش اعتبار کالابرگ

این جدول نشان می‌دهد برخلاف برخی تیترهای منتشرشده در فضای مجازی، افزایش کالابرگ هنوز وارد مرحله اجرایی نشده است. ارقامی مانند یک میلیون و ۲۰۰ هزار، یک میلیون و ۳۰۰ هزار، یک میلیون و ۵۰۰ هزار یا دو میلیون تومان، سناریوهای رسانه‌ای هستند و هیچ‌کدام تاکنون به‌عنوان مبلغ نهایی از سوی دولت یا وزارت رفاه اعلام نشده‌اند.

افزایش کالابرگ از کجا آغاز شد؟

طرح جدید کالابرگ در دی‌ماه ۱۴۰۴ با اعتبار ماهانه یک میلیون تومان برای هر نفر آغاز شد. احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در زمان اجرای آن اعلام کرد اعتبار چهار ماه به‌صورت یکجا در حساب خانوارها نگهداری می‌شود، اما امکان استفاده از آن براساس جدول زمان‌بندی ماهانه فراهم خواهد شد.

هدف اصلی طرح، حفظ قدرت خرید خانوارها در برابر افزایش قیمت کالاهای اساسی بود. دولت همچنین اعلام کرد مبلغ اعتبار ثابت و تغییرناپذیر نیست و در صورت بالا رفتن هزینه سبد مورد حمایت، امکان افزایش آن وجود دارد.

با ادامه تورم مواد غذایی، نمایندگان مجلس خواستار اجرای همین وعده شدند. آنها معتقدند اگر قیمت کالاها افزایش یابد اما مبلغ کالابرگ ثابت بماند، مقدار واقعی کالایی که خانوار می‌تواند تهیه کند به‌تدریج کاهش خواهد یافت و طرح از هدف اصلی خود فاصله می‌گیرد.

افزایش اعتبار برای کدام دهک‌هاست؟

مهم‌ترین نشانه درباره گروه‌های مشمول، دستور مسعود پزشکیان در خردادماه بود. رئیس‌جمهور تأکید کرد حداقل شش دهک پایین درآمدی باید از افزایش اعتبار کالابرگ بهره‌مند شوند. این موضع نشان می‌دهد دهک‌های اول تا ششم در اولویت قطعی سیاست حمایتی دولت قرار دارند، اما عبارت «حداقل شش دهک» همچنان امکان تصمیم متفاوت برای برخی گروه‌های دیگر را باز می‌گذارد.

یعقوب اندایش، معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، نیز در تازه‌ترین اظهارات خود تأکید کرده است که افزایش مبلغ برای همه مشمولان انجام نخواهد شد. به گفته او، اعتبار برخی دهک‌ها افزایش می‌یابد و برای سایر خانوارها همان مبلغ یک میلیون تومان واریز خواهد شد.

بر این اساس، محتمل‌ترین سناریو افزایش اعتبار دهک‌های اول تا ششم و ادامه پرداخت یک میلیون تومانی به سایر مشمولان است. بااین‌حال، وزارت رفاه هنوز جدول رسمی شامل مبلغ هر دهک را منتشر نکرده و نمی‌توان با قطعیت گفت دهک هفتم تا دهم هیچ تغییری نخواهند داشت.

آیا دهک‌های پردرآمد از کالابرگ حذف می‌شوند؟

معاون وزارت رفاه گفته است حذف دهک‌ها از طرح کالابرگ در دستور کار دولت نیست. سیاست فعلی به‌جای کنارگذاشتن دریافت‌کنندگان، بر افزایش هدفمند حمایت از خانوارهای نیازمندتر تمرکز دارد. بنابراین، خانوارهایی که اعتبارشان افزایش پیدا نمی‌کند، براساس آخرین توضیحات همچنان مبلغ فعلی یک میلیون تومان را دریافت خواهند کرد.

این موضوع نباید با پرونده حذف یارانه نقدی خانوارهای پردرآمد اشتباه گرفته شود. کالابرگ الکترونیکی و یارانه نقدی دو برنامه حمایتی جداگانه‌اند و دولت در سال گذشته براساس تکالیف بودجه‌ای، حذف یارانه نقدی بخشی از پردرآمدها را دنبال کرده بود. بنابراین، باقی‌ماندن افراد در طرح کالابرگ الزاماً به معنای ادامه قطعی یارانه نقدی آنها نیست.

چرا اعتبار همه مشمولان افزایش پیدا نمی‌کند؟

مهم‌ترین مانع، هزینه بسیار سنگین اجرای طرح است. طبق اعلام وزارت رفاه، پرداخت کالابرگ یک میلیون تومانی ماهانه حدود ۸۷ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان منابع نیاز دارد. افزایش همین اعتبار برای تمام مشمولان، حتی به میزان ۲۰ درصد، فشار ماهانه بزرگی بر بودجه ایجاد می‌کند.

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، نیز پیش‌تر گفته بود دولت به افزایش کالابرگ علاقه‌مند است، اما اجرای پایدار آن به شناسایی یک منبع مالی مطمئن وابسته است. به گفته او، رئیس‌جمهور دستور داده منابع پایدار موردنیاز برای افزایش مبلغ پیدا شود تا طرح پس از چند ماه به‌دلیل کمبود بودجه متوقف نشود.

دولت در چنین شرایطی دو انتخاب دارد: مبلغ کمتری به جمعیت گسترده‌تری بپردازد یا اعتبار بیشتری را به دهک‌هایی اختصاص دهد که بخش بزرگ‌تری از درآمدشان صرف خوراک و کالاهای ضروری می‌شود. اظهارات اخیر نشان می‌دهد دولت به گزینه دوم نزدیک‌تر شده است.

مبلغ جدید کالابرگ چقدر می‌شود؟

تا اول مرداد ۱۴۰۵ هیچ رقم نهایی و رسمی اعلام نشده است. در هفته‌های گذشته اعداد متعددی از افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی تا پرداخت دو میلیون تومان برای هر نفر منتشر شده، اما این ارقام در مصوبه دولت یا اطلاعیه وزارت رفاه دیده نمی‌شوند.

اگر افزایش ۲۰ درصدی تصویب شود، اعتبار یک میلیون تومانی به یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان می‌رسد. افزایش ۳۰ درصدی نیز آن را به یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان می‌رساند. این محاسبات صرفاً نمایش عددی سناریوهای احتمالی هستند و نباید آنها را مبلغ قطعی کالابرگ مرداد یا ماه‌های بعد دانست.

تعیین رقم نهایی به سه عامل بستگی دارد: تعداد دهک‌های مشمول افزایش، منبع تأمین اعتبار و مدت زمانی که دولت می‌خواهد پرداخت بیشتر را ادامه دهد. هرچه دامنه مشمولان گسترده‌تر باشد، احتمال تعیین افزایش محدودتر بیشتر خواهد شد.

آیا افزایش کالابرگ از مرداد اجرا می‌شود؟

با آغاز مردادماه، هنوز هیچ اطلاعیه رسمی درباره اعمال مبلغ جدید صادر نشده است. بنابراین، نمی‌توان گفت افزایش اعتبار از مرداد قطعی شده است. آخرین موضع وزارت رفاه تنها به بررسی افزایش برای برخی دهک‌ها اشاره دارد و زمان شارژ یا مبلغ جدید را مشخص نمی‌کند.

آنچه اکنون به‌طور رسمی اعلام شده، تمدید مهلت استفاده از اعتبار خرداد است. خانوارهایی که هنوز کالابرگ خرداد خود را مصرف نکرده‌اند، به‌دلیل شرایط ایجادشده در هفته‌های گذشته تا ۱۴ مرداد فرصت دارند از اعتبارشان استفاده کنند. حدود یک میلیون نفر تا زمان اعلام این تصمیم هنوز خرید خود را انجام نداده بودند.

تمدید اعتبار خرداد به معنای شارژ کالابرگ جدید مرداد یا افزایش مبلغ نیست. این دو موضوع از یکدیگر جدا هستند و خانوارها باید منتظر اطلاعیه رسمی وزارت تعاون درباره مرحله بعدی باشند.

افزایش کالابرگ چه اثری بر قدرت خرید دارد؟

افزایش اسمی اعتبار تنها زمانی مؤثر است که سرعت آن از رشد قیمت مواد غذایی کمتر نباشد. اگر کالابرگ ۲۰ درصد افزایش یابد اما قیمت سبد کالاهای اساسی در همان دوره رشد بیشتری داشته باشد، قدرت خرید واقعی خانوار همچنان کاهش خواهد یافت.

از سوی دیگر، افزایش هدفمند برای دهک‌های پایین می‌تواند اثر حمایتی بیشتری داشته باشد؛ زیرا سهم خوراک از هزینه خانوارهای کم‌درآمد بالاتر است. اضافه‌شدن حتی چندصد هزار تومان به اعتبار هر نفر، در خانوارهای سه یا چهار نفره به مبلغ قابل‌توجهی تبدیل می‌شود.

بااین‌حال، کالابرگ به‌تنهایی نمی‌تواند تمام فشار تورم را جبران کند. ثبات قیمت مواد غذایی، کنترل هزینه مسکن، افزایش درآمد و دسترسی مناسب به فروشگاه‌های طرف قرارداد، همگی در میزان موفقیت این سیاست نقش دارند.

جمع‌بندی؛ افزایش قطعی نیست، هدف‌گذاری مشخص شده است

اصل افزایش اعتبار کالابرگ با حمایت رئیس‌جمهور، وزارت رفاه و نمایندگان مجلس روبه‌روست، اما مبلغ و زمان اجرای آن همچنان نهایی نشده است. آنچه تا امروز می‌توان با اطمینان گفت، این است که افزایش احتمالی برای همه مشمولان یکسان نخواهد بود و دهک‌های اول تا ششم در اولویت قرار دارند.

سایر خانوارها فعلاً اعتبار یک میلیون تومانی خود را حفظ می‌کنند و حذف آنها از طرح کالابرگ اعلام نشده است. در عین حال، هیچ منبع رسمی افزایش مبلغ به یک میلیون و ۳۰۰ هزار، یک میلیون و ۵۰۰ هزار یا دو میلیون تومان را تأیید نکرده است.

بنابراین، خانوارها برای اطلاع از مبلغ و زمان شارژ جدید باید منتظر اطلاعیه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی باشند و به تیترهایی که افزایش کالابرگ مرداد را قطعی اعلام می‌کنند، با احتیاط نگاه کنند.