پاسخ قاطع فدراسیون به منتقدان پیاتزا؛ سرمربی تیم ملی والیبال تغییر نمی‌کند

اظهارات تقوی در شرایطی مطرح شده که عملکرد تیم ملی در لیگ ملت‌های والیبال، واکنش‌های متفاوتی به دنبال داشته است. بخشی از منتقدان معتقدند نتایج و کیفیت بازی تیم با انتظارات هواداران فاصله داشته، اما فدراسیون تأکید دارد تغییر سریع سرمربی نه‌تنها مشکلات فنی را حل نمی‌کند، بلکه پروژه جوان‌سازی و بازگشت ایران به جمع قدرت‌های جهان را بار دیگر از نقطه صفر آغاز خواهد کرد.

روبرتو پیاتزا در سال ۲۰۲۴ با هدف بازگرداندن ایران به جمع هشت تیم برتر جهان انتخاب شد. قرارداد او به‌عنوان یک همکاری بلندمدت طراحی شده و سرمربی ایتالیایی از آغاز کار، حضور پایدار میان هشت تیم نخست رده‌بندی جهانی را هدف اصلی خود معرفی کرده بود. تیم ایران پیش از حضور او در رتبه پانزدهم جهان قرار داشت و لیگ ملت‌های ۲۰۲۴ را نیز در جایگاه پانزدهم تمام کرده بود.

پیاتزا در قهرمانی آسیا سرمربی ایران می‌ماند

مهم‌ترین بخش صحبت‌های رئیس فدراسیون، اعلام قطعی ادامه حضور پیاتزا تا مسابقات قهرمانی آسیاست. به گفته تقوی، جلسات کارشناسی پس از لیگ ملت‌ها آغاز شده و عملکرد تیم، نقاط ضعف فنی، انتخاب بازیکنان و برنامه آماده‌سازی آینده در حال بررسی است.

مسابقات قهرمانی مردان آسیا از ۴ تا ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶ در فوکوئوکای ژاپن برگزار خواهد شد. ایران، ژاپن، چین، استرالیا، کره جنوبی، قطر، بحرین، هند، عمان، نیوزیلند، چین‌تایپه و تایلند از تیم‌های تأییدشده این دوره هستند. بنابراین تیم ملی فرصت محدودی برای استراحت، برطرف‌کردن ضعف‌ها و رسیدن به ترکیب نهایی دارد.

در چنین فاصله کوتاهی، تغییر سرمربی می‌توانست برنامه آماده‌سازی را با اختلال جدی مواجه کند. مربی جدید برای شناخت نفرات، انتخاب ترکیب، تعریف سیستم بازی و ایجاد ارتباط با بازیکنان به زمان نیاز داشت؛ درحالی‌که تیم ملی باید طی چند هفته وارد اردوی آماده‌سازی مسابقات قاره‌ای شود.

با این حساب، حمایت فدراسیون از پیاتزا فقط یک تصمیم احساسی یا دفاع شخصی از مربی منتخب نیست. ادامه همکاری دست‌کم تا پایان قهرمانی آسیا، از منظر زمانی نیز گزینه کم‌ریسک‌تری به نظر می‌رسد.

چرا تقوی با تغییر سریع سرمربی مخالف است؟

رئیس فدراسیون در صحبت‌های خود بر یک نکته مهم تأکید کرده است: سرمربی تیم ملی باید در یک بازه زمانی مشخص و بر اساس اهداف پروژه ارزیابی شود، نه صرفاً با نتیجه چند مسابقه.

والیبال ایران در سال‌های اخیر بارها میان مربیان ایرانی و خارجی جابه‌جا شده و هر کادر با فهرست بازیکنان، فلسفه تمرینی و شیوه تاکتیکی متفاوتی کار کرده است. تغییر مستمر مربی می‌تواند بازیکنان را با دستورالعمل‌های متناقض روبه‌رو کند و اجازه ندهد یک هویت فنی پایدار شکل بگیرد.

پیاتزا هنگام پذیرش هدایت ایران گفته بود هدفش تنها گرفتن چند نتیجه فوری نیست و می‌خواهد تیم را به‌طور مداوم به جمع هشت تیم نخست رده‌بندی جهان برساند. چنین هدفی به بازسازی تدریجی ترکیب، افزایش تجربه بازیکنان جوان و ایجاد ثبات در پست‌های کلیدی نیاز دارد.

البته پروژه‌ای‌بودن همکاری نباید به مصونیت کامل سرمربی از ارزیابی تبدیل شود. فدراسیون باید شاخص‌های روشنی داشته باشد: پیشرفت در دریافت اول، کاهش خطاهای سرویس، کیفیت حمله پس از دریافت ناقص، عملکرد دفاع روی تور، مدیریت لحظات پایانی ست‌ها و جایگاه ایران در رده‌بندی جهانی.

صرف گفتن اینکه یک مربی به زمان نیاز دارد کافی نیست؛ باید در جریان این زمان، نشانه‌های قابل‌اندازه‌گیری پیشرفت نیز دیده شود.

قهرمانی آسیا؛ آزمون جدی پیاتزا

رقابت‌های ژاپن نخستین آزمون بزرگ بعدی تیم ملی است و احتمالاً نقش مهمی در ارزیابی آینده همکاری با پیاتزا خواهد داشت. ایران در والیبال آسیا سابقه قهرمانی دارد و از نظر تاریخی یکی از مدعیان اصلی قاره محسوب می‌شود. فدراسیون نیز در معرفی تاریخچه والیبال کشور به قهرمانی تیم ملی با هدایت بهروز عطایی در مسابقات آسیایی ۲۰۲۱ اشاره کرده است.

بااین‌حال، قهرمانی در دوره جدید آسان نخواهد بود. ژاپن طی سال‌های اخیر به یکی از قدرت‌های مهم جهان تبدیل شده و از امتیاز میزبانی نیز برخوردار است. تیم‌هایی مانند چین، قطر، استرالیا و کره جنوبی نیز می‌توانند برای ایران دردسرساز شوند. حضور تیم‌های متنوع با سبک‌های متفاوت، کیفیت سازگاری تاکتیکی کادر فنی را محک خواهد زد.

پیاتزا باید نشان دهد تیمش می‌تواند در مسابقاتی که از نظر فنی برتری دارد، با ثبات بازی کند و امتیازهای غیرضروری از دست ندهد. یکی از مشکلات تیم‌های در حال جوان‌سازی، نوسان شدید میان ست‌ها و حتی درون یک ست است. ایران ممکن است برابر تیم قدرتمند نمایش قابل‌قبولی داشته باشد، اما مقابل حریفی کم‌نام‌ونشان به‌دلیل افت تمرکز دچار مشکل شود.

قهرمانی آسیا فقط مسئله مدال نیست. این مسابقات باید نشان دهد آیا بازیکنان جوان در مدیریت فشار، حفظ برتری و واکنش به تغییرات تاکتیکی حریف پیشرفت کرده‌اند یا خیر.

آیا انتقاد از پیاتزا غیرمنطقی است؟

حمایت از ثبات به معنای رد تمام انتقادها نیست. تقوی نیز پذیرفته که ایرادهایی در عملکرد تیم وجود داشته و تذکرهای لازم به سرمربی داده شده است. این بخش از صحبت‌های او اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان می‌دهد فدراسیون، ادامه همکاری را به معنای رضایت کامل از همه تصمیم‌های پیاتزا نمی‌داند.

منتقدان حق دارند درباره انتخاب نفرات، میزان استفاده از بازیکنان جوان، تعویض‌ها، نوسان در دریافت و سرویس یا مدیریت لحظات حساس سؤال کنند. وظیفه فدراسیون و کادر فنی نیز ارائه توضیح فنی و برنامه اصلاحی است.

مشکل زمانی ایجاد می‌شود که هر شکست به مطالبه اخراج فوری سرمربی تبدیل شود. تیم ملی برای خروج از چرخه تغییرات باید میان «پاسخ‌گویی» و «ثبات» تعادل ایجاد کند؛ پیاتزا باید بابت نتایج و تصمیم‌هایش پاسخ‌گو باشد، اما برای اجرای برنامه‌ای که از ابتدا بلندمدت تعریف شده نیز فرصت کافی دریافت کند.

مربی ایرانی یا خارجی؛ سؤال چالش‌برانگیز تقوی

رئیس فدراسیون در واکنش به درخواست تغییر سرمربی، از منتقدان پرسیده آیا جامعه والیبال ظرفیت روانی سپردن تیم ملی به مربی ایرانی را دارد. این پرسش به یکی از اختلاف‌های قدیمی ورزش ایران اشاره می‌کند.

مربی خارجی معمولاً در صورت شکست با انتقاد درباره دستمزد و ناآشنایی با بازیکنان ایرانی روبه‌رو می‌شود؛ مربی داخلی نیز گاهی پیش از آنکه فرصت کافی پیدا کند، زیر فشار مقایسه با چهره‌های بین‌المللی قرار می‌گیرد. در نتیجه، مسئله اصلی نباید فقط ملیت سرمربی باشد.

مربی مناسب کسی است که برنامه مشخص، توان مدیریت بازیکنان، شناخت والیبال روز دنیا و قدرت توسعه نسل جدید را داشته باشد. فدراسیون نیز باید بدون توجه به ایرانی یا خارجی‌بودن مربی، معیارهای یکسانی برای ارزیابی تعیین کند.

پیاتزا رزومه‌ای طولانی در والیبال باشگاهی اروپا دارد و با قراردادی بلندمدت به ایران آمد. حضور رسمی نام او به‌عنوان سرمربی ایران در فهرست لیگ ملت‌های ۲۰۲۶ نیز نشان می‌دهد پروژه فنی او وارد دومین فصل خود شده است.

مسیر ایران تا المپیک ۲۰۲۸

هدف نهایی فدراسیون تنها قهرمانی آسیا نیست. بازگشت به جمع تیم‌های برتر جهان و حضور موفق در چرخه المپیک لس‌آنجلس ۲۰۲۸، نیازمند تشکیل هسته‌ای پایدار از بازیکنان است.

تیم ملی باید در کنار نتیجه‌گیری، برای پست‌هایی مانند پاسور، دریافت‌کننده قدرتی، قطر پاسور و مدافع میانی چند گزینه قابل‌اعتماد بسازد. وابستگی بیش‌ازحد به یک یا دو بازیکن در تورنمنت‌های طولانی، خطر افت کیفیت و مصدومیت را افزایش می‌دهد.

پیاتزا در نخستین فصل خود بازیکنان جوان متعددی را وارد چرخه تیم ملی کرد و فهرست‌های رسمی مسابقات نیز از حضور نسل تازه در کنار نفرات باتجربه حکایت داشت.

اکنون باید مشخص شود این جوان‌گرایی به افزایش رقابت و کیفیت منجر شده یا فقط میانگین سنی ترکیب را کاهش داده است. بازیکن جوان زمانی به سرمایه تیم ملی تبدیل می‌شود که در مسابقات حساس مسئولیت بپذیرد و تحت فشار تصمیم درست بگیرد.

ادامه همکاری، اما نه بدون شرط

موضع میلاد تقوی روشن است: ایران در قهرمانی آسیا با روبرتو پیاتزا شرکت می‌کند. این تصمیم در فاصله کوتاه تا مسابقات منطقی به نظر می‌رسد و از واردشدن شوک تازه به تیم جلوگیری می‌کند.

اما حمایت فدراسیون باید همراه با نظارت فنی باشد. پیاتزا باید برای ضعف‌های لیگ ملت‌ها راه‌حل ارائه کند، نقش بازیکنان را روشن‌تر سازد و تیمی با ثبات ذهنی و تاکتیکی بیشتر به ژاپن ببرد.

قهرمانی یا دست‌کم ارائه نمایشی در حد مدعی اصلی قاره، می‌تواند فشارها را کاهش دهد و اعتماد به پروژه را تقویت کند. در مقابل، تکرار نوسانات و ناکامی در آسیا، احتمالاً بحث درباره آینده کادر فنی را دوباره و با شدت بیشتری مطرح خواهد کرد.

فعلاً فدراسیون ثبات را به تغییر ترجیح داده است؛ انتخابی که سرنوشت آن در زمین مسابقه و طی روزهای ۴ تا ۱۳ سپتامبر مشخص خواهد شد.